"Gotik sanat" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
k (Superyetkin, Gotik sayfasını Gotik sanat sayfasına yönlendirme olmaksızın taşıdı: Maddede bu konu anlatılıyor)
Gotik tarzı, yalnız mimarlıkta tesirli olmayıp; heykelcilik, resim, yazı, süs ve hatta gündelik eşyada da etkili olmuştur.
 
== GotikOrtaya mimarîçıkışı ==
“Gotik” terimi ilk kez [[Giorgio Vasari]] tarafından aşağılayıcı bir anlamda kullanılmıştır.  Ona göre bu üslup, [[Roma İmparatorluğu|Roma]]’yı yıkan [[Gotlar]]<nowiki/>a, yani barbarlara özgü bir üsluptur. Gotik üslup, genel olarak 12. yüzyılın başlarından 15. yüzyıl ortalarına kadar yaygın olmakla birlikte, bu tarihlendirme farklı coğrafyalar için değişmektedir. Örneğin üslubun beşiği olan [[Fransa]] ve [[Almanya]]’da Gotik 15. yüzyılın ortalarına kadar varlığını sürdürmüşken, daha geç girebildiği İtalya’da 15. yüzyıl başlarında ortadan kalmıştır. Gotik dönem, [[Avrupa]]’da büyük politik değişikliklerin olduğu bir dönemdir. 1204 yılında [[Dördüncü Haçlı Seferi|IV. Haçlı Seferi]] Konstantinopolis’i işgal etmiş ve [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]]’ı ve onun temsil ettiği politik oluşumu etkisiz kılmıştır. 1214 yılında da [[II. Philippe|Philippe Auguste]] yönetimindeki Fransızlar ve bağlaşıkları [[Kutsal Roma İmparatorluğu|Kutsal Roma Cermen]] Ordusu’nu yenmiş, onun yönetimi altında Fransa feodal beyler topluluğundan, güçlü bir monarşik yapıya dönüşmüştür.
 
12. yüzyılda manastırlar ve şatolar etrafında toplanan küçük nüfus birimlerinden oluşmuş köylerin yerine, 13. yüzyıldan itibaren kasabalar ve şehirler görülmeye başlanmıştır ki bu da toplumsal açıdan yeni düzenlemeleri getirmiştir. Şehirleşmenin beraberinde getirdiği sivilleşme ve entelektüel birikimin artışı, kilisenin temsil ettiği ruhani güçlere dayanan kutsal gücün aleyhinde, yönetimde belirgin bir laikleşme sürecini de başlatmıştır. 1240’tan sonra [[Paris]], [[Avrupa]]’nın en önemli kültürel ve siyasal merkezi durumuna gelmiş ve [[Fransızca]], [[Latince]]’nin yerine geçerek [[lingua franca]] konumuna ulaşmıştır. 
Mimaride Gotik tarzının ilk çıkış yeri Fransa diyenler varsa da Avrupa'nın çok yerinde aynı zamanda rastlanmış ve bütün Hıristiyan batı dünyasına yayılmıştır. Her ülke Gotik sanatında zevkine uygun değişiklikler yapmıştır. Avrupa'nın sanat merkezi kabul edilen İtalya'da ise pek tesiri görülmemiştir. İngiltere'de sütunları çoğaltan ve kubbenin altında onları yelpaze gibi açan bir dikey üsluba bağlıdır. İspanya'da Gotik sanatının Arap motifleriyle birleşmesinden meydana gelen [[müdeccer]] (mudejar) üslubu doğmuştur. Gotik mimari sanatı Avrupa'nın kuzeyinde 16. yüzyılın başlangıcına kadar sürmüştür.
 
== Gotik mimarî ==
 
Mimaride Gotik tarzınınmimarlığın ilkbaşlangıcı çıkışve yeristilin Fransaözelliklerinin diyenlerbelirdiği varsailk dayapı Avrupaolarak 1122'nınde çokAbbot yerindeSuger aynıtarafından zamandatasarımlanan rastlanmışParis veyakınındaki bütün[[Saint-Denis HıristiyanBazilikası|Saint batıDenis dünyasınakilisesi]] yayılmıştır. Her ülke Gotik sanatında zevkine uygun değişiklikler yapmıştırgösterilir. Avrupa'nın sanat merkezi kabul edilen İtalya'da iseFransa ve Almanya'ya nazaran pek tesiri görülmemiştir. İngiltere'de sütunları çoğaltan ve kubbenin altında onları yelpaze gibi açan bir dikey üsluba bağlıdır. İspanya'da Gotik sanatının Arap motifleriyle birleşmesinden meydana gelen [[müdeccermüdeccen]] (mudejar) üslubu doğmuştur. Gotik mimari sanatı Avrupa'nın kuzeyinde 16. yüzyılın başlangıcına kadar sürmüştür. Gotik mimarinin başlıca özellikleri sivri kemerler, kaburgalı tonozlar, gül pencereler, kuleler ve uçan payandalar ile aşırı derecede yüksek görünümlü yapılar olarak sayılabilir.
Gotik mimarisinin başlıca eseri katedraldir. 13. yüzyılda toplum adeta bütün heyecanını ve zenginliğini katedral yapmaya ve süslemeye harcamıştır. Böylece ekonomi de gelişmiştir. Gotik mimarinin en önemli örnekleri: Paris'te bulunan [[Notre Dame]] Katedrali, [[Chartres]] Katedrali,
[[Reims]] Katedrali ve [[Strasbourg Katedrali]]; Danimarka'da [[Roskilde Katedrali]]; İngiltere'de [[Salisbury]] Katedrali ve İtalya'da [[Milano]] Katedrali'dir.
 
Gotik mimarisinin başlıca eseri katedraldir. 13. yüzyılda toplum adeta bütün heyecanını ve zenginliğini katedral yapmaya ve süslemeye harcamıştır. Böylece ekonomi de gelişmiştir. Gotik mimarinin en önemli örnekleri: Paris'te bulunan [[Notre Dame Katedrali]], [[Chartres Katedrali]], [[ChartresReims Katedrali]] ve [[Strazburg Notre Dame Katedrali|Strasbourg Katedrali]]; Danimarka'da [[Roskilde Katedrali]]; İngiltere'de [[Salisbury]] Katedrali ve İtalya'da [[Milano]] Katedrali'dir. Gotik mimari tarzı Batı Avrupa'da özellikle dinsel binalarda kullanılmıştır. Portekiz'de Batalhar Manastırı, Fransa [[Avignon]]'da "Papalar Sarayı" bunlara örnektir.
Gotik mimari tarzı Batı Avrupa'da özellikle dinsel binalarda kullanılmıştır. Gotik stilin özelliklerinin belirdiği ilk yapı olan Fransa'daki Saint Denis Manastırı, Portekiz'de Batalhar Manastırı, Fransa [[Avignon]]'da "Papalar Sarayı" bunlara örnektir.
 
Gotik sanatının mimarları, ağırlığın itme kuvvetini ve yönünü tespit ederek, baskıyı kemerlere ve fil ayaklarına aktardılar. Böylece yapının tamamı dengeye faydalı olan elemanlara bağlandı. Ayakların ağırlığı duvarların üzerinden kendi üstlerine almasıyla duvarlara vitray süslemeler yapıldı. Cephelerde bulunan çok sayıda cam ve vitray gotik yapıların karakteristik özelliklerinden biri oldu. Ağırlığa tamamıyla hakim olan Gotik mimarisinde yapılar, sanki yükselerek uçuyormuş gibi bir his verir.
8.403

değişiklik