2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz: Revizyonlar arasındaki fark

k
Bot: Kozmetik değişiklikler
[kontrol edilmiş revizyon][kontrol edilmiş revizyon]
k (→‎top: Düzenlemeler, değiştirildi: | coauthors= → | yardımcıyazarlar = AWB ile)
k (Bot: Kozmetik değişiklikler)
[[Dosya:OMXI15.jpg|thumbküçükresim|200px|İzlanda borsası indeksi OMX Iceland 15'te 2008 yılında gözlenen ani düşüş]]
'''2008 Ekonomik Krizi''', 2008 yılının son aylarında ortaya çıkan ve birçok ülkeyi olumsuz yönde etkileyen ekonomik gelişmelerdir. [[1929 Dünya Ekonomik Bunalımı]]yla kıyaslanan bu kriz özellikle Eylül 2008 ayında gözle görülür hale gelmiştir. ABD'deki [[taşınmaz mal]] piyasasının birden değer kaybetmesi ve bunun sonucu olarak [[tutulu satış]]lardaki kişisel iflasların artmasının bu krizi tetiklediği sanılmaktadır<ref>{{Haber kaynağı| ad= | soyadı= | yardımcıyazarlar = | başlık= Structural Cracks: Trouble ahead for global house prices | tarih=22 Mayıs 2008| yayıncı= The Economist Newspaper Limited | url = http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=11412394 | eser = The Economist | sayfalar = | erişimtarihi =21 Ekim 2008}}</ref>.
 
2000'li yıllar boyunca başta [[petrol]] olmak üzere bütün [[emtia]] ve [[tarım]] ürünleri fiyatlarında büyük bir yükseliş gözlendi. [[Çin]] ve [[Hindistan]] gibi yüksek nüfuslu ülkelerde gözlenen ekonomik büyüme bu ürünlere olan talebi arttırdı ve fiyatların yükselmesine neden oldu. 2008 yılında gıda fiyatları tarihin en yüksek düzeylerine ulaştı. [[Altın]] ve [[petrol]] gibi değerli maddeler de tarihinin en yüksek değerini kazanırken [[Amerikan doları]]nın değeri hemen hemen bütün diğer para birimleri karşısında önemli ölçüde düşmüştür.
 
Buna paralel olarak 2008 yılında [[Amerika Birleşik Devletleri]]ndeki [[taşınmaz mal]] piyasasında (özellikle konut fiyatlarında) büyük bir düşüş yaşandı. ABD'deki konut fiyatları 2000'li yıllar boyunca büyük bir yükselme göstermişti. Bu yükselmenin bir nedeni de kolaylıkla elde edilebilen [[tutulu satış]]lar (mortgage) idi. Sürekli olarak yükselen konut fiyatları piyasalarda aşırı derecede iyimser bir hava yaratmış, bankaların düşük gelirli ailelere konut almak için kolayca kredi sağlamalarına yol açmıştı. Konut fiyatları inişe geçince birdenbire '''subprime mortgage''' (yüksek risk ve yüksek faizli kredi) denilen bu kredi piyasası çökmüş, kredi faizlerini ödeyemeyen düşük gelirli ailelerinin iflas etmelerine ve konutlarına el konmasına neden olmuştur.
 
[[Dosya:Birmingham Northern Rock bank run 2007.jpg|thumbküçükresim|200px|sağ|[[Birleşik Krallık]]'taki Birmingham Northern Rock bankası önünde paralarını çekmek için bekleyen mudiler]]2008 yılı ilerledikçe subprime mortgage krizinin sadece küçük bir kesimi değil, bütün ABD mali sistemini etkilediği anlaşıldı. Düşük gelirli ailelere yüksek riskli kredi açan bu kurumlar kredi akitlerini birleştirip paketleyerek borsalarda alınıp satılabilen [[tahvil]]ler haline getirmişler, yatırım bankaları ve ticaret bankalarına satmışlardı. Elinde çok miktarda yüksek riskli konut kredisi tutan yatırım bankalarından Bear Stearns Mart ayında iflas ederek ABD hükûmeti tarafından diğer bir yatırım bankası olan JPMorgan Chase'e satıldı. Bu iflası diğer bir yatırım bankası olan Lehman Brothers ve Merrill Lynch ve sigorta firması American International Group izledi. Washington Mutual ve Wachovia gibi bankalar iflas ederek diğer bankalara satıldılar. Bu krizi durdurmak için Eylül ayı sonlarında [[Amerika Birleşik Devletleri Kongresi|ABD Kongresi]] 700 milyar dolarlık bir kurtarma paketini onayladı.
 
ABD'deki kriz kısa zamanda Avrupa'ya da sıçradı. İzlanda'nın 3 büyük bankası iflas etti. 2008 yılında [[İzlanda Kronası]] [[Euro]]ya karşı % 40 değer kaybetti ve İzlanda'daki enflasyon oranı % 15'e ulaştı. [[Birleşik Krallık]]'taki taşınmaz mal piyasası da aynen ABD gibi büyük bir düşüşe geçti.
63.090

düzenleme