Ilex paraguariensis

Ilex paraguariensis (Yerba mate), Aquifoliaceae (çobanpüskülügiller) familyasından bir bitki türüdür.

Ilex paraguariensis
Ilex paraguariensis - Yerba mate - desc-leaves.jpg
Korunma durumu

Neredeyse tehdit altında (IUCN 3.1)
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Bölüm: Tracheophyta
Sınıf: Magnoliopsida
Takım: Aquifoliales
Familya: Aquifoliaceae
Cins: Ilex
Tür: I. paraguariensis
İkili adlandırma
Ilex paraguariensis
A.St.-Hil., Mém. Mus. Hist. Nat. 9: 351 (1822).

Bilinen diğer ismi "Paraguay çayı"dır. Anlam itibarı ile yerba bitki, mate de kap anlamına gelmektedir.

DağılımıDüzenle

Yerba mate Orta tropik bir bitki olarak, yüksek sıcaklığa ve yıllık 1500 mm üzerinde yağışa ihtiyaç duyar. Kuzey Arjantin, Paraguay, Uruguay, güney Brezilya ve Bolivya gibi tropik altı Güney Amerika ülkelerinde yerel olarak ve ticari amaçlı yetiştirilir.

Avrupalılar tarafından "yerlilerin yeşil altını" olarak nitelendirilmiştir. Özellikle Arjantin'in günlük yaşamında önemi büyüktür; zaman zaman fabrika işçilerinin içmeleri yasaklanmıştır.

ÖzellikleriDüzenle

İçeriğinde potasyum, magnezyum ve manganez bulundurmaktadır.[1] Hafif uyarıcı etkisi varsa bile çay ve kahvenin yanında çok düşük kalmaktadır. İştah kesme ve diüretik özelliği bilinmektedir.

Mate adını taşıyan içecek bitkinin öğütülmüş toz halinden hazırlanır. Genelde kendisine has kabında, mate tozunun üzerine sıcak su döküldükten sonra kendine has elekli pipeti ile içilmektedir. Aynı tozun üzerine defalarca (3-10) sıcak su döküp içmek mümkündür.

Sütle karıştırıp içmek de mümkündür; genelde çocuklara bu şekilde verilmektedir. Güney Amerika'da çok popüler bir içecektir. Kuzey Amerika'da ise genelde kahve alışkanlıklarını bırakmak isteyenler ve zayıflama çayı olarak kullanılmaktadır. Arjantinli Che Guevara'nın astımına karşı sürekli tükettiği bilinir.

Türkiye'de tarçın ya da nane katkılı çay poşeti şeklinde piyasada bulmak mümkündür.

VaryetelerDüzenle

I. p. var. paraguariensis – I. p. var. sincorensis – I. p. var. vestita

GaleriDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "İçerdiği mineraller". 9 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2010. 

Dış bağlantılarDüzenle