Göz teması
Göz teması iki kişinin aynı anda birbirlerinin gözlerinin içine bakmasıdır. Bir tür sözel olmayan iletişim biçimidir ve sosyal davranış üzerinde büyük etkisi olduğu düşünülmektedir. Göz temasının sıklığı ve anlamı kültürler arasında farklılık göstermektedir.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Mahmoud_Ahmadinejad_at_Columbia_6_by_David_Shankbone.jpg/220px-Mahmoud_Ahmadinejad_at_Columbia_6_by_David_Shankbone.jpg)
Göz temasının sosyal anlamı
değiştirGöz teması ve yüz ifadeleri önemli sosyal ve duygusal bilgi içerir; insanlar, bazen farkında olmadan karşısındakilerin gözlerine ve yüzlerine olumlu ya da olumsuz ruh halini anlamak için bakar. Bazı durumlarda gözlerin karşı karşıya gelmesi güçlü duygular doğurur.
Dünyanın bazı bölgelerinde, özellikle Doğu Asya’da göz teması farklı uluslardan kişiler arasında yanlış anlamalara yol açabilir. İşteki amir ya da yaşlılar ile doğrudan göz teması kurmak ve bunu sürdürmek, sizin saldırgan ve kaba olduğunuzu varsaymalarına neden olur. Bu tepki Batı toplumlarındaki tepkinin tamamen karşıtıdır.
Göz teması kur yapmada, karşıdakinin bazı durumlarda ilgisini öğrenmek açısından önemli bir unsurdur.
Göz temasının etkinliği
değiştirAnne/çocuk göz teması
değiştir1985 yılında yapılan bir bilimsel araştırma üç aylık bebeklerin başkalarının bakışlarına görece duyarsız kaldıklarını önermiştir.[1] 1996 yılında üç ile altı aylık çocuklar üzerinde yapılan bir çalışmada da erişkinlerle girilen göz teması bittikten sonra bebeklerin gülmesinin azaldığı ortaya çıkarılmıştır.[2] Yakın dönemde yapılan bir çalışmada da doğrudan bakmanın bebeklerde yüz tanımayı kolaylaştırdığı gösterilmiştir.[3] Başka çalışmalarda erişkinlerin doğrudan bakışının bebeklerin doğrudan bakışını etkilediği inancını doğrulamıştır.[4][5]
Diğer açıklamalar
değiştirDikkati göstermek
değiştirBir kişinin baktığı yön diğerlerine dikkatinin nerede olduğunu gösterebilir.
Öğrenmeyi kolaylaştırma
değiştirSon çalışmalar göz temasının bilgiyi akılda tutma ve hatırlama konusunda olumlu etkisi olduğunu ve daha etkin bir öğrenme sağlayabileceğini göstermektedir.[6][7][8]
Göz temasından kaçma ve zihinsel süreç
değiştirYapılan bir bilimsel araştırmada cevaplarını düşünürken göz temasından kaçan çocukların göz temasını sürdüren çocuklara göre daha yüksek oranda doğru cevap verdikleri görülmüştür.[9] Bir araştırmacı insan yüzüne bakmanın birçok zihinsel süreç gerektirdiğini dolayısıyla da o anki bilişsel süreci yavaşlattığını öne sürmüştür.[9] Araştırmacılar ayrıca boş bakışların anlayamama anlamına geldiğini de belirtmişlerdir.[9]
Notlar
değiştir- ^ Attention to eye contact opportunity and facial mo... 12 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. [J Exp Child Psychol. 1985] - PubMed Result] (İngilizce)
- ^ Infant sensitivity to adult eye direction. 12 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. [Child Dev. 1996] - PubMed Result] (İngilizce)
- ^ Mechanisms of eye gaze perception during infancy. 12 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. [J Cogn Neurosci. 2004] - PubMed Result] (İngilizce)
- ^ Adult gaze influences infant attention and object ... 12 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.[Eur J Neurosci. 2005] - PubMed Result] (İngilizce)
- ^ The importance of eyes: how infants interpret adul... 12 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. [Dev Psychol. 2002] - PubMed Result] (İngilizce)
- ^ Effect of gazing at the camera during a video link... 12 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.[Appl Ergon. 2006] - PubMed Result] (İngilizce)
- ^ Fundamentals of surgical research course: research... 12 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.[J Surg Res. 2005] - PubMed Result] (İngilizce)
- ^ The 10-minute oral presentation: what should I foc... 12 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.[Am J Med Sci. 2005] - PubMed Result] (İngilizce)
- ^ a b c http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/4602178.stm 7 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. BBC News (citing research published in the British Journal of Developmental Psychology) (İngilizce)