El-Mukanna

(Mukannaʿîyye sayfasından yönlendirildi)


Hâşim el-Mukanna (Peçeli) [1] ya da Peçeli Hâşim (Arapçaالمقنع) (d: ? - ö: 780/783)[2] Ebû Mûslim Horasanî’nin Abbâsîler tarafından gaddarane bir şekilde kâtli sonrasında Merv şehrinde ortaya çıkan, Ebû Mûslim Horasanî'nin ölmediğine ama Mehdi olduğuna inanan ve Hûrremîler Hareketi'nin oluşumunda etkin rol oynamış olan kendisinin peygamber olduğunu iddia eden Abbasi karşıtı isyancı.


El-Mukanna
Tarih780
Bölge
*Horasan Siyam kalesi
Sonuç İsyan bastırıldı.
Taraflar
  • Ebu Müslim-el Horasani destekçileri
  • Buhara Hükümdarlığı
  • Komutanlar ve liderler
  • Said el Haraşi
  • Mehdî
  • Hişam b. Hakem
  • Güçler
    90.000 asker 32.000 asker

    El-Mukanna ayaklanmasıDüzenle

    Abbâsîleri iktidara taşıyan bu müthiş inkılâbı meydana getiren Ebû Mûslim Horasanî’ye yine Abbâsîlerin revâ gördükleri bu menfur cinayet karşısında sonsuz nefret duyanlar, El-Mukanna gibi ilâhî kuvvetleri kendinde topladığına inanılan bir başbuğa muhtaçtılar. Fosforlu maddelerle yüzünü parlatan ve ulûhiyet dâvasına kalkışan El-Mukanna adındaki bu “peçeli” kişi böyle bir ortamda kendisinde gördüğü sonsuz bir kuvvetle ortaya çıktı. “Ebû Mûslim Horasanî, Muhammed’den daha efdâldir,” diyordu. Bu fikrin altında Abbâsîlerin Muhammed adına haksız olarak taşımakta oldukları hilâfet tâcının değerini düşürmek ve Arap varlığını sarsmak amacı yatmaktaydı. Ayrıca, halka Cenâb-ı Hak’kın da insan suretinde olduğunu söylemekteydi.

    Tarihçi el Bağdâdî el-Farḳ beyne’l-fıraḳ eserinde aktardığına göre ordusunda Hallaclı Türkler ile Soğdlular vardı Siyam ve Kêş bölgelerinde sağlam kaleler inşa etti [1] 28 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

    Mübeyyezâ (Beyazlar) fırkasıDüzenle

    İhtilâl Irak’ta başladı. Ebû Mûslim Horasanî’nin taraftarlarından oluşan “Mübeyyize” fırkaları El-Mukanna'nın komutası altında birleştiler. Hattâ Buhârâ hükümdarı da önemli destek kuvvetleri ile El-Mukanna'ya yardımcı oldu. Abbâsî halifesi Mehdi (H. 169, M. 786) Oğuz Türklerinden oluşan kuvvetli bir ordu ile bu isyânı bastırmağa çalıştı. İhtilâlciler, hep geçmişteki İran ruhânîlerinin elbiseleri gibi beyazlar giymişler ve beyaz bayrak altında toplanmışlardı. Bu renk hürriyete, nûra ve hayâta işaret etmekteydi. Abbâsîler’in bayrakları ve kıyâfetleri ise onlara göre efendilik nişânesi ve hâkimiyetin alâmeti olarak algıladıkları siyah renkten oluşmaktaydı. Hâlife Mehdi’nin sevk ettiği ve Sa‘îd el-Haraşî'nin komutasındaki 70 bin kişilik Abbasi ordusu kaleyi kuşattı kalenin kuştmasının uzun sürmesi üzerine Mukanna taraftarları arasında görüş ayrılıkları ve ümitsizlik baş gösterdi en sonunda kale komutanı dahil 30 bin asker teslim oldu. Geri kalanlar intihar etti Mukanna ise kendini ve ailesini ateşe atarak intihar etti.https://islamansiklopedisi.org.tr/el-fark-beynel-firak 27 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..</ref>[3][4] olarak tanımladılar.

    KaynakçaDüzenle

    1. ^ Ebül’fidâ, Cilt: 2, Sayfa: 9.
    2. ^ "Encyclopædia Iranica, MOQANNAʿ". 17 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2014. 
    3. ^ Keşşaf-ı Istılahat-ı Fünûn.
    4. ^ Baron Rose.

    Dış bağlantılarDüzenle