Ogur öbeği

(Eski Batı Türkçesi sayfasından yönlendirildi)

Ogur öbeği, Oğur öbeği, Ön Bulgar grubu ya da Lir Türkçesi Türki diller ailesinin bir koludur. Bu grubun günümüzde tek hayatta kalmış olan dili, yaklaşık iki milyon kişinin konuştuğu Çuvaşçadır. Gruba ait tarihi bir dil olan Ön Bulgarca (Tuna Bulgarcası ile İtil Bulgarcasına ayrılır) bugün ölü dillerdir.

Oğur Türkçesi
Ana dili olanlar Rusya, Çuvaşistan
Dil ailesi
Türk dilleri[1]
  • Oğur Türkçesi
Diyalektler
Hazarca? (ölü dil) (Sınıflandırma Tartışmalı)
Tabgaçça? (Tartışmalı, ölü dil)[3]
Dil kodları
ISO 639-3
Hazarlar (tr).png
650 yılında Oğur dilleri konuşan Bulgarlar ve Hazarların dağılımı

Türkologlar, dilsel sınıflandırma için z > r (=rhotacisme) ve ş > l (=lambdaisme) değişimlerini daha esaslı saydıklarından, Türki dilleri bu esasa göre ikiye ayırmışlar ve z-ş esaslı lehçeler grubuna “Doğu Türkçesi” (Oğuz grubu), r-l esaslı lehçelere de “Batı Türkçesi” (Ogur grubu) demişlerdir.[4] Bu L-R paralelliğine Oğuz grubunda kız kelimesi Ogur grubundaki kır kelimesi örnek verilebilir.

TarihDüzenle

'Oğur' , 'Onogur' veya 'Ogur [5] dilleri' ( 'Bulgar' olarak da bilinir, 'Pre-Proto-Bulgarian' '[6] veya' Lir-Turkic 've' r-Turkic '), Türk dil ailesi. Grubun mevcut tek üyesi Çuvaş dili 'dir. Türk ailesinden ilk ayrılan Oğur dilleri, tümü bir daha sonra ortak ata paylaşan diğer Türk dillerinden önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Bu aileden diller, Onogur veya Ogurlar, Bulgarlar ve Hazarlar gibi bazı göçebe kabile konfederasyonlarında konuşuluyordu. [7] Bazı bilim adamları Hunca nin benzer bir dili [8] ve bu genişletilmiş gruplamaya 'Hunno-Proto-Bulgar' olarak bakın.[9]

YayılışDüzenle

Bu kavrama göre adlandırılan Oğur Türkleri, merkezleri Orta Asya olan Oğuz Türklerinden eski bir devirde ayrılarak batıya doğru göç etmişlerdir. Birçok Oğur boyu -ogur ile biten adlar taşımıştır. Bu ad r: z mutabakatına göre, Oğuz Türklerine ismini veren Oğuz adının karşılığıdır.[4]

Alt gruplarıDüzenle

 
Türk dillerini konuşanların sayısı birbirini anlayabilen dillerden oluşan gruplara ayrıldığında böyle bir paylaşım ortaya çıkmaktadır.

Oğur dillerinin başlıca alt kolları şunlardır:

Bu diller arasında varlığını koruyan tek dil Çuvaşçadır.

Dil Konuşanların sayısı Konuşulan ülkeler (ve sayıları)
Çuvaşça 2 Milyon   Rusya (Çuvaşistan yklş. 1,8 Milyon)

  Kazakistan 22.000

SınıflandırmaDüzenle

Türkçe

  • Ogurca (Ön Bulgarca)

Ölü DillerDüzenle

Günümüzde KonuşulanDüzenle

Çuvaşça

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b https://glottolog.org/resource/languoid/id/bolg1249
  2. ^ Golden, Peter B. An introduction to the history of the Turkic peoples : ethnogenesis and state-formation in medieval and early modern Eurasia and the Middle East. Wiesbaden: O. Harrassowitz, 1992.
  3. ^ Juha Janhunen, (1996), Manchuria: An Ethnic History, p. 190
  4. ^ a b "Agop Dilâçar, Batı Türkçesi, TDAY Belleten (1953), Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 75, 78" (PDF). 20 Eylül 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2013. 
  5. ^ Altın 2011, s. 30.
  6. ^ Golden 2011, s. 39.
  7. ^ Altın 2011, s. 239.
  8. ^ Pritsak, Omeljan (1982). "Hunların Hun Dili Attila Clan" (PDF). Harvard Ukrayna Çalışmaları. Cambridge, Massachusetts: Harvard Ukrayna Araştırma Enstitüsü. IV (4): 470. ISSN 0363-5570. 
  9. ^ Omeljan Pritsak (1981). "Proto-Bulgar Askeri Envanter Yazıları". Türk-Bulgar-Macar ilişkileri. Budapeşte. 
  10. ^ Golden 1992, s. 110.
  11. ^ Sinor 1990, s. 201.
  12. ^ Pronk-Tiethoff 2013, s. 58.

Ayrıca bakınızDüzenle