Turan (tarihî bölge): Revizyonlar arasındaki fark

→‎top: düzeltme AWB ile
(→‎top: düzeltme AWB ile)
(→‎top: düzeltme AWB ile)
{{İlknot|Bu madde Turan adlı tarihi bölge hakkındadır. Başlığın diğer anlamları için [[Turan]] maddesine bakabilirsiniz.}}
[[Dosya:Iran Turan map 1843.jpg|küçükresim|400px|Turan bölgesi turuncu çizgi ile gösterilmiştir (1850). [[Aral Denizi]]'nin doğusunda "Turan" adı görülür. Efsaneye (haritanın sağ alt köşesinde) göre Turan, modern [[Özbekistan]], [[Kazakistan]] ve [[Afganistan]] ve [[Pakistan]]'ın kuzey bölgelerini içeren bölgeleri kapsamaktadır. Bu alan kabaca bugün Orta Asya denen kavrama karşılık gelir. Haritada Turan'ın bir parçası olarak belirtilen alanların listesi: 1. [[Harezm]] 2. [[Buhara]] ile Belh 3. Şehersebz (Buhara yanında) 4. Hisar 5. [[Hokand]] 6. [[Dervaz]] 7. Karategin 8. [[Kunduz (şehir)|Kunduz]] 9. Kafiristan 10. Çitral 11. [[Gilgit]] 12. Iskardu 13.14. Kuzey stepler ([[Kazakistan]]).]]
'''Turan''' ([[Farsça]]: توران), [[Orta Asya]]'da tarihi bir bölgedir. Terim İran kökenlidir.<ref>[https://dx.doi.org/10.1163/2214-871X_ei1_COM_0206 Tūrān; an Iranian term applied to the country to the north-east of Iran.]</ref><ref>{{Kitap kaynağı |first=Emeri |last=van Donzel |title=Islamic Reference Desk |publisheryayıncı=Brill Academic |year=1994 |page=461 |quote=Iranian term applied to region lying to the northeast of Iran and ultimately indicating very vaguely the country of the Turkic peoples. }}</ref> İlk Turanlılar, [[Tur (şehname)|Tur]]'un soyundan gelen İranlı bir kabileydi.<ref>{{Kitap kaynağı |first=Edward A. |last=Allworth |title=Central Asia: A Historical Overview |publisheryayıncı=Duke University Press |year=1994 |page=86 |isbn=0-8223-1521-1 }}</ref><ref>{{Kitap kaynağı |first=I. M. |last=Diakonoff |title=The Paths of History |publisheryayıncı=Cambridge University Press |year=1999 |page=100 |isbn=0-521-64348-1 |quote=Turan was one of the nomadic Iranian tribes mentioned in the ''Avesta''. However, in [[Firdousi]]’s poem, and in the later Iranian tradition generally, the term Turan is perceived as denoting 'lands inhabited by Turkic speaking tribes.' }}</ref><ref>{{Kitap kaynağı |first=Gherardo |last=Gnoli |quote=Iranian tribes that also keep on recurring in the Yasht, Airyas, Tuiryas, Sairimas, Sainus and Dahis |title=Zoroaster's Time and Homeland |location=Naples |publisheryayıncı=Instituto Univ. Orientale |year=1980 |isbn= |oclc=07307436 }}</ref>
 
Turan adına [[Avesta]] ve [[Firdevsi]]'nin ''[[Şehname]]'' eserinde rast gelinir. Tarihî İran-Turan savaşlarında [[Efrasiyab]]'dan da Turan imparatoru diye bahsedilir. Turan sözü XIX. asırdan itibaren aynı zamanda ideoloji yönüne çevrildi. Bu idealoji Türk tarihinde siyasi, askeri ve kültürel sahalarda kendi tesirini göstermiştir. Turan'da Türklerin atası olan “Alp Er Tonga” adlı önder dünyaya gelmiştir. 6. yüzyıldan itibaren Turan sözcüğü – Türklerin (veya Turk ya da Tur halkının) mekan tuttuğu ülke anlamında kullanıla gelmiştir. Kaynaklarda İran halkı ve Turan halkının kıyasıya savaşlarından söz edilir. [[Karahanlılar]] devri eserlerde de geçer. Yusuf Balasagun'un eserinde geçer. Mahmud bin Vali'nin eserlerinde Tanrı dağı dolayına Turan adı verilmiştir. Bu Arap (veya İranlı) yazarın eserine göre Turan'da Türkler yaşamaktadır.
1.332.802

düzenleme