Hipsistariler

Hipsistariler, Hipsistos'a (Yunanca: Ὕψιστος, "En Yüce" Tanrı) tapan ve çoğunluğu Kapadokya, Pontus, Bitinya ve güney Rusya'da Karadeniz kıyılarında yaşamış bir dini grup. Hipsistari sözcüğüne MÖ 200 ve MS 400 yılları arasındaki çeşitli belgelerde rastlanır.

Hipsistarilerin, Hristiyanlığın ilk dönemlerinde yayılmasına yardımcı oldukları düşünülür. Putlara tapmayan ve kurban kesmeyen bu grubun bazı inanışları Hristiyanlık, Yahudilik ve Zerdüştçülükle benzerlikler gösteriyordu. Bazı yiyecekleri yemiyorlar, sebt gününde çalışmıyorlar, sünnet olmuyorlardı. Yaratıcı ve yüce bir tanrıya inanıyor ancak tanrı için Hristiyanlar gibi "Baba" tanımlamasını kullanmıyorlardı.

Zengin bir aileden gelen Konstantinopolis Başpiskoposlarından Nenizili Gregor'un babası da Hipsistari iken Hristiyan eşinin telkinleriyle Hristiyan olmuş, daha sonra Nenizi piskoposluğu yapmıştır.