Onikiciler: Revizyonlar arasındaki fark

[kontrol edilmiş revizyon][kontrol edilmemiş revizyon]
İçerik silindi İçerik eklendi
k Cobija, Onikiciler sayfasını İsnâaşeriyye sayfasına taşıdı: TDV İslam Ansiklopedisi ve diyanete göre.
'''İsnaaşeriyye''' ('''İmamî Şiîlik''', '''İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye''' ya da '''Onikiciler''').........
1. satır:
{{kaynaksız}}{{uzman}}
{{uzmanŞiilik}}
{{On İki'ciler}}
 
'''Onikicilerİsnaaşeriyye''' ('''İmamî Şiîlik''', '''İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye''' ya da '''İsnâaşeriyyeOnikiciler''') ({{lang-ar|اثنا عشرية}}, ''"Athnā‘ashariyyah" / "Ithnā‘ashariyyah"'') [[On İki İmam]]a inanan [[Onikicilik]] mensuplarını tanımlamak için kullanılan tabir. [[On İki İmam]]a inanmalarından dolayı ''([[Onikicilik]]/[[On İki İmam]]cılık)'' olarak adlandırıldıkları da olur.
 
==Mensupları==
[[Caferiler]], [[Kızılbaşlar]], [[Kalenderilik|Kalenderiler]], [[Aleviler]], [[Nimetullahi Tarikatı|Nimetullahiler]] ve [[Bektaşiler]] gibi grupların hepsi Onikicilik mensubudur.
 
CaferiliktekiCaferilik'teki dini hukuk veya [[şeriat]] ilkeleri, [[Kur'an]] ve [[Sünnet]]ten çıkarılır. [[Sünnilik]] ve [[Şiilik]] arasındaki farklılık, Şiiliğin [[Muhammed]]'den sonra ilk yöneticinin hem peygamberin vasiyetiyle, hem de ilahî seçimle [[Ali bin Ebu Talib]] olması gerektiğine inanılmasıdır. Son imamın çocukken kaybolup bugün [[gayba]] halinde bulunduğu ve [[Mehdi]] olarak tekrar Dünya'ya geleceğini kabul ederler. Takriben Şiilerin %85’i Onikici olup Şii Müslüman denirken genelde Onikiciler kastedilir.
 
İsnâaşeriyye'ye inananlar, imamlara inanç gibi Şiilik inancının birçok öğretilerini ilişkin mezheplerle paylaşsalar da [[İsmaililer]] ve [[Zeydiler]]le imam sayısında uyuşmazlar. Ayrıca imamların teselsülü konusunda da birleşemezler. Genel olarak imamın tanımı ve rolü konusunda da farklı görüşleri bulunmaktadır.
 
[[Câferîlik]]teki dini [[hukuk]] veya [[Şeriat]] ilkeleri, [[Kur'an]] ve [[Sünnet]]ten çıkarılır. [[Sünnîlik]] ve [[Şiîlik]] arasındaki farklılık, Şiîliğin [[Muhammed]]'den sonra ilk yöneticinin hem peygamberin vasiyetiyle, hem de ilâhî seçimle [[Ali bin Ebu Talib]] olması gerektiğine inanılmasıdır. Son imâmın çocukken kaybolup bugün gaybde bulunduğu ve [[Mehdî]] olarak tekrar Dünya'ya geleceğini kabul ederler. Takrîben Şianın %85’i Onikici olup Şiî Müslüman denirken genelde ''"Onikiciler"'' kastedilir.
İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye'ye inananlar, imâmlara inanç gibi Şia inancının birçok öğretilerini ilişkin mezheplerle paylaşsalar da [[İsmâilîler]] ve [[Zeydîler]]le imâm sayısında uyuşmazlar. Ayrıca imâmların teselsülü konusunda da birleşemezler. Genel olarak imâmın tanımı ve rolü konusunda da farklı görüşleri bulunmaktadır.
 
== Genel bakış ==
{{ana|Onikicilik|On İki İmam}}
Onikiciler'in inancına göre;
# [[İslam peygamberleri|İslâm peygamberi]] [[Muhammed Mustafa]]'nın kızı [[Fâtıma bint Muhammed|Fâtıma]] ve dâmâdı [[Ali]] soyundan gelen [[On İki İmam]] kanalıyla gelen sözleri [[hadis]] olarak kabul eder ve bunları en güvenilir olarak görürler.
# Bilhassa İslâm peygamberi Muhammed'in kuzeni, dâmadı ve peygamberin ilk hanımı olan [[Hatice bint Hüveylid|Hatîce]]'den sonra İslâm'ı ikinci olarak kabul eden, [[Ehl-i Beyt]]'in başı ve peygamberin bugüne kadar gelen soyunun tek babası olan Ali'nin teselsülünü [[Sünnîler]]in hilâfına [[Hilâfet]]in yerine esas kabul ederler. Onlara göre Ali, Müslümanların çoğunluğunca kabul edilen dördüncü halife olmaktan ziyade ilâhî tasdik edilmiş ilk imâmdır. Bu imâmlara ''[[Oniki İmam|"İlâhî Halîfeler"]]'' de derler.
# [[Fıkıh usûlü]] olarak [[kıyas]] yerine [[akıl|aklı]] kabul ederek [[içtihad]]ı önemserler.
# [[Sünnî]]lerin makbul halife kabul ettikleri [[Ebu Bekr-i Sıddık]], [[Ömer bin Hattab]] ve [[Osman bin Affan]] kanalıyla gelen hadisleri kabul etmez, onları model almazlar.
# [[Muhammed]] ve kızı [[Fatıma Zehra]]'nın yanı sıra [[Oniki imam]]a mâsumluk ve yanılmazlık atfederek sadece bu grubun sözlerini ve örnekliğini kabul ederler.
 
== Câferî fıkıh ekolleri ==
{{ana|Câferîlik}}
* [[Ahbârî (Şii)|Ahbârî]]: Peygamber ve İmamlar'ın haberlerine (hadislerine) önem verir ve İçtihad hakkın kullanılmasını kabul etmez.
* [[Şeyhî (Şii)|Şeyhî]]
* [[Usûlî (Şii)|Usûlî]]: [[Fıkıh usûlü]] (fıkhî kaynak) olarak [[Kur'an]], [[Hadis]] ve [[İcma]]'nın dışında Akıl (hikmet)'ı da kabul edir ve gaiba sırasında [[fakîh]]lerin [[içtihâd]]ına önem verir. Günümüzde [[İran]]'da uygulanan [[Velâyet-i Fakih yâ Hükûmet-i İslamî]] sistemine yol açmıştır.
 
== Yayılımı ==
''İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye'' inancı [[Azerbeycan]], [[Bahreyn]], [[Lübnan]], [[Irak]] ve [[İran]]’da çoğunlukça benimsenir. [[Arnavutluk]], [[Suriye]] ve [[Türkiye]]’deki [[Alevîler]], kendilerini Onikici saysa da ana görüşten önemli ölçüde ayrılan inançları vardır. [[Onikicilik]] inancı [[Afganistan]], [[Birleşik Arap Emirlikleri]], [[Nijerya]], [[Hindistan]],<ref>{{Web kaynağı|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Shia-women-too-can-initiate-divorce/articleshow/334804.cms|başlık=Shia women too can initiate divorce| yayıncı=[[The Times of India]] |tarih=November 6, 2006| erişimtarihi=2010-06-21}}</ref><ref>{{Web kaynağı|url=http://www.dnaindia.com/india/report_talaq-rights-proposed-for-shia-women_1062327 |başlık=Talaq rights proposed for Shia women| yayıncı=Daily News and Analysis, www.dnaindia.com |tarih=5 November 2006| erişimtarihi=2010-06-21}}</ref><ref>{{Web kaynağı|url= http://www.tribuneindia.com/2009/20090725/edit.htm#4 |başlık= Obama's Overtures| yayıncı=[[The Tribune]] | erişimtarihi=2010-07-21}}</ref><ref>{{Web kaynağı|url= http://www.boloji.com/opinion/0360.htm |başlık= Imperialism and Divide & Rule Policy | yayıncı=[[Boloji]] | erişimtarihi=2010-07-21}}</ref><ref>{{Web kaynağı|url= http://www.indianexpress.com/news/ahmadinejad-on-way-nsa-says-india-to-be-impacted-if-iran-wronged-by-others/299498/ |başlık= Ahmadinejad on way, NSA says India to be impacted if Iran ‘wronged by others’ | yayıncı=[[Indian Express]] | erişimtarihi=2010-07-21}}</ref> [[Katar]], [[Kuveyt]], [[Pakistan]] ve [[Tanzanya]]’da da büyük azınlıklarca kabul edilir. Daha küçük azınlıklar, Avrupa ve Amerika’nın yanı sıra [[Endonezya]], [[Gana]], [[Kenya]], [[Malezya]], [[Mısır]], [[Senegal]], [[Sudan]], [[Suûdi Arabistan]],<ref>[http://merln.ndu.edu/archive/icg/shiitequestion.pdf International Crisis Group. The Shiite Question in Saudi Arabia, Middle East Report No. 45, 19 September 2005].</ref> [[Umman]], [[Yemen]] gibi Dünya’nın birçok başka ülkesinde mevcuttur.
 
== İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye (İmamî Şiîlik) mezhebinin diğer Şiî mezhepler arasındaki konumu ==
{{ana|Câferiyye Şiîliği}}
{{Şiilik mezhepleri}}
 
== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}
 
{{İslam-taslak}}
"https://tr.wikipedia.org/wiki/Onikiciler" sayfasından alınmıştır