Başiskele

Kocaeli'nin ilçesi

Başiskele, Kocaeli ilinin ilçesidir. Marmara Bölgesi'nin Çatalca-Kocaeli Bölümü'nde yer almaktadır. İlçe, 2008 yılında Bahçecik, Yeniköy, Karşıyaka, Yuvacık ve Kullar beldelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.

Başiskele
İlçe merkezinin genel görünümü
İlçe merkezinin genel görünümü
Başiskele konumu
Başiskele konumu
Ülke Türkiye
İl Kocaeli
Coğrafi bölge Marmara Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Atilla Kantay
 • Belediye başkanı Mehmet Yasin Özlü (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam 209 km² (80 mil²)
Rakım 45 m (147 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 97,817
 • Kır
-
 • Şehir
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
İl alan kodu 0262
İl plaka kodu 41

İlçe, batıda Gölcük, doğuda Kartepe, güneyde Bursa'nın İznik ve Sakarya'nın Pamukova ilçeleriyle komşudur.

1999 yılında hizmete giren, Kocaeli ve çevre illerin su ihtiyacını karşılayan Yuvacık Barajı ilçe sınırları içerisindedir. Baraj, Kirazdere üzerine kurulmuştur ve günlük 480 litre arıtma kapasitesi vardır. [3]

TarihçeDüzenle

Başiskele'deki en eski yerleşimler ilk olarak M.Ö. 712 yılında Megara'lıların bölgeye göç etmesiyle kurulmaya başlanmıştır. Megara'lılar bu bölgeye körfezde bulunan ve halkın sosyoekonomik hayatına etki eden ıstakozlara atfen Astakoz adını vermiştir. Körfezdeki ilk liman bu bölgeye kurulmuştur ve Başiskele adını da buradan almıştır. Bu liman sayesinde Megara'lılar zenginleşmiştir ve Astakoz bir şehir devleti haline gelmiştir. Bu şehir devleti ekonomik olarak güçlü hale gelerek kendi parasını basmıştır. İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen bu ilk Astakoz parasının bir yüzünde ıstakoz simgesi, diğer yüzünde tanrıça Olbia'nın resmi bulunmaktadır. [4]

Astakoz, 262 yılında bu bölgede hüküm süren Bitinya Krallığı'nın egemenliği altına gelmiştir. Bu dönemde krallığın en önemli kenti olmuştur. Ancak daha sonra Bitinya Kralı I. Nikomedes, savunması daha kolay ve liman olmaya daha uygun olan İzmit'e kent merkezini taşımıştır ve adını kendi adına atfen Nikomedia koymuştur.[4]

Bölge, 1078 yılında Selçukluların egemenliği altına girmiştir ancak Haçlı seferleri sırasında Roma-Bizans egemenliği altına girmiştir. Orhan Bey döneminde Osmanlı tarafından 1337 yılında Akçakoca Bey ve Süleyman Paşa'nın çabaları ile Bursa bölgesiyle birlikte fethedilmiştir. [4]

III. Murad döneminde Sadrazam Sinan Paşa tarafından İzmit Körfezi'nin Sapanca Gölü ve Sakarya Nehri ile birleştirilmesi için ortaya konulan bir proje için Sivas ve Bitlis'ten 30 bin civarı usta ve işçi bölgeye getirilmiştir. Bunların arasında olan Ermeniler, bugünkü Bahçecik, Akmeşe, Arslanbey ve Yuvacık’ta iskân edilmişlerdir. Roma döneminden beri Basileia adıyla Nikomedia ve İznik arasında stratejik bir noktada bulunan Bahçecik'e, iskan edilen Ermenilerce Bardızağ adı verilmiştir. Bahçecik'in şimdiki adı Ermenice bir isim olan Bardızağ'ın Türkçedeki tam karşılığıdır. Bahçecik; ipekböcekçiliği, odunculuk, el sanatları ve eğitim konularında önemli gelişmeler kaydetmiştir. Bu dönemde Bahçecik, İstanbul'daki Ermeni aydınlarca yazlık bölgesi olarak kullanılmıştır. Eski adı Ovacık olan Yuvacık da yine Ermenilerin yerleştiği beldelerden biridir ve Bahçecik kadar olmasa da ipekböcekçiliği, odunculuk gibi benzer faaliyetler için önemli bir belde olmuştur. Bahçecik ile Yuvacık arasındaki ve dağ tarafındaki bölgelere ise Karadeniz'den ve Kafkaslardan gelen Türkler yerleşmiştir. Roma döneminde Neochori olarak bilinen beldeye Osmanlı döneminde Karye-i Cedit adı verilmiştir ve 1921'e kadar Rumların yaşadığı bir belde olmuştur. Yeniköy'ün adı Karye-i Cedit'in günümüz Türkçesine çevrilmesiyle oluşturulmuştur.[4]

1921'den sonra bölgedeki Ermeniler ve Rumlar bölgeden göç etmişlerdir ve yerlerine Karadeniz'den ve Balkanlardan gelen Türkl aileler iskan edilmiştir. Türk ailelerin bölgeye göç etmesiyle birlikte Başiskele ilçesini oluşturan Kullar gibi yerleşim yerleri oluşmaya başlamıştır. Kullar'ın güneyindeki Paşadağı mevkinde eski bir kalenin olduğu ve bu kalenin bir gözetleme merkezi olmasına atfen beldeye "Kollar" adı verildiği bilinmektedir. Bu ad değişime uğrayarak Kullar halini almıştır. [4]

2008 yılında 5747 sayılı kanunla İzmit ilçesine bağlı Bahçecik, Yeniköy, Karşıyaka, Yuvacık ve Kullar beldeleri birleştirilmiştir ve Karşıyaka belediyesi adı Başiskele olarak değiştirilerek bu ilçenin merkezi yapılmıştır.[5]

NüfusDüzenle

Yıl Toplam Şehir Kır
2008[6] 65.121 61.720 3.401
2009[7] 66.183 62.663 3.520
2010[8] 68.037 64.527 3.510
2011[9] 70.835 67.363 3.472
2012[10] 73.327 69.711 3.616
2013[11] 76.605 76.605 veri yok
2014[12] 79.625 79.625 veri yok
2015[13] 84.235 84.235 veri yok
2016[14] 88.910 88.910 Veri yok
2017[15] 93.988 93.988 Veri yok
2018[16] 97.817 97.817 Veri yok

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "İl ve İlçe Yüz Ölçümleri" (PDF). Harita Genel Komutanlığı. 28 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2014. 
  2. ^ http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce_belediye_koordinat.php?ilceid=298889
  3. ^ "Başiskele Belediyesi - Kültür ve Turizm". Erişim tarihi: 15 Temmuz 2020. 
  4. ^ a b c d e "Başiskele Belediyesi - Tarihçe". Erişim tarihi: 14 Temmuz 2020. 
  5. ^ "5747 sayılı Kanun". Erişim tarihi: 14 Temmuz 2020. 
  6. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  11. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  12. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  13. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  14. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 
  15. ^ (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu genel nüfus sayımı verileri https://www.nufusu.com/il/kocaeli-nufusu genel nüfus sayımı verileri |url= değerini kontrol edin (yardım). Erişim tarihi: 7 Mart 2017.  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)
  16. ^ (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu genel nüfus sayımı verileri https://www.nufusu.com/il/kocaeli-nufusu genel nüfus sayımı verileri |url= değerini kontrol edin (yardım). Erişim tarihi: 7 Mart 2017.  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)

Dış bağlantılarDüzenle