Ana menüyü aç

André Gide

(Andre Gide sayfasından yönlendirildi)

André Paul Guillaume Gide (22 Kasım 1869, Paris - 19 Şubat 1951, Paris) Fransız yazar. 1947 yılı Nobel Edebiyat Ödülü sahibi.

André Gide
Gide 1920 cropped.jpg
André Gide (1920)
Doğum 22 Kasım 1869(1869-11-22)
Paris, Fransa
Ölüm 19 Şubat 1951 (81 yaşında)
Paris, Fransa
Meslek Roman ve deneme yazarı
Milliyet Fransız
Önemli ödülleri Nobel prize medal.svg Nobel Edebiyat Ödülü
(1947)


İmza

İçindekiler

İlk yıllarıDüzenle

Gide, 22 Kasım 1869 tarihinde Paris, Fransa'da dünyaya geldi. Babası Protestan ve köylü kökenli, annesi Katolikti. 8 yaşında Paris'te Alsace Okulu'na gönderildi. Sık sık hastalandığı için öğrenimi kesintiye uğradı. Gide henüz 11 yaşındayken (1880) Paris Üniversitesi'nde hukuk profesörü olan babasını kaybetti. Ailedeki kadınların etkisi ve annesinin katı otoritesi altında büyüdü.

1889'da okuldan mezun oldu. Yaşamını yazarak geçirmeye karar verdi.Yazı hayatına 1891’de 21 yaşındayken yayımladığı André Walter'in Günlükleri (Les Cahiers d'André Walter) ve Narsis Üstüne İnceleme ile başladı. Ama ikisi de başarısız bulundu.

1893'te Kuzey Afrika gezisine çıktı. Arap dünyasının tümüyle farklı değerleriyle tanıştı. Fransa'ya döndüğünde oradaki katı Victorya dönemi yaşantısının olumsuzluklarından rahatsız oldu. 1894'te tekrar Kuzey Afrika'ya gitti. Burada Oscar Wilde ve Lord Alfred Douglas'la tanıştı. Onların yüreklendirmesiyle baskı altında tuttuğu eşcinselliğini kabul etti. Annesi hastalanınca Fransa'ya döndü.

1895'te kuzeniyle evlendi. 1896'da Normandiya'da bir komüne belediye başkanı oldu.

1900 sonrasıDüzenle

1908`de bazı seçkin yazarlarla birlikte Nouvelle Revue Française adında bir edebiyat dergisi kurdu. 1916`da 16 yaşındaki Marc Allégret ile sevgili oldu. Marc Allegret ile eşcinsel ilişkisi ailesinde huzursuzluk yarattı. Eşi Gide'nin kendisine yazdığı mektupları yok etti.

I. Dünya Savaşı yıllarında Kızılhaç ile gönüllü insani kuruluşlarda çalıştı. 1923'te ilk feministlerden ünlü Elizabeth van Byyselberghe ile olan yasak ilişkisinden tek çocuğu kızı Catherine doğdu. 1924 yılında Corydon adlı homoseksüelliği savunan bir kitap yayımladı, fakat eser ilk etapta kınandı.

1925'te Fransız Ekvator Afrikası'na gitti. Burada gördüklerinden de etkilendi. Dönüşünde sömürgeciliği eleştiren yazılar yazdı. 1925 yılında yayımladığı Kalpazanlar Gide`nin en önemli eserlerinden biri olarak görülür. 1926`da otobiyografik eser olan "Si le grain ne meurt"u yayımladı.

Komünizme ilgi duydu. 1936'da büyük umutlarla gittiği Sovyetler Birliği'nden hayal kırıklığı ile döndü. 1938'de eşini kaybetti.

II. Dünya Savaşı'nın başlamasından sonra 1942'de tekrar Kuzey Afrika'ya gitti. Savaşın sonuna kadar burada yaşadı. 1947'de Oxford Üniversitesi'nden "Edebiyat Doktoru" unvanı aldı. Aynı yıl Kasım ayında da Nobel Edebiyat Ödülü'nün sahibi oldu. 19 Şubat 1951'de yaşamını yitirdi.

ÖzellikleriDüzenle

Yaşamı boyunca toplumsal ve bireysel ahlakın en önemli ölçütünün, bireyin içtenliği ve kendisini tanıması olduğunu savundu. Edebi, siyasal ve toplumsal sorunlara karşı hoşgörülü bir tutum benimsedi. Genel ahlak anlayışının karşısında bireysel özgürlüklerin savunucusu oldu. Ama aynı zamanda 19'uncu yüzyıl Fransız edebiyatının en önemli hümanist ve ahlakçı yazarı olarak tanındı. Düşüncelerindeki bütünlük ve soyluluk, üslubundaki arılık ve uyumla Fransız edebiyatının saygın isimleri arasında yer aldı.

EserleriDüzenle

Katolik kilisesi André Gide'in eserlerini 1952 yılında Yasak kitaplar listesi'ne koymuştur.

DenemeDüzenle

  • Narkissos Üstüne İnceleme (1891)
  • Urien'in Yolculuğu (1893)
  • Aşka Teşebbüs (1893)
  • Bataklıklar (1894)
  • Vesileler (1903)
  • Yeni Vesileler (1911)
  • Ve İş Şimdi Sana Kaldı (1951, ölümünden sonra)
  • Sanat Baskıdan Doğar

RomanDüzenle

OtobiyografiDüzenle

  • Andre Walter'in Defterleri (1892)
  • Tohum Ölmezse (1926)

Şiir ve Düzyazı ŞiirDüzenle

  • Andre Walter'in Şiirleri (1891)
  • Dünya Nimetleri (1897, 1936'da Toprağın Yarattığı Nimetler)
  • Hacı Ya da Sahte Peygamber Üzerine İnceleme (1899)
  • Savurgan Evladın Dönüşü (1907)
  • Yeni Nimetler (1935)
  • Thesee (1946)

TiyatroDüzenle

  • Saul (1903)
  • Philoktetes (1899)
  • Kral Kandaules (1901)
  • Bat-Şeba (1912)
  • Oidipius (1931)
  • Persephone (1934)
  • On Üçüncü Ağaç (1935)
  • Robert Ya da Genel Çıkar (1944)
  • Dönüş (1946)

AnlatıDüzenle

  • Ayrı Yol (1902)
  • Dar Kapı (1909)

ÖyküDüzenle

  • Vatikan Zindanları (1914)
  • Isabelle (1957)
  • Kadınlar Mektebi (1929)
  • Robert (1929)
  • Genevieve (1936)

DiyalogDüzenle

  • Corydon-Sapık Sevgi(1924)

Gezi yazısıDüzenle

  • Kongo Yolculuğu (1927)
  • Dindiki (1927)
  • Çad Dönüşü 1928)

AnıDüzenle

  • Journal 1889-1939 (1939)
  • Journal 1939-1949 (1945)

İnceleme/EleştiriDüzenle

  • Dostoyevski (1923)
  • Rastlantılar (1924)
  • Kalpazanların Günlüğü (1926)
  • Montaigne Üstüne Deneme (1929)
  • Çeşitli (1931)
  • Henri Michaux'yu Tanımak (1941)
  • Düşsel Söyleşiler (1943)
  • Göz Önüne Alarak (1943)
  • Poussin Öğretimi (1945)
  • Şiir Sanatı (1947)
  • Önsözler (1948)
  • Karşılaşmalar (1948)
  • Övgüler (1948)
  • Chopin Üzerine Notlar (1948)
  • SSCB Dönüşü (1936)
  • SSCB Dönüşü Üzerine Düzeltmeler (1937)

YergiDüzenle

  • Zincire Gevşek Vurulmuş Prometheos (1899)

Dış bağlantılarDüzenle