Şakul

Şakul (fonetik: şa:ku:lü), şakul topuzu veya çekül, genellikle alt kısmında sivri bir uç bulunan, bir ipe asılan ve dikey referans çizgisi olarak kullanılan bir ağırlıktır. Su terazisinin öncüsüdür ve dikey bir veri oluşturmak için kullanılır. Genellikle taş, ahşap veya kurşundan yapılır, ancak diğer metallerden de yapılabilir. Dekorasyon için kullanılıyorsa kemikten veya fildişinden de yapılabilir.

Bir şakul topuzu

Bu alet, en azından Antik Mısır[1] zamanından beri, inşaatların "düşey" veya dikey olmasını sağlamak için kullanılmıştır. Ayrıca, uzayda bir noktanın yerçekimine göre semtikadem noktasını belirlemek için yer ölçümünde kullanılır.

EtimolojiDüzenle

 
Cassells' Carpentry and Joinery'den bir çekül kuralı
 
Cassells' Carpentry and Joinery'den bir çekül gönye
 
Eğimölçerli çekül

Çekül, Arapça şāḳul شاقل “duvarcıların kullandığı ağırlık” sözcüğünden alıntıdır. Türkçede eskiden beri kullanılan şāḳul yerine Atatürk'ün bulduğu söylenen sözcüktür.[2]

Şakul, Arapça شاقل “ipe asılı bir ağırlıktan oluşan duvarcı aleti” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice şāḳūl שָׁקוּל “ağır” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük de İbranice şāḳal שקל “tartmak” fiili ile eş kökenlidir. Hatta İbranice "tartı birimi, para birimi" anlamındaki şeḳel de aynı Aramice/İbranice kökten gelir.[3]

Ayrıca bakınızDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Denys A. Stocks. Experiments in Egyptian archaeology: stoneworking technology in ncient Egypt 9 Ağustos 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Routledge; 2003. 978-0-415-30664-5. p. 180.
  2. ^ "çekül". Nişanyan Sözlük. 9 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2022. 
  3. ^ "şakul". Nişanyan Sözlük. 9 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2022.