Sadzlar

(Ciget sayfasından yönlendirildi)

Sadzlar (Abh. Асаӡуа), Cigetler - Abhazların alt etnik gruplarından biri. Sadz kabilesi, Gagra ve Matsesta (nehir) arasındaki bölgede, Malaya (Küçük) Abhazya (veya Malaya Abazya) adı verilen bölgede yaşıyordu. L.İ. Lavrov, Cigetler’in Gagra’dan Soçi’ye kadar alanda yaşamakta olduklarını belirtmektedir.[1]

1864'teki Kafkas Savaşı'nın sonunda neredeyse tamamen Osmanlı İmparatorluğu'na sürüldüler. Türkiye'de büyük bölümü Sakarya ve Zonguldakta olmak üzere Abhaz dilinin Sadz lehçesinin konuşulduğu 23 köy bulunmaktadır. Bunlar Akbalık (Akyazı-Sakarya), Harmanlı (Karapürçek-Sakarya), İrfanisani (Akyazı-Sakarya), Bıçkıdere (Akyazı-Sakarya), Mesudiye (Karapürçek-Sakarya), Kuzuluk (Akyazı-Sakarya), Kemaliye (Arifiye-Sakarya), Taşburun (Akyazı-Sakarya), Yongalık (Akyazı-Sakarya), Şükriye (Erenler-Sakarya), Boğazköy (Arifiye-Sakarya), Değirmendere (Arifiye-Sakarya), Karadere (Hendek-Sakarya), Kanlıçay (Karapürçek-Sakarya), Yüksel (Akyazı-Sakarya), Çaybaşı (Arifiye-Adapazarı), Gebeş (Akyazı-Sakarya), Doğançay (Geyve-Sakarya), Tuapsalar (Erenler-Sakarya), Yazlık (Akyazı-Sakarya), Yukarıihsaniye (Zonguldak-Çaycuma), Aşağıihsaniye (Zonguldak-Çaycuma) ve Çakrazova (Bartın-Amasra)'dır. /[2]

1864 yılına değin Sadzlar, Gagra'nın kuzeyinde Hosta nehrine kadar uzanan Karadeniz kıyılarında yaşıyorlardı. Sadz olarak adlandırılan bu bölgede Kamiş, Arıdba, Marşan ve Geçba gibi kabileler yaşıyordu ve bu kabileler Tsanba kabilesinin egemenliği altındaydılar. Ubıh prensi Awubla, Çızmaa ve Dziaş, Sadz kökenli bir aileden geliyordu.

Rus-Kafkas Savaşı'nın son direnişini gerçekleştiren Sadz ve Ubıh ileri gelenleri.

Bir görüşe göre 12-14. yüzyıllarda Sadzların bir bölümü, Ubıhların baskısı sonucunda Büyük Kafkas Dağlarının kuzey eteklerine göç etmek zorunda kaldı. Bu göç eden boylar Abaza halkını oluşturdu. Bu teorilerden birine göre de bugünkü Abazaların atalarının Abhazya'dan göç ettiği varsayımına dayanır. 1864'te son bulan Çerkes-Rus savaşının sonucunda Sadzların çoğu Osmanlı topraklarına sürgün edildi. Sürgün edilenlerin bir bölümü, henüz Osmanlı egemenliği altında olan Acara'ya yerleşti.

Rus kaynaklarının verilere göre 1863-1864 yıllarında Osmanlı’ya sürgün edilen yaklaşık 20 bin Abhaz'ın içerisinde içerisinde Sadz (Ciget) nüfusu 12.000 kişi civarındadır.[3]

Abhazca’nın bir diyalekti sayılan Sadz dili yalnızca Türkiye’de konuşulur. Sadz diyalekti, Ahaltsis ve Tsviji alt diyalektlerine ayrılır.

Sadzlar, Aybgalar ve Ahçıpsoular (Açipsiler), Kafkasya Savaşı’nda Ruslara karşı direnen son Abhazyalı kabilelerdi. Ruslar, son olarak Açipsiler ve Aibgaların topraklarını ele geçirdiler. Günümüzde bu topraklar Krasnaya Polyana olarak adlandırılmaktadır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ L.İ. Lavrov. Kafkasya’nın Tarihi ve Etnografyası, L., 1978, s.44
  2. ^ Selçuk SIMSIM, Sadzlar, Jineps gazetesi, 1 Ocak 2018, https://jinepsgazetesi.com/2018/01/sadzlar 29 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  3. ^ A.V. Fedaev. Abhazya Tarihi, Sohum 1934, s.167