Ana menüyü aç
Yeniden kapatılabilir bantlar ve elastik bacak manşetleri bulunan tek kullanımlık bebek bezinin içi
Dış çocuk bezi çeşitleri
Summertime Diaper (4104010667).jpg

Çocuk bezi (Amerikan İngilizcesi ve Kanada İngilizcesi) veya bebek bezi (Avustralya İngilizcesi, Yeni Zelanda İngilizcesi ve İngiliz İngilizcesi), kullanıcının tuvalet dışına kirlenmesini önlemek için atık ürünlerini emerek veya içererek dışkılama veya idrar yapmalarını sağlayan bir iç çamaşırı, giysi ya da dış çevre türüdür. Çocuk bezleri kirlendiğinde, genellikle ebeveyn veya bakıcı gibi ikinci bir kişi tarafından değiştirilmeleri gerekir. Bir çocuk bezinin yeterince düzenli bir şekilde değiştirilmemesi, çocuk bezinin kapsadığı alanın çevresindeki cilt problemlerine yol açabilir.[1]

Çocuk bezi öncelikle bebekler, henüz tuvalet eğitimi olmayan bebekler ve yatak ıslatma deneyimi olan çocuklar tarafından giyilir. Ayrıca, tuvalete erişimin mümkün olmadığı veya psikolojik nedenlerden dolayı bazı durumlarda inkontinansı olan yetişkinler tarafından da kullanılırlar. Bunlar, ileri yaştakileri, hastaneye bağlı hastaları, belirli fiziksel veya zihinsel engellilikleri olan bireyleri, çocuk bezi fetişistlerini ve astronotlar gibi zor koşullarda çalışan kişileri içerebilir.[2] İnsanların kuru kıyafetler altında çocuk bezi giymesi nadir değildir.

TarihiDüzenle

Çocuk bezleri bez veya sentetik tek kullanımlık malzemelerden yapılmıştır. Bez bebek bezleri pamuk, kenevir, bambu, mikrofiber ve hatta PLA veya PU gibi plastik liflerden meydana gelir ve birçok kez yıkanıp tekrar kullanılabilir. Tek kullanımlık çocuk bezleri emici kimyasal maddeler içerir ve kullanımdan sonra atılır.[3]

Henüz 15-16 yüzyıllarda bezlere benzer şekilde kâğıt, kumaş, pamuk gibi malzemeler kullanılırdı. 19. yüzyılda, modern bebek bezi şekillenmeye başladı ve annelerin birçoğunun tutturucu ile tutturulmuş pamuklu malzemelerini kullandıkları dünyanın birçoğunda emniyet çengelleri kullanıldı. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bez bebek bezleri ilk olarak 1887'de Maria Allen tarafından seri olarak üretildi. İngiltere'de, bebek bezleri genellikle yumuşak muslin'den yapılmış bir iç astar ile havlu havludan yapılmıştır.[4]

1950'lerde, Johnson and Johnson, Kendall, Parke-Davis, Playtex ve Molnlycke gibi şirketler tek kullanımlık bebek bezi pazarına girdi ve 1956'da Procter & Gamble tek kullanımlık bebek bezlerini araştırmaya başladı. Victor Mills, William Dehaas (şirket için çalışan her iki adam) da dahil olmak üzere proje grubuyla birlikte "Prima" markalı olanı icat etti.[5] Pampers 1959'da kavramsallaştırılsa da, çocuk bezlerinin kendisi 1961 yılına kadar piyasaya sürülmedi. Pampers şimdi Procter & Gamble'da yıllık gelirinde 10 milyar dolardan fazla gelir.

Önümüzdeki birkaç on yıl boyunca, tek kullanımlık bebek bezi endüstrisi hızla yükseldi ve Procter & Gamble'in Pampers markası ile Kimberly Clark'ın Huggies markası arasındaki rekabet daha düşük fiyatlara ve bebek bezi tasarımında ciddi değişikliklere neden oldu. Bebek bezinin oturmasını ve tutulmasını iyileştirmek için çift köşebentlerin kullanılması gibi çeşitli iyileştirmeler yapılmıştır.[6] Procter & Gamble'ın çocuk bezinde çift körük kullanılmasıyla ilgili ilk 1973 patentinde belirtildiği gibi, "Çift köşeli katlanmış alanlar, bebeğin bacağının uyluk kısımlarına kolayca uyma eğilimindedir".

TürleriDüzenle

Tek kullanımlıkDüzenle

İlk su geçirmez bebek bezi 1946 yılında, profesyonel bir ev hanımı olan Marion Donovan tarafından, çocuklarının kıyafetlerinin ve yataklarının uyurken kuru kalmasını sağlamak isteyen ev sahibiydi.[7] Ayrıca ilk kâğıt çocuk bezini icat etti, ancak yöneticiler bu fikre yatırım yapmadılar ve Procter & Gamble, Donovan'ın tasarım fikirlerini Pampers oluşturmak için kullanana kadar on yıldan fazla bir süre hurdaya atıldı. Tek kullanımlık bir çocuk bezi tasarımı Valerie Hunter Gordon tarafından yaratılmış ve 1948 yılında patenti alınmıştır.

Kumaş bebek beziDüzenle

Kumaş çocuk bezleri yeniden kullanılabilir ve doğal liflerden, sentetik malzemelerden veya her ikisinin bir kombinasyonundan yapılabilir. Genellikle beyazlatılmış veya elyafın doğal rengini bırakan endüstriyel pamuktan yapılırlar. Diğer doğal elyaf kumaş malzemeleri yün, bambu ve ağartılmamış kenevirdir. Dahili bir emici mikrofiber havlu katmanı veya harici bir su geçirmez poliüretan laminat katmanı (PUL) gibi malzemeler kullanılabilir.[8] Polyester yün ve suni önlük, bu sentetik elyafların emici olmayan özelliklerinden ötürü, genellikle çocuk bezlerinin içinde "kuru kalmaktadır" özellikli bir astar olarak kullanılır.

Eğitim pantolonuDüzenle

Üreticiler, tuvalet eğitimi sürecinde bebek bezleri ile normal iç çamaşırları arasındaki boşluğu kapatan "eğitim pantolonları" tasarladılar. Bunlar bebek bezlerine benzer, ancak normal iç çamaşırlar gibi giyilebilirler. Enürezisi olan çocuklar için eğitim pantolonları mevcuttur.

Yetişkinler için bezDüzenle

En çok bebekler ve çocuklar tarafından giyilen ve bunlarla ilişkilendirilen bebek bezleri, çeşitli nedenlerle yetişkinler tarafından da giyilir.[9] Tıp toplumunda, genellikle çocuklarla ilişkili olan ve olumsuz çağrışımları olabilecek çocuk bezleri yerine "yetişkin emici külotları" olarak adlandırılırlar. Yetişkin çocuk bezlerinin kullanımı utanç kaynağı olabilir ve ürünler genellikle inkontinans pedleri gibi örtünmeler altında pazarlanır.[10] Çocuk bezlerinin en yaygın yetişkin kullanıcıları, yatak ıslatma veya dışkı idrar kaçırma gibi idrar yapmalarına neden olan tıbbi koşullara sahip olanlar veya hareketliliklerinde yatalak ya da başka şekilde sınırlı olanlardır.[11]

Hayvanlar için bezDüzenle

Çocuk bezleri ve bebek bezleri benzeri ürünler bazen evcil hayvanlarda, laboratuvar hayvanlarında veya çalışan hayvanlarda kullanılır. Bunun nedeni genellikle hayvanın evde beslenmemesi veya inkontinans haline gelen yaşlı, hasta veya yaralı evcil hayvanlar için olmasıdır. Bazı durumlarda, bunlar sadece kuyrukların geçmesi için kesilmiş deliklere sahip bebek bezleridir.[12] Diğer durumlarda, bez benzeri atık toplama cihazlarıdır.

Primatlar, köpekler vs. üzerinde kullanılan çocuk bezleri, insanlar tarafından kullanılan çocuk bezlerine çok benzer. Atlar üzerinde kullanılan çocuk bezleri, onları emmek yerine atmaları yakalamak için tasarlanmıştır.

KaynakçaDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle