Aquila (takımyıldız)

(Kartal (takımyıldız) sayfasından yönlendirildi)

Aquila (Kartal takımyıldızı), modern 88 takımyıldızdan biridir. Mitolojide Zeus'un Kuşu olarak bilinir. Onun devlerle olan savaşında ona yardım eder ve ona bekçilik yapar.[1]

Aquila
Aquila
büyütmek için tıklayınız
Kısaltma Aql
Tamlayan Aquilae
Simge Kartal
Bahar açısı 20 sa.
Yükselim +5°
Alan 652 derece kare
22. sırada
En parlak yıldızı Altair (α Aql)
(Kadri 0.77)
Parlak yıldızlar
(kadir < 3)
3
Göktaşı yağmurları
Çevreleyen
takımyıldızlar
  • Sagitta
  • Hercules
  • Ophiuchus
  • Serpens Cauda
  • Scutum
  • Sagittarius
  • Capricornus
  • Aquarius
  • Delphinus
  • +85° ve −75° enlemleri arasında görülebilir.
    En iyi Ağustos ayında saat 21:00'de görülebilir.

    Takımyıldızın en parlak yıldızı olan Altair, Yaz üçgeni asterizminin başucu noktalarından birisidir. Kartal Takımyıldızı'nın çoğu Samanyolu bandı bölgesindedir. Bu konum nedeniyle, sınırları içinde birçok küme ve bulutsu bulunur, ancak loşturlar ve gökadalar azdır.

    TarihçeDüzenle

     
    Çıplak gözle gözlenebildiği şekliyle Kartal takımyıldızı

    İkinci yüzyılda gök bilimci Ptolemy tarafından tanımlanan 48 takımyıldızdan birisiydi. M.Ö. dördüncü yüzyılda Eudoxus ve üçüncü yüzyılda Aratus tarafından bahsedilmişti.[2] Uluslarası Astronomi Birliği tarafından kabul edilen 88 takımyıldızından biri olan Aquila, Romalılar arasında Vultur Volans (Uçan Akbaba) olarak biliniyordu. Romalılar arasında Çalgı Takımyıldızı için kullanılan Vultur Cadens ile karıştırılmamalıdır.

    Yunan matematikçi ve gökbilimci olan Batlamyus (Ptolemy) bu takımyıldızla, imparator Hadrian tarafından adlandırılmış ve şimdilerde kabul edilmeyen Antinous takımyıldızındaki 19 yıldızı birlikte katalogladı. Ancak bazen yanlışlıkla Aquila'da 12, Antinous'da yedi yıldız kataloglayan Tycho Brahe'ye atfedilmiştir. Hevelius önce 23,[3] daha sonra 19 yıldız belirlemişti.[3][2]

    YıldızlarDüzenle

    Samanyolu'nda bulunan Aquila, çok zengin yıldız alanları içerir ve birçok novanın yeri olmuştur.[4]

    Takımyıldız içerisinde dikkat çeken bazı yıldızlar; α Aql (Altair), β Aql (Alshain), γ Aql (Tarazed) ve ζ Aql (Okab[5]) olarak sayılabilir.

    MitolojiDüzenle

     
    Antinous (aşağıda) ve Aquila (Almanca "Adler") takımyıldızları. Johann Bode'nin Vorstellung der Gestirne'sinden (1782).

    Gavin White'a göre Babil Kartalı, Ölü Adam olarak adlandırılan takımyıldızı pençelerinde taşıdı. Yazar ayrıca Antinous ve Ganymede'nin klasik öyküleriyle bir karşılaştırma yapar.[6]

    Klasik Yunan mitolojisinde Aquila, Zeus ve Jüpiter'in yıldırımlarını elinde tutan kartal (Αετός Δίας) Aetos Dios'u temsil eder. Aquila aynı zamanda Troya (Truva) krallarından birinin oğlu Ganymede'yi tanrılara kupa taşıyıcı olmak üzere hizmet etmesi için Olympus Dağı'na kaçıran kartalla ilişkili bir durum içerisindedir.[4]

    Hinduizm'de Aquila (Kartal) takımyıldızı, yarı kuş yarı insan tanrı olan Garuda ile tanımlanır.[7][8]

    Eski Mısır'da, Aquila muhtemelen Horus'un şahini olarak görülüyordu.[9]

    KaynakçaDüzenle

    1. ^ Özel, M. Emin; Saygaç, Talat (1998). Gökyüzünü Tanıyalım (5. bas.). İstanbul: TÜBİTAK. s. 71. ISBN 9754030723. 
    2. ^ a b Chisholm 1911.
    3. ^ a b "Prodromus astronomiae". 1690. ss. 272–273. 27 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2020. 
    4. ^ a b Ridpath, Ian (2001), Stars and Planets, Illustrated by Wil Tirion (3. bas.), Princeton University Press, ISBN 0-691-08913-2 
    5. ^ "Naming Stars". IAU.org. 22 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2018. 
    6. ^ White 2008, s. 95
    7. ^ Raymond L. Langsten; Marc Jason Gilbert, Research on Bengal: proceedings of the 1981 Bengal Studies Conference, Issue 34 of South Asia series, Michigan State University Asian Studies Center, Asian Studies Center, Michigan State University, 1983, ... and the appearance of the constellation Aquila that marks ... As Aquila was an eagle for the Greeks, it is the Garuda kite to Hindus... 
    8. ^ V.Chandran, Astronomy Quiz Book, Pustak Mahal, 1993, ISBN 978-81-223-0366-7, ... later spread to other cultures such as Arab, Hindu, Greek and Roman where the names were reinterpreted to suit the local cultures. Hence Aquila/Garuda, Leo/Singha, Hydra/Vasuki and other similarities in names ... 
    9. ^ Berio, Alessandro (2014). "The Celestial River: Identifying the Ancient Egyptian Constellations" (PDF). Sino-Platonic Papers. Cilt 253. s. 7. 2 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Nisan 2020.