V. James

V. James, (d. 10 Nisan 1512 Linlithgow Palace - ö. 14 Aralık 1542 Falkland Palace ;), 9 Eylül 1513'ten ölümüne kadar İskoçya kralıdır. V. James'in babası IV. James (İskoç Kralı) Annesi ise Margaret Tudor (İngiltere Prensesi ve İskoç Kraliçesi) dur. V. James üçüncü oğulla.ı olarak dünyaya gelmişti. Bu birliğin bebeklik döneminde ölmeyen tek soyundandı.İlk karısı Madeleine von Frankreich düğünden birkaç ay sonra öldü. İkinci karısı Marie de Guise ile bebeklik döneminde ölen iki oğlu ve tahtını devralacak bir kızı Mary Stuart vardı. İskoçya'yı Fransız-Papalık kampına sokma kararlılığı, İngiltere Kralı amcası Henry VIII'e karşı savaşa yol açtı. James V, İskoçlar tarafından Solway Moss Savaşı'nda ezici bir yenilgiden kısa bir süre sonra öldü.

V. James
Portrait of James V of Scotland (1512 - 1542).jpg
İskoçya kralı
Hüküm süresi 9 Eylül 1513 - 14 Aralık 1542
Taç giymesi 21 Eylül 1513
Önce gelen IV. James (İskoçya)
Sonra gelen Mary Stuart
Doğum 10 Nisan 1512(1512-04-10)
Linlithgow Sarayı, Linlithgow, İskoçya
Ölüm 14 Aralık 1542 (30 yaşında)
Falkland Sarayı, Fife, İskoçya
Hanedan Stewart Hanedanı
Babası IV. James (İskoçya)
Annesi Margaret Tudor

Kral oluşuDüzenle

James, babasının yerine James V olarak geçtiğinde sadece 17 aylıktı. Taç giyme töreni 21 Eylül 1513'te Stirling Kalesi'nde gerçekleşti. Çocukluğu boyunca ülke vekiller tarafından yönetildi: ilk olarak, annesi Margaret Tudor (VIII. Henry'nin Kız kardeşi), taaki ertesi yıla kadar Archibald Douglas ile evlendi.

1525'te Archibald Douglas naipliği devraldı ve üvey oğlu Jakob'u Edinburgh Kalesi'nde kendi iktidar iddialarını uygulamak için pratikte bir mahkum olarak tuttu. Ancak, o zamandan beri Archibald Douglas'tan boşanmış olan annesi, 1528'de kaçmasına yardım etti ve saltanatı devraldı.

Hüküm SüresiDüzenle

James'in kral olarak ilk eylemi, daha sonra İngiltere'ye kaçan Archibald Douglas'ı devirmek oldu. Güney sınırında bir isyancı ayaklanmasını bastırdı ve Dış Hebridleri yöneten güçlü MacDonald Klanı ile kanlı çatışmalara girdi. Kraliyet mülklerini sıkı bir şekilde kontrol ederek gelirini artırdı. Kendi cebine önemli kilise fonları koyarak gayri meşru oğullarına kazançlı yardımlar verdi. Servetinin büyük bir bölümünü Stirling Kalesi, Falkland Sarayı, Linlithgow Sarayı ve Holyrood Sarayı'na genişletmek için kullandı.

James V'nin saltanatı, Henry VIII'in Roma Katolik Kilisesi'nden ayrılışını ve İngiltere Kilisesi'nin kuruluşunu gördü. Roma, İskoçya'yı İngiliz sapkınlarına karşı önemli bir müttefik olarak gördü ve İngiltere, İskoçya'yı Roma'ya karşı bir müttefik olarak aradı. Henry bu nedenle genç James V'e kızı Mary'yi (daha sonra Mary I "Katolik" veya "Kanlı Mary") evlenme teklif etti. James, bunu ve diğer tüm İngiliz tekliflerini reddetti, bunun yerine Auld Alliance'ı yenilemeyi ve İskoçya'yı Franco-Papal kampına getirmeyi seçti. Bu onun zengin bir çeyiz arayışının yanındaydı.

James kinci, açgözlü ve acımasız olarak görülüyordu. Rahatsız edici konulardaki acımasız baskısı ve güvensizliği ulusu böldü. Kral sapkınlığa müsamaha göstermedi ve Reformasyon'un sayısız önde gelen savunucusu saltanatı sırasında idam edildi. En iyi bilineni, 1528'de St Andrews'de kazıkta yakılan Patrick Hamilton'du.

1 Ocak 1537'de Notre-Dame de Paris katedralinde Fransız Kralı I. Francis'in kızı Fransa'lı Madeleine ile evlendi ve aynı yılın Temmuz ayında çocuksuz öldü. Kısa bir süre sonra James, ikinci evliliğinde Marie de Guise ile evlendi. Düğün 18 Mayıs 1538'de yine Notre-Dame de Paris katedralinde gerçekleşti. De Guise ailesi, Fransa ve hatta Avrupa'daki en güçlü ve etkili prens evlerinden birini temsil ediyordu. Marie de Guise, ikisi de genç yaşta ölen iki erkek çocuk doğurdu.

Ancak ilk başta James, amcası Henry VIII ile papaya karşı aynı kartı ustaca oynadı. Kilise vergileri şeklinde çok büyük bir mali paketi minnetle kabul etti ve vaat edilen haçlı seferini üstlenmek yerine 1532'de Edinburgh'da Adalet Koleji'ni kurarak akıllıca kullandı. 1541'de annesinin ölümünden sonra James, İngiltere ile barışı korumak için hiçbir neden görmedi. Çatışma 24 Kasım 1542'de Solway Moss Savaşı ile sona erdi. Fransız desteği olmadan ve İngiliz kuvvetlerinin büyüklüğü düşünüldüğünde, İskoç ordusunun ezildiği tamamen gülünç bir kampanyaydı. Bu savaştan birkaç gün sonra James, kalp hastalığından muzdarip, yenilginin yasını tutan ve ateşler içinde kalarak Falkland Sarayı'nda yatıyordu. Sonra kraliçenin umduğu erkek varisi değil, bir kızı doğurduğu haberini aldı. O kadar hayal kırıklığına uğradı ve tedirgin oldu ki kısa bir süre sonra 14 Aralık 1542'de öldü. Edinburgh'daki Holyrood Manastırı'na gömüldü.

Ölüm döşeğindeyken, "Bir kadınla Stuart'lar yükseldi ve bir kadınla birlikte yok olacaklar" dediği bildiriliyor. Bu, Robert I'in kızı Marjorie Bruce tarafından kurulan Stuart hanedanına bir göndermeydi. Onun tek meşru çocuğu, henüz altı günlük olan Mary Stuart, onun yerini aldı. Ancak daha sonra uzak bir akraba olan Lord Darnley ile evlendiği için Stuart Hanedanı devam etti. Muhtemelen James V, Mary'nin ya çocuksuz kalacağını ve Stuart'ların onunla birlikte öleceğini ya da İskoçya'yı kendi ülkesine dahil edecek olan tahtın yabancı bir varisi ile evleneceğini düşündü.

AilesiDüzenle

İlk evliliğinde çocuksuz ölen Fransız Madeleine ile evlendi. İkinci evliliğinde Marie de Guise ile evlendi ve iki oğlu ve bir kızı oldu:

James (22 Mayıs 1540 - Nisan 1541), Rothesay Dükü

Arthur (*/† Nisan 1541), Rothesay Dükü

Mary Stuart (8 Aralık 1542 - 8 Şubat 1587), İskoçya ve Fransa Kraliçesi

Ayrıca birkaç gayri meşru çocuğun babasıydı:

Robert († 1581), Whithorn Başrahibesi

Margaret

Lennox'un 3. Kontu John Stewart'ın kızı Elizabeth (yaklaşık 1520-1564) ile bağlantısından

Adam († 1600), Charterhouse Öncesi, ⚭ Janet Ruthven

Christine Barclay ile olan bağlantısından

Yakup († 1581)

2. Creich'li John Bethune'un kızı Elizabeth ile bağlantısından

Jean († 1587/1588), ⚭ 1553 - 1573 Archibald Campbell, Argyll'in 5. Kontu ile

Elizabeth Shaw ile olan bağlantısından

James (1529 - 1558), Kelso ve Melrose'un Başrahibi

Lord Erskine, John Erskine'in kızı Margaret Erskine ile evlilikten

James (1531 - 23 Ocak 1570), Moray Kontu, Mary Stuart ve VI.

Sir John Carmichael'ın kızı Elizabeth ile olan bağlantısından

John (1531 - 1563), Coldinghame Başrahibesi, 1. Lord Darnley

Lord Elphinstone Alexander Elphinstone'un kızı Euphemia ile bağlantısından

Robert (1533 - 1591), Orkney'in 1. Kontu 1581

Dış bağlantılarDüzenle

  •   Wikimedia Commons'ta V. James ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.
V. James
Doğumu: 10 April 1512 Ölümü: 14 December 1542
Resmî unvanlar
Önce gelen
James IV
King of Scots
9 September 1513 – 14 December 1542
Sonra gelen
Mary I