İsveç Bağımsızlık Savaşı

İsveç Bağımsızlık Savaşı (İsveçce: Befrielsekriget, Bağımsızlık Savaşı), ya da diğer adlarıyla Gustav Vasa'nın İsyanı ve İsveç'in Ayrılması, 1521-1523 yılları arasında İsveç soylusu Gustav Vasa'nın isyan edip iç savaş çıkarmasıdır. Gustav Vasa, başarılı bir şekilde II. Christian'ın liderliğini yaptığı Kalmar Birliği'nden ayrılmayı başardı.

İsveç Bağımsızlık Savaşı
Danimarka-İsveç savaşları
The Entry of King Gustav Vasa of Sweden into Stockholm - color.jpg
Gustav Vasa'nın Stockholm'e girişi (Carl Larsson, yağlı boya, 1908)
Tarih 1521-23
Bölge İskandinavya
Sonuç Malmö Antlaşması. İsveç bağımsızlığını kazandı ve Kalmar Birliği dağıldı. İsveç, Scania ve Blekinge üzerindeki hak iddialarından vazgeçti
Taraflar
İsveç İsveç
Flag of the Free City of Lübeck.svg Lübeck Serbest Şehri (1522'den itibaren)

Norveç Kalmar Birliği

Komutanlar ve liderler
İsveç Gustav Vasa
İsveç Christina Gyllenstierna
İsveç Anna Eriksdotter
Danimarka II. Christian
Danimarka I. Frederick
Norveç Amiral Henrich Krummedige
Norveç Başpiskopos Olav Engelbrektsson
Norveç Lord General Nils Henriksson
Güçler
12,000 27,000
Kayıplar
Az Çok

İçindekiler

Savaş öncesi durumDüzenle

Kral ve birlik yanlısı bir soylu ailenin çocuğu olan Başpiskopos Gustav Trolle, soyluların içindeki ayrılıkçı parti olan Sture'yi Stockholm Katliamı'yla yok etmeye çalıştı. Kral, çiftçilerden yüksek vergiler aldığı için nefret edilmekteydi. Ayrıca, çoğu İsveç kalesinin Alman soyluları ve halktan insanlarının kontrolünde olması, İsveç halkını isyana sürükleyen nedenlerden biriydi.

İsyanDüzenle

Savaş, Ocak 1521'de Gustav Vasa'nın Dalarna'nın kuzey kısmının delegeleri tarafından hövitsman (komutan) olarak atanmasıyla başladı. Gustav Vasa, Västerås'ı ve Kopparberg'deki bakır madenin yağmaladıktan sonra, komutasındaki asker sayısı arttı. 1522'de Hansa Birliği üyesi Lübeck, İsveçli asilerle müttefik oldu. Haziran 1523'te Stockholm'ün ele geçirilmesinden sonra, İsveç etkili bir şekilde kontrol edilmekteydi. 6 Haziran'da Gustav Vasa, Strängnäs'da İsveç Kralı ilan edildi. Eylül'deyse, Österland de Vasa'nın destekçileri tarafından kontrol edilmekteydi. 1 Eylül 1524'te imzalanan Malmö Antlaşması'na göre İsveç, Kalmar Birliği'nden ayrıldı.

DalarnaDüzenle

1520'de Gustav Vasa, Kralın gözcülerinden saklanmak için çiftçi kılında Dalarna'ya gitti. Aralık'ta Mora kentine vardı ve burada halkın II. Christian'a ayaklanarak kendisine yardım etmesini istedi. Ama halk bu isteğini geri çevirdi. Bu yüzden Gustav Vasa, kendisini desteklemeyecek insanlar bulmak için daha kuzeye gitti. Oradan ayrılmasından kısa bir süre sonra, bazı sığınmacılar Mora'ya vardı ve II. Christian'ın çiftçilere yaptığı zulümlerden bahsetti. Bu haberden sonra Mora halkı, Gustav Vasa'nın isyanını desteklemeye karar verdi ve onu aramak için iki dağcı gönderdiler. Sälen'de ona yetiştiler.

1521'in arefesinde Mora'da Gustav Vasa, Kuzey Dalarna'nın tüm elçileri tarafından "hövitsman" ilan edildi.

Şubat'ta Gustav Vasa ve 100 adamı Mora'dan ayrıldı ve Kopparberg'i yağmaladı. Kısa bir süre sonra da Bergslagen'in çiftçileri de Gustav Vasa'ya katıldı. Böylece Gustav Vasa'nın ordusu 1,000 kişiyi aştı.

Brunbäcks färja MuharebesiDüzenle

İsveçlilerin isyan ettiği haberi 2. Christian'ın kulağına ulaşınca, kral oraya bir miktar Landsknechten askeri gönderdi. Nisan 1521'de birliğin askerleri, Gustav Vasa'nın adamlarıyla Brunnbäck'ta karşılaştı. Kralın ordusu mağlup edildi. Bu da Gustav Vasa'nın adamlarına büyük bir moral verdi.

VästeråsDüzenle

Asi ordu Västerås'a ilerledi ve orayı fethedip yağmaladı. Gustav Vasa'nın başarıları tüm İsveç'e yayılınca, Sture ailesinin taraftarları isyanı desteklemeye karar verdi.

Nisan 1521'in sonuna geldiğinde, Gustav Vasa'nın kontrolünde Dalarna, Gästrikland, Närke, ve Västmanland bölgeleri vardı.

MuharebeleriDüzenle