Allium

bitki cinsi

Allium, Alliaceae familyasına dahil olan ve soğan, sarımsak, pırasa gibi çok bilinen türleri içeren bir bitki cinsidir. İçermiş olduğu 1250 kadar tür ile dünyanın en büyük bitki cinslerinden biri olan Allium, bazı sınıflandırmalarda Liliaceae familyasına dahil edilmiştir. İçerdiği türler çok yıllık ve yumru gövdeli olup, tipik soğan ya da sarımsak koku ve tadını veren kimyasal bileşikler üretirler. Pek çoğu yenilebilir türdür.

Soğan
Allium peroninianum tepals.jpg
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Klad: Tracheophyta
Klad: Angiosperms
Klad: Monocots
Takım: Asparagales
Familya: Amaryllidaceae
Alt familya: Allioideae
Oymak: Allieae
Cins: Allium
L.[1]
Tip tür
Allium sativum

Allium türleri esasen kuzey yarı kürenin ılıman iklimlerinde,[3] özellikle doğu Akdeniz'de bulunur.[4] Ancak, Allium juncifolium gibi Şili'de, Allium sellovianum gibi Brezilya'da ve Allium spathaceum gibi Afrika'nın tropik bölgelerinde yetişenler de vardır.

Soğanlar yalnız ya da rizoma eklenmiş küme halindedir. Yapraklar doğrusal ya da eliptik, düz ila silindiriktir. Çiçekler tepede şemsiye halindedir. Birçok türü belirgin sarımsak ya da soğan kokusuna sahiptir.[5]

Cinse tür atamak taksonomik olarak hayli karmaşıktır ve bağlı türlerin taksonomik sınırları net değildir. Bu nedenle toplam tür sayısı asgari 260[6] ile azami 979'dur[7] ki aradaki fark cinsin zorluğuna işaret eder.

EtimolojiDüzenle

Cins adı Latince sarımsak[8][9] demek iken, tip tür adı birlikte kültive edilmiş sarımsak anlamına gelir.[10]

Bağlı altcinslerDüzenle

Türkiye'de görülen taksonlarDüzenle

Türkiye'de görülen bazı Allium türleriDüzenle

BibliyografyaDüzenle

KitaplarDüzenle

BölümlerDüzenle

MakalelerDüzenle

ÖrütbağlarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Sp. Pl. 1: 294. 1753; Gen. Pl. ed. 5, 143. 1754.
  2. ^ Sp. Pl. 1: 296. 1753.
  3. ^ Li et al. 2010.
  4. ^ Tzanoudakis & Trigas 2015.
  5. ^ "Allium". Erişim tarihi: 12 Ağustos 2020. [ölü/kırık bağlantı]
  6. ^ Knud Rahn. 1998. "Alliaceae" pages 70-78. In: Klaus Kubitzki (editor). The Families and Genera of Vascular Plants volume III. Springer-Verlag: Berlin;Heidelberg, Germany. 978-3-540-64060-8
  7. ^ The Plant List, for genus Allium
  8. ^ Quattrocchi 1999, vol. 1 p. 91.
  9. ^ Gledhill, David (2008). "The Names of Plants". Cambridge University Press. 9780521866453 (hardback), 9780521685535 (paperback). pp 43
  10. ^ Allium In: Index Nominum Genericorum. In: Regnum Vegetabile (see External links below).
  11. ^ "Bizim Bitkiler". 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2020. 

  Wikimedia Commons'ta Allium ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

Vikitür'de konuyla ilgili taksonomik bilgiler bulunur: