Demirkırat

Demirkırat: Bir Demokrasinin Doğuşu, Mehmet Ali Birand, Can Dündar ve Bülent Çaplı'nın hazırladığı ve Fahir Atakoğlu'nun müziklerini yaptığı Türkiye'de 1946 ile 1961 arasındaki çok partili siyasi yaşama geçiş süreci, Demokrat Parti dönemi ve 27 Mayıs Darbesini anlatan TRT-Milliyet Gazetesi ortak yapımı belgesel dizisi.

Demirkırat: Bir Demokrasinin Doğuşu
Stüdyo TRT
Dağıtıcı 32. Gün
Türü Belgesel
Yapım yılı 1991, Türkiye
Çıkış tarih(ler)i 1991 (TV1-TV2)
1991 (VHS)
2007 (DVD)
2011 (TRT Haber)
Süre 8 saat 43 dakika
Dil Türkçe

Belgesel 10 bölümden oluşmaktadır.

KonusuDüzenle

Belgeselin adı "demokrat" kelimesine yabancı olan Türk halkının Demokrat Parti'ye yakıştırdığı "Demirkırat Partisi" tabirinden gelmektedir. Belgeselin her bölümünün başında Mehmet Ali Birand Demokrat Parti'li yılları özetleyen şu sözleri söylüyordu:

Demokrasi dünyanın en narin çiçeğidir. Onu yaşatan hoşgörüdür, uzlaşıdır, diyalogtur. Size bu gece ülkemizde yetişen demokrasinin doğuş ve emekleme öyküsünü anlatacağız. Coşkulu, ancak güç bir dönemin örtüsünü açacağız. Başrolü oynayanlardan hiçbiri hayatta değil. Ancak kurup bize hediye ettikleri demokrasi hâlâ yaşıyor.[1]

Son sahnesi Adnan Menderes'in idamı olan belgesel, Birand'ın öğrencilik döneminde darbeye verdiği destekten duyduğu pişmanlığı dile getirdiği şu sözlerle bitiyor:

İşte... hikâyemizin sonu. Bütün bu olayların üzerinden çok zaman geçti ancak dün gibi tazeler. O 27 Mayıs sabahı sokakları dolduran üniversiteli liseli gençlerin arasında bizler de vardık, bizim kuşağımız da vardı. Gençtik, heyecan içindeydik. Göstericilere yiyecek taşımış, onlarla birlikte "Olur mu böyle olur mu" şarkısını söylemiştik. Ülkenin yararına bir şeyler yaptığımıza inanıyorduk. Bugün geriye dönüp bakıyorum ve içimde bir burukluk hissediyorum. İnsan kendi kendine "bu şekilde olmamalıydı", "böyle bitmemeliydi" diyor. İşte o zaman gerçek demokrasiye olan tutku daha da artıyor. Peki bütün bu olaylardan kim sorumlu?... Aslında hepimiz sorumluyuz...[2]

Bölümler[3]Düzenle

  1. Şef (14 Mayıs 1991)
  2. Doğuş (21 Mayıs 1991)
  3. Zafer (28 Mayıs 1991)
  4. İktidar (4 Haziran 1991)
  5. Kriz (11 Haziran 1991)
  6. Baskı (18 Haziran 1991)
  7. İsyan (2 Temmuz 1991)
  8. Darbe (9 Temmuz 1991)
  9. Ada (16 Temmuz 1991)
  10. İdam (23 Temmuz 1991)

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Demirkırat Belgeseli 1. Bölüm 12s". 18 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi – www.youtube.com vasıtasıyla. 
  2. ^ "Demirkırat Belgeseli 10. Bölüm 5360s". 22 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2021 – www.youtube.com vasıtasıyla. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 17 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2020. 

Ayrıca bakınızDüzenle