"Marsala" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
k (→‎Coğrafi konum: clean up, değiştirildi: Eylül'da → Eylül'de AWB ile)
| görüntü = Marsala5.JPG
| görüntü_boyutu =
| görüntü_açıklaması= Marsala merkezi meydanimeydanı
| harita = Map Region of Sicilia.svg
| harita_boyutu =
| harita_açıklaması = Marsala'ninnın İtalya ve Lombardiya Bölgesi'nde konumu
| bayrak =
| bayrak_boyutu = 125px
}}
 
'''Marsala''' (YörelYerel Sicilya lehçesi: ''Maissala''), [[İtalya]]'da Akdeniz adası [[Sicilya Özerk Bölgesi]]'nin [[Trapani ili]]'nde bir şehir ve yerel idare birimi olarak bir [[İtalya'nın Komünleri|komün]]durdür.
 
Asıl Marsala şehrinin nüfusu yaklaşık 50.000 kişi olmakla beraber Marsala komünü içinde bulunan nispeten yüksek nüfuslu bağlı köyler dolayısiyla Marsala komünü nüfusu (28.2.2010 tahminiyle) 82.520 kişidir. Böylece nüfus itibariyle Marsala Sicilya'da Trapani ili içinde birinci sirada komün ve Sicilya Özerk Bölgesi'nde ise ([[Palermo]], [[Catania]], [[Messina]] ve [[Siraküza]]'dan sonra) beşinci büyük şehirdir.
 
Marsala şehri kendine özel olarak ürettiği ve birçok ülkeye sattığı "Marsala Şarabı" ile meşhurdur. Dış ülkelerde satılan Marsala şarapları yüzyıllarca uygulanan geleneklere göre saf alkol eklenerek "güçlendirilmişlerdir." 1987den1987'den beri Marsala ''Città del Vino (Şarap Şehri)'' unvanını da taşımaktadır.
 
== Coğrafi konum ==
 
[[Dosya:Map of comune of Marsala (province of Trapani, region Sicily, Italy).svg|thumb|left|250px|Marsala komününün Trapani ili içinde konumu]]
 
Marsala şehri SiçlyaSicilya adasının en batı noktası olan "Boeo Burunu" üzerinde; deniz sahilde bulunan ovalık bir arazide konumlanmıştır. Marsala şehri, [[Trapanı]] ile [[Mazara del Vallo]] şehirleri arasındaki yol üzerindedir. Marsala komünü, şehir karşısında bulunan EgadıEgadi adasını ve etrafındaki diğer birkaç diğer adayı da ihtiva eder.
 
Marsala şehrinin iklimi çok mutedil, hatta sıcaktır. Yazın Temmuz, Ağustos ve Eylül'de ortalama ısı 28 C ile 30,3 C arasındadır ve bazı günler ısı 40 Ci aşkındır. Yaz ile kış ısı ortalamaları arasındaki fark 5-10 C olur.
 
== Tarihçe ==
Marsala antik '''Lilybaeum''' şehrinin mevkindedirmevkiindedir.
 
M.O. 397'de şimdiki Marsala'nın hemen güneydoğu açıklarında "San Panteleo adaları" adı verilen adalardan birinde bulunan ve daha önce yüzyıllara [[Kartacalılar]] üssü olarak kullanılmış olan "Mozia" kolonisi antik [[Siraküza]] Tiranı I. Dionysius tarafından ele geçirildi. Bunun üzerine M.S. 398de Karatacalı "Hamilco" şimdi Marsala şehrinin bulunduğu mevkide Kartacalılar tarafından ana müstahkem mevki ve deniz üssü olarak kullanılmak üzere "Lilybaeum" şehrini kurdu.
Marsala antik '''Lilybaeum''' şehrinin mevkindedir.
 
Lilybaeum önce Makedonya Kralı Epirus'luEpiruslu [[Pirrhus]] tarafından ve sonra antik [[Romalılar]] tarafından birkaç defa kuşatma altına alınmaya karşı durmayı başardı.
M.O. 397'de şimdiki Marsala'nın hemen güneydoğu açıklarında "San Panteleo adaları" adı verilen adalardan birinde bulunan ve daha önce yüzyıllara [[Kartacalılar]] üssü olarak kullanılmış olan "Mozia" kolonisi antik [[Siraküza]] Tiranı I. Dionysius tarafından ele geçirildi. Bunun üzerine M.S. 398de Karatacalı "Hamilco" şimdi Marsala şehrinin bulunduğu mevkide Kartacalılar tarafından ana müstahkem mevki ve deniz üssü olarak kullanılmak üzere "Lilybaeum" şehrini kurdu.
 
Lilybaeum M.Ö. 241de [[Birinci Pön Savaşı]] sonunda Kartacalılara ile Romalılar arasında yapılan antlaşma şartı olarak Marsala Romalılara terkedilditerk edildi. Sonraki Roma-Kartaca savaşları sırasında Lilybaeum Romalılar tarafından ana üs olarak kullanıldı.
Lilybaeum önce Makedonya Kralı Epirus'lu [[Pirrhus]] tarafından ve sonra antik [[Romalılar]] tarafından birkaç defa kuşatma altına alınmaya karşı durmayı başardı.
 
Uzun süren Romalı idaresi döneminde Lilybaeum gelişip zenginleşip Akdeniz'de önemli Romalı merkezi oldu. İlk Roma İmparatoru [[Caesar Divi Filius Augustus|Augustus]] tarafından şehre belediye olma imtiyazları verildi. İmparatorluk [[Principatus dönemi]] ya [[Pertinaks]] ya da [[Septimius Severus]] imparatorluk döneminde "Roma kolonisi" imtiyazları verildi. Romalılar döneminde şehir ticaret ve deniz ulaşım merkezi oldu; şehirde "preator" ve "queastor" idarecileri bulundu; şehir zenginlerin villaları ve büyük kamu yapıları ile donatıldı. Şehirde M.Ö. 76-75de "questor" görevi yapan ünlü [[Marcus Tullius Cicero]] şehri "splendidissima urbs (muhteşem şehir)" olarak nitelendirdi.
Lilybaeum M.Ö. 241de [[Birinci Pön Savaşı]] sonunda Kartacalılara ile Romalılar arasında yapılan antlaşma şartı olarak Marsala Romalılara terkedildi. Sonraki Roma-Kartaca savaşları sırasında Lilybaeum Romalılar tarafından ana üs olarak kullanıldı.
 
MS 5. yüzyılın başlarında şehir [[Vandallar]]ın hücumuna uğrayıp talan edildi. M.S.MS 6. yüzyılda ise [[I. Justinianos]]'un İtalya'yı fethi sırasında ilk defa Bizans Imparatorluğuİmparatorluğu eline geçen şehirler arasına olmuştur. Bundan sonra "Lilybaeum" Bizans Imparatorluğuİmparatorluğu'nun bir parçası oldu. Bu dönemde özellikle bu idarenin son yıllarindayıllarında diğer Sicilya şehirleri gibi Bizanslıların ihmaline uğradı ve şehir birçok korsan hücumlarının hedefi oldu.
Uzun süren Romalı idaresi döneminde Lilybaeum gelişip zenginleşip Akdeniz'de önemli Romalı merkezi oldu. İlk Roma İmparatoru [[Caesar Divi Filius Augustus|Augustus]] tarafından şehre belediye olma imtiyazları verildi. İmparatorluk [[Principatus dönemi]] ya [[Pertinaks]] ya da [[Septimius Severus]] imparatorluk döneminde "Roma kolonisi" imtiyazları verildi. Romalılar döneminde şehir ticaret ve deniz ulaşım merkezi oldu; şehirde "preator" ve "queastor" idarecileri bulundu; şehir zenginlerin villaları ve büyük kamu yapıları ile donatıldı. Şehirde M.Ö. 76-75de "questor" görevi yapan ünlü [[Marcus Tullius Cicero]] şehri "splendidissima urbs (muhteşem şehir)" olarak nitelendirdi.
 
8. yüzyılda Lilybaeum sehrişehri de bütün Sicilya ile birlikte Arapların eline geçti. Arap Sicilya Emirliği'nin bir parçası oldu. Araplar şehrin ismini "Marsala"'ya çevirdiler. Bu isimin asıl şehir limanın o günlerde çok büyük olmasına atfen "Marsa Âlî (Büyük Liman)" veya "Marsa Allah" olduğu iddia edilmektedir. Fakat bazıları bu ismin şehir yakınlarında büyük deniz tuzlaları bulunduğu için "Deniz Tuzu - Mar Sala" teriminden ortaya çıkarıldığını savunmaktadırlar. Arap idaresinde şehir ve limanı demografik ve iktisadi bakımdan gelişti ve şehri bir Mağribi Arap şehri görümünü aldı.
MS 5. yüzyılın başlarında şehir [[Vandallar]]ın hücumuna uğrayıp talan edildi. M.S. 6. yüzyılda ise [[I. Justinianos]]'un İtalya'yı fethi sırasında ilk defa Bizans Imparatorluğu eline geçen şehirler arasına olmuştur. Bundan sonra "Lilybaeum" Bizans Imparatorluğu'nun bir parçası oldu. Bu dönemde özellikle bu idarenin son yıllarinda diğer Sicilya şehirleri gibi Bizanslıların ihmaline uğradı ve şehir birçok korsan hücumlarının hedefi oldu.
 
11. yüzyılların sonlarında Sicilya'nın Normanlar tarafından istilası ile şehir bir Hristiyan yerleşkesi şekilineşekline döndü. Bundan sonra Marsala, Normanlar, Swabia hanedanı, Angevin hanedanı ve Aragonlu hanedanı idaresi altında bulundu. İspanyol asıllı Aragonlular altında şehrini hinderlandında bulunan mümbit arazilerin tarıma açılması ve bunun da limana iş alanı sağlaması dolayısıyla çok refahlı bir dönem geçirdi. Fakat 1575de1575'de [[V. Karl (Kutsal Roma İmparatoru)]] Osmanlı donanmasının ve Osmanlılara bağlı Mağripli korsanların Akdeniz'de en büyük limanlardan biri olan Marsala limanı ele geçirmesi tehditi olduğu nedeni ile Marsala'nın büyük limanı yıktırdı. Bu nedenle iki yüzyıl Marsala şehri büyük bir kriz geçirip küçük bir sahil şehrine dönüştü.
8. yüzyılda Lilybaeum sehri de bütün Sicilya ile birlikte Arapların eline geçti. Arap Sicilya Emirliği'nin bir parçası oldu. Araplar şehrin ismini "Marsala"'ya çevirdiler. Bu isimin asıl şehir limanın o günlerde çok büyük olmasına atfen "Marsa Âlî (Büyük Liman)" veya "Marsa Allah" olduğu iddia edilmektedir. Fakat bazıları bu ismin şehir yakınlarında büyük deniz tuzlaları bulunduğu için "Deniz Tuzu - Mar Sala" teriminden ortaya çıkarıldığını savunmaktadırlar. Arap idaresinde şehir ve limanı demografik ve iktisadi bakımdan gelişti ve şehri bir Mağribi Arap şehri görümünü aldı.
 
Marsala'nın tekrar gelişmeye başlaması 18. yüzyılın sonlarında Marsala şarabının bir ihraç malı olması ile oldu. John Webster adlı bir İngiliz şehireşehre gezmeye geldiği zaman şehir yerli bağcılarıninbağcılarının üretiği şarabın doğal olarak devamlı yüksek alkollü, güzel içimli bir şarap olduğunu anladı. Fakat Marsala şarabi uzun deniz seyahatlarıne dayanamadığı için ihraç edilemekteydiedilmekteydi. John Woodhouse deneyimler yaparak eğer bu yerel şaraba belirli oranda saf alkol katılırsa bu şarabın ihraç edilebileceğini ve o zaman çok revaçta ihraç şarapları olan [[Porto]] ve [[Madeira]] şarapları ile rekabet edeceğini buldu. John Woodhouse Marsala şaraplarını İngiliz donanması ve İngiltere'de büyük bir promosyonla satmaya başladı ve Marsala yeniden bir refah dönemine girdi. Woodhouse kendi fonlarını kullanarak Marsala'da bazı büyük imar yatırımları yaptı, Bunların başında Marsala da 1575de1575'te yıkılmisyıkılmış olan eski büyük limanın güneydoğusunda yeni Margetilo Limanı kurulması gelmekteydi.
11. yüzyılların sonlarında Sicilya'nın Normanlar tarafından istilası ile şehir bir Hristiyan yerleşkesi şekiline döndü. Bundan sonra Marsala, Normanlar, Swabia hanedanı, Angevin hanedanı ve Aragonlu hanedanı idaresi altında bulundu. İspanyol asıllı Aragonlular altında şehrini hinderlandında bulunan mümbit arazilerin tarıma açılması ve bunun da limana iş alanı sağlaması dolayısıyla çok refahlı bir dönem geçirdi. Fakat 1575de [[V. Karl (Kutsal Roma İmparatoru)]] Osmanlı donanmasının ve Osmanlılara bağlı Mağripli korsanların Akdeniz'de en büyük limanlardan biri olan Marsala limanı ele geçirmesi tehditi olduğu nedeni ile Marsala'nın büyük limanı yıktırdı. Bu nedenle iki yüzyıl Marsala şehri büyük bir kriz geçirip küçük bir sahil şehrine dönüştü.
 
Marsal için 19. yüzyılda en önemli olay İtalya birliğini sağlamak için 11 Mayıs 1860da1860'ta [[Giuseppe Garibaldi]]'nin kurduğu "Binler" ordusunun Sicilya'nın Burbon HanedanıninHanedanı'nın idaresinden alınıp İtalya Krallığı'na bağlanmasını sağlamak için Marsala çıkması gelmektedir.
Marsala'nın tekrar gelişmeye başlaması 18. yüzyılın sonlarında Marsala şarabının bir ihraç malı olması ile oldu. John Webster adlı bir İngiliz şehire gezmeye geldiği zaman şehir yerli bağcılarınin üretiği şarabın doğal olarak devamlı yüksek alkollü, güzel içimli bir şarap olduğunu anladı. Fakat Marsala şarabi uzun deniz seyahatlarıne dayanamadığı için ihraç edilemekteydi. John Woodhouse deneyimler yaparak eğer bu yerel şaraba belirli oranda saf alkol katılırsa bu şarabın ihraç edilebileceğini ve o zaman çok revaçta ihraç şarapları olan [[Porto]] ve [[Madeira]] şarapları ile rekabet edeceğini buldu. John Woodhouse Marsala şaraplarını İngiliz donanması ve İngiltere'de büyük bir promosyonla satmaya başladı ve Marsala yeniden bir refah dönemine girdi. Woodhouse kendi fonlarını kullanarak Marsala'da bazı büyük imar yatırımları yaptı, Bunların başında Marsala da 1575de yıkılmis olan eski büyük limanın güneydoğusunda yeni Margetilo Limanı kurulması gelmekteydi.
 
II. Dünya Savaşı'nda, 11 Mayıs 1943de1943'te Marsala Büyük Britanya Hava Kuvvetleri tarafından çok büyük hava bombardımanı hücumuna uğradı. Şehrin limanı ve barok binalarla dolu olan tarihi merkezi çok büyük maddi hasara uğrayıp nerede iseneredeyse yerle bir oldu. Bu hücum şehrin sivil halkı arasında da büyük sayıda ölümler olmasıyla sonuçlandı.
Marsal için 19. yüzyılda en önemli olay İtalya birliğini sağlamak için 11 Mayıs 1860da [[Giuseppe Garibaldi]]'nin kurduğu "Binler" ordusunun Sicilya'nın Burbon Hanedanınin idaresinden alınıp İtalya Krallığı'na bağlanmasını sağlamak için Marsala çıkması gelmektedir.
 
II. Dünya Savaşı'nda 11 Mayıs 1943de Marsala Büyük Britanya Hava Kuvvetleri tarafından çok büyük hava bombardımanı hücumuna uğradı. Şehrin limanı ve barok binalarla dolu olan tarihi merkezi çok büyük maddi hasara uğrayıp nerede ise yerle bir oldu. Bu hücum şehrin sivil halkı arasında da büyük sayıda ölümler olmasıyla sonuçlandı.
 
== Demografi ==
 
Marsala şehrinin komün belediye sınırları içindeki nüfusu (28.2.2010 tahminlerine göre) 82.520 kişidir ve nüfus yoğunluğu 34 kişi/km² olur. Marsala komününün belediye sınırları içinde 19. ve 20. yüzyıllarda nüfusunun gelişmesi resmi nüfus sayımı sonuçlarına göre şu gösterimde özetlenmiştir:<ref>Kaynak: Fransızca ve İtalyanca Wikipedia</ref>
 
== Komşu beldeler ==
 
Marsala komününün uşu komünlerle ortak sınırları bulunmaktadır:
[[Mazara del Vallo]], [[Petrosino]], [[Salemi]], [[Trapani]].
 
<!--
== Kardeş şehirler ==
 
Marsala'ninnın şu kentlerle kardeş şehir baglantilaribağlantıları bulunmaktadirbulunmaktadır:
-->
 
== ResimlerFotoğraflar ==
 
<div class="NavFrame" style="clear:both; text-align:center;">
Dosya: Marsala03.jpg|Il cassaro (via XI Maggio)
Dosya:Marsala9.JPG|Kilise
Dosya:Marsala04.jpg|SehirŞehir kapisikapısı
</Gallery>
 
== Kaynakça ==
{{kaynakça}}
* [http://it.wikipedia.org/wiki/Marsala İtalyanca WikipediaVikipedi'de "Marsala" maddesi] {{it icon}}
 
== Ayrıca bakınız ==
 
{{Commons|Marsala}}
*[http://www.comune.marsala.tp.it Marsala Belediyesi'nin resmi websitesiweb sitesi] {{it icon}}
 
{{İtalya'daki şehirler|durum=collapsed}}
41.643

değişiklik