Tonoz

(Tonoz (mimarlık) sayfasından yönlendirildi)

Tonoz; mimarlıkta kemerlerin bir araya gelmesiyle oluşturulan, genellikle tavan örtüsü olarak işlev gören yapı parçasıdır.[1] Çoğunlukla tuğla ve harçla örülür ve alttan obruk, yarım silindir biçiminde görünür.[2]

Paris'teki Gotik tarzda inşa edilmiş Saint-Séverin Kilisesi'nin tonozlu tavanı

Etimolojisi

değiştir
 
İstanbul'daki Ayasofya'nın kesiti kubbeli tonozu

Türkçedeki "tonoz" kelimesinin kökeni Yunanca "kubbeli yuvarlak yapı, örme taş veya tuğladan yapılmış kubbe" anlamına gelen θολός (tholós) kelimesidir.[3]

Türkçe kaynak olarak ilk Mercimek Ahmed'in Kabusnâme çevirisinde (1432) "tolos" şeklinde kullanılan kelime, bugünkü yazılımıyla ilk olarak Ahmet Rasim'in Şehir Mektupları'nda geçen "mahud tonozaltı kazinolarda oturursanız kendinizi koruyun" cümlesiyle ortaya çıkmıştır.

Çeşitler

değiştir
 
Fransa'daki Reims Katedrali'nin tonozlu galerisi

Çeşitli tonozlar şekillerine göre şöyle adlandırılır:

  • Kaburgalı tonoz
  • Yıldız tonoz
  • Beşik tonoz
  • Tekne tonoz
  • Yelken tonoz
  • Eğik tonoz
  • Çatma tonoz
  • Kubbeli tonoz
  • Yelpazeli tonoz
  • Sivri tonoz
  • Eğri tonoz
  • Çapraz tonoz
  • Halka tonoz
  • Manastır tonozu
  • Aynalı tonoz

Ayrıca bakınız

değiştir

Kaynakça

değiştir
  1. ^ "Tonoz" (İngilizce). Encyclopedia Britannica. 22 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "TDK Güncel Türkçe Sözlük". Erişim tarihi: 19 Aralık 2009. [ölü/kırık bağlantı]
  3. ^ Tonoz - etimolojiturkce.com