Hozat

Tunceli'nin ilçesi

Hozat, Doğu Anadolu Bölgesi'nde Tunceli iline bağlı bir ilçedir.

Hozat
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Tunceli
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Cuma Emeç [1]
 • Belediye başkanı Seyfi Geyik (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam 630 km² (240 mil²)
Rakım 1.530 m (5.010 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 6,891
 • Kır
2,044
 • Şehir
3.717
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu 428
İl plaka kodu 62

TarihçeDüzenle

Hozat'ın; 10. yüzyıl Bizans kaynaklarına göre Murat Nehri (Arsanias) ve Kamacha Nehri arasında yer alan, Arap kaynaklarında da Ermeni theması[3] olarak adlandırılan Chozanon (Χόζανον) theması olduğu düşünülmektedir.[4] 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında yerleşim sadece Gayrimüslimlerin yaşadığı bir köy olarak görülmektedir.[5]

1847 yılında kurulan Dersim sancağını sırasıyla Harput Eyaleti, Dersim Vilayeti ve Ma‘mûretü'l-Azîz Vilayetine bağlı olurken, Hozat'ta (kısa süreli Kemah ve Ovacık'ın sancak merkezi olması haricinde) bu sancağın merkez kasabası olmuştur.[6] 1922 yılında sancağın lağvedilmesinin ardından kaza olarak Elazığ'a bağlanmış, 25 Aralık 1935 yılında çıkarılan 2884 sayılı Tunceli Kanunu ile Hozat Tunceli’ye bağlı ilçe durumuna getirilmiştir.[7] Balkanları Müslümanlaştırma faaliyetlerinde bulunan Bektaşî dervişi Sarı Saltuk'un türbesi bu ilçede bulunmaktadır.[8][9]

CoğrafyaDüzenle

Günümüzde dağlık bir yapıya sahiptir. Eski zamanlardan kalma istiridye ve denizyıldızı fosilleri bulunmaktadır. Yazları çok sıcak ve kurak geçer. Kışın ise çok soğuk olur, kar kalınlığı 1 m - 2 m arasındadır. Bitki örtüsünü yabani meşe palamudu oluşturur, boyları genelde 1,5-2m yi geçmeyen ağaçlardır.

NüfusDüzenle

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[10] 16.698 4.540 12.158
1970[11] 17.411 5.116 12.295
1975[12] 18.700 5.796 12.904
1980[13] 18.330 5.304 13.026
1985[14] 13.090 4.085 9.005
1990[15] 11.643 4.606 7.037
2000[16] 9.143 6.589 2.554
2007[17] 7.823 5.837 1.986
2008[18] 8.349 6.192 2.157
2009[19] 6.828 4.714 2.114
2010[20] 6.645 4.512 2.133
2011[21] 8.209 6.152 2.057
2012[22] 8.661 6.693 1.968
2013[23] 6.812 4.559 2.253
2015[24] 6.988 4.846 2.142
2016[25] 6.563 4.484 2.079

EkonomiDüzenle

Yüzyıllar boyunca kapalı ekonomik yapı varlığını sürdürmüştür. Pazar ekonomisi gelişmemiştir. 1947 yılında Tunceli Kanunu’nun yürürlükten kaldırılması ile normal idare sisteminin hayata geçmesi ile ilçe statüsündeki Hozat’ta yerel halkın yiyecek ve giyecek ihtiyaçlarını karşılamak üzere küçük esnaf işletmeleri kurulmuştur. İlçe ve köylerde tarım ve hayvancılık hep geçimlik düzeyde kalmıştır. 1960’lı yıllarda ülkenin gelişmişlik düzeyi ile tarımda makineleşme ile traktör kullanılmaya başlanılmış ise de, ekilebilir arazilerin azlığı tarımda olması gereken canlılığı yaratamamıştır. Bu dönemden sonra fasulye ve patates üretimi yerel pazar içinde tüketilmiştir.

Kültür ve sanatDüzenle

EğitimDüzenle

İlçede okuma yazma oranı ülke oranlamasının üstündedir. Okur yazar olmayanların büyük bölümünü 60 yaş ve üstü teşkil etmektedir.

İlçede üç kitap ve gazete satış yeri bulunmaktadır.

FolklorDüzenle

Folklor yönünden zengin olan ilçede, sosyal ve kültürel yaşam duygular ve müzik eşliğinde oyunlaştırılmıştır. Davul-klarnet, davul-zurna ve saz eşliğinde simgelenen oyunlar bayram, düğün ve özel günlerde sergilenir ve doğaçlama oynanır. İlçede her okulun folklor ve tiyatro ekibi vardır. Karaçor, Devzer, Nare, Barasor ve Delilo davul zurna eşliğinde oynanan oyunların başında gelir.

SporDüzenle

İlçenin Yeni Hozat Spor adında 1995 yılında kurulmuş bir spor kulübü vardır Tunceli amatör liginde mücadele etmektedir.Maçlarını Hozat suni çimli futbol sahasında oynamaktadır. İlçede 200 kişi kapasiteli kapalı spor salonu vardır tüm salon sportif faaliyetleri burada yapılmaktadır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 15 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2008. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2012. 
  3. ^ "Nikephoros imperial protospatharios and strategos of Chozanon" (İngilizce). The Dumbarton Oaks. 30 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2021. 
  4. ^ Charalampakis, Pantelis (2017). "On The Toponymy And Prosopography Of Some Minor Military-Administrative Districts In Byzantium: Kas(s)e, *Vindaion, Mauron Oros*" (PDF). KAREN, 3. KTÜ. s. 33. 29 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Nisan 2021. 
  5. ^ Ünal, Mehmet Ali (1999). 16. Yüzyılda Çemişgezek Sancağı. Ankara: Türk Tarih Kurumu. s. 197. ISBN 975-16-0957-7. 
  6. ^ Tuncel, Metin (2012). "Tunceli". Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Cilt 341. Türkiye Diyanet Vakfı. ss. 378-380. 14 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2021. 
  7. ^ Hozat Tarihi 13 Aralık 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Hozat Belediyesi
  8. ^ Sarısaltık, Hozat
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 30 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2019. 
  10. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  23. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  24. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  25. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 

Dış bağlantılarDüzenle