Sadakiler

Vikimedya liste maddesi

Sadakiler veya Sadakiya (Kürtçe; Sadakiyan, Arapça; Sadaqiya: صدقیه) MS 770-827 yılları arasında merkezi Urmiye olan, Orta ve Kuzeydoğu İran'da hüküm sürmüş Kürt devletidir.

Sadakiler
770-827
Sadakiler haritadaki konumu
Yaygın diller Kürtçe
Resmî din
İslam
Hükûmet Monarşi
Tarihçe  
• Kuruluşu
770
• Dağılışı
827

KuruluşuDüzenle

Abbasiler ile savaşan, Kürt lider Sadaka İbn Ali tarafından kurulmuştur. Sadaka Musul'dan Urmiye'ye kadar geniş bir alanı hakimiyeti altına almayı başardı. Belâzürî'ye göre Urmiye şehrini fethettikten sonra birkaç kale inşa etti ve etrafına hendekler kazarak burayı güçlendirdi.[1]

Daha sonra bir fetih harekatına başladı. Salmas, Usnu ve Piranşehr'i topraklarına kattı. Abbasi Halifesi Harun Reşid döneminde topraklarını daha da genişletilerek Tebriz'i hükümdarlıkları altına aldılar. Sadakilerin başarılı seferleri sonrası, Khazima olarak bilinen bir generalin komutasına büyük bir ordu gönderen Abbasiler Meraga yakınlarında Sadakilere yenildiler.[2]

Sadaka'dan sonra oğlu Ali başa geçti, Abbasilerle yapılan bir savaşta ölen Ali'nin yerine ise oğlu II. Sadaka, geçti. (Zariq, Zuraiq, olarak bilinir) Zariq, dedesi (Sadaka) gibi yetenekli bir savaşçıydı. Abbasiler ile temasa geçerek, Ermenistan ve Azerbaycan üzerindeki egemenliği karşılığında Babak Hurramdin ile savaşmaya hazır olduğunu söyledi. Abbasi Halifesi El-Memun anlaşmayı kabul etti ve Zariq, Azerbaycan dağlarında saklanan Babak Khorramdin'e karşı sefere çıktı. Böylece kendisine vadedilen Ermenistan ve Azerbaycan'ı da topraklarına kattı.[3]

YıkılışıDüzenle

Ancak anlaşmaya bağlı kalmayan Abbasi Halifesi, 826 yılında Musul'u kuşattı ve ele geçirdi. Zariq, Musul'u tekrar ele geçirmek için bir ordu gönderdi ancak mağlup oldu. Sonrasında 40 bin kişilik yeni bir ordu kurarak tekrar sefere çıktı ve Musul'u ele geçirdi. Ardından Sayid ibn Yunus Azdi'yi öldürdü. Bu olay Abbasi Halifesi Memûn'u kızdırdı. Muhamad ibn Humaid komutasına bir ordu gönderdi ve Zariq'i yendi. Yenilgiden sonra, Zariq 827 yılında idam edildi ve Sadakiler yıkıldı.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ M. Th. Houtsma, 1993, EJ Brill'in ilk İslam ansiklopedisi 1913-1936 - Sayfa 1033, Brill. 
  2. ^ La Mission Scientifique du Maroc, 1910, Revue du monde ıslamıc: Cilt 11, sayfa 56, Michigan Üniversitesi. 
  3. ^ Frédéric Macler, 1966, Revue des études arméniennes: Cilt 3, Librairie Klincksieck, Michigan Üniversitesi.