"27 Mayıs Darbesi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(Fixed typo)
Etiketler: Mobil değişiklik mobil uygulama değişikliği
Etiket: mobil uygulama değişikliği
 
{{OlaySivil çatışma bilgi kutusu
| başlık = 27 Mayıs İhtilâli
| resimçatışma = 27 Mayıs = Darbesi
| parçası = [[Türkiye'de askerî müdahaleler]]
| resim_adı = 27 Mayıs Darbesi sembolü.png
| resim_boyuturesim = [[Dosya:27 Mayıs Darbesi = 200pxsembolü.png]]
| altbaşlık başlık = <small>Darbenin, Türkiye'nin ilk [[hatıra para]]sına da işlenen sembolü.<ref>{{dergi kaynağı|soyadı=Alkan|ad=Mehmet Öznur|başlık=Türk ordusu geldi başa|dergi=Atlas Tarih|yıl=2016|ay=Haziran-Temmuz|sayı=41|sayfalar=126|issn=1309-7342}}</ref> Sembol meşale, terazi, bayrak, süngü, kartal ve çıpadan oluşan kompozisyonun üzerine ışık hüzmeleri saçan ay yıldız, altında 27 Mayıs 1960 tarihi ile defne ve meşe yapraklarından teşkil çelenk, çevresinde ise [[Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir|hakimiyet milletindir]] cümlesinden oluşmaktadır.<ref>{{dergi kaynağı|soyadı=Alkan|ad=Mehmet Öznur|başlık=Türkiye'nin ilk hatıra parası|dergi=Atlas Tarih|yıl=2016|ay=Haziran-Temmuz|sayı=41|sayfalar=129|issn=1309-7342}}</ref></small>
| tarih = 27 Mayıs = {{başlama tarihi|1960|5|27}}
| saat yer = 04.36Türkiye
| koordinatlar =
| yer = [[Türkiye Cumhuriyeti]], [[Ankara]]
| neden sebep = DP - Ordu ilişkisi, DP'nin siyasi faaliyet ve kararları, Gizli komiteler ve [[Dokuz Subay Olayı]], [[28-29 Nisan Olayları]]
| koordinatlar = <!-- {{coord|LAT|LON|region:XXXX_type:event|display=inline,title}} -->
| hedef = [[Demokrat Parti (1946)|Demokrat Parti]]'yi devirmek
| diğer adı = 27 Mayıs İhtilâli
| yöntem = [[Askerî darbe]]
| neden = DP - Ordu ilişkisi, DP'nin siyasi faaliyet ve kararları, Gizli komiteler ve [[Dokuz Subay Olayı]], [[28-29 Nisan Olayları]]
| ilk bildiren durum = [[Alparslan Türkeş]]
| sonuç = *[[Adnan Menderes]] (Başbakan), [[Fatin Rüştü Zorlu]] (Dışişleri Bakanı) ve [[Hasan Polatkan]] (Maliye Bakanı) idam edildi. [[Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1961)|1961 Türkiye Anayasası]] çıkarıldı
| film eden =
| katılımcılar = [[Cemal Gürsel]], [[Cemal Madanoğlu]], [[Fahri Özdilek]], [[Âmil Artus]]
| sonuç =
*[[Adnan Menderes]] (Başbakan), [[Fatin Rüştü Zorlu]] (Dışişleri Bakanı) ve [[Hasan Polatkan]] (Maliye Bakanı) idam edildi. [[Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1961)|1961 Türkiye Anayasası]] çıkarıldı
*Darbenin gerçekleştirildiği gün [[27 Mayıs Hürriyet ve Anayasa Bayramı]] ilan edildi
*[[22 Şubat 1962 ayaklanması]] yaşandı
| yaralanmalar =
| ölümler = Aralarında Türkiye Başbakanı [[Adnan Menderes]]'in de bulunduğu 15 siyasetçi idam edildi
| kayıp taraf1 =
 
| mal kayıpları =
*[[Millî Birlik Komitesi]]
| toprağa verme =
'''Destekleyenler:'''
| sorgular =
*Muhalefet
| soruşturma =
**[[Cumhuriyet Halk Partisi]]
| sorgu yargıcı =
*DP karşıtı üniversite öğrencileri
| şüpheliler =
**[[28-29 Nisan Olayları]], [[555K]] katılımcıları
| suçlamalar =
*DP karşıtı akademisyenler
| mahkeme kararı =
**[[Onar Komisyonu]]
| hükümler =
| taraf2 = [[Demokrat Parti (1946)|Demokrat Parti]]
| yayınlama yasakları =
| taraf3 =
| dava = [[Yassıada Yargılamaları]]
| ödüller lider1 =
 
| url =
*[[Cemal Gürsel]]
| internet_sitesi = <!-- {{URL|ornek.com}} -->
*[[Cemal Madanoğlu]]
| notlar=
*[[Fahri Özdilek]]
*[[Âmil Artus]]
| lider2 =
 
*[[Celal Bayar]]
*[[Adnan Menderes]]
*[[Rüştü Erdelhun]]
| lider3 =
| kaç_kişi1 = 38 komite üyesi
| kaç_kişi2 =
| kaç_kişi3 =
| kayıp1 = 2 asker ve 1 sivil darbe sabahı dost ateşi veya kaza ile öldü
| kayıp2 = Darbe günü 1 DP'li intihar etti.
Yassıada'da 1 intihar olmak üzere 7 DP'li yaşamını yitirdi
Menderes ve iki bakanı idam edildi
| kayıp3 =
| kayıp_etiket =
| notlar =
}}
'''27 Mayıs Darbesi'''<ref>[http://web.archive.org/web/20080612062758/http://www.tbmm.gov.tr/tarihce/kb10.htm TBMM.gov 27 Mayıs 1960'ta yapılan askerî darbe ile sona erdi, URL erişim tarihi: 13 Haziran 2008]</ref>, 27 Mayıs 1960 tarihinde yapılan ve [[Türkiye Cumhuriyeti]] tarihinde gerçekleşmiş ilk [[askerî darbe]]<ref>[http://www.jstor.org/stable/176426 Sakallıoğlu, Ümit Cizre. "Parameters and Strategies of Islam-State Interaction in Republican Turkey." ''International Journal of Middle East Studies'', Vol. 28, No. 2 (May, 1996), pp. 231-251. <span style="text-decoration:underline;">Cambridge University Press</span>.] URL erişim tarihi: 14 Haziran 2008.</ref>. Ayrıca '''27 Mayıs Askerî Müdahalesi'''<ref name="JacobM.Landau">Jacob M. Landau, ''Radical Politics in Modern Turkey'', BRILL, 1974. ISBN 9-0040-4016-1 "The 1960 Military Intervention and the 1961 Constitution" bölümü.</ref> ya da '''27 Mayıs İhtilâli'''<ref>[http://web.archive.org/web/20080502095744/http://www.tbmm.gov.tr/tarihce/kb11.htm TBMM.gov 27 Mayıs ihtilali ile ülke yönetimine el koyan askerî güç, URL erişim tarihi: 14 Haziran 2008]</ref> olarak da anılır. Darbe emir komuta zinciri içinde yapılmamıştır; 37 düşük rütbeli subayın planları ile icra edilmiştir. Kritik mevziler bu subayların ellerindeki asker ve silahlarla önce ordudaki [[komuta]] kademesinin etkisiz hale getirilmesi ile ele geçirilmiştir. Sonra cumhurbaşkanı ve hükümet üyeleri tutuklanarak, hükümet; 235 general ve 3500 civarında [[subay]] (daha çok albay, yarbay, binbaşı) emekliye sevk edilerek, ordu; 147 üniversite öğretim görevlisi görevden alınarak<ref>[http://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc043/kanunmbkc043/kanunmbkc04300114.pdf http://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc043/kanunmbkc043/kanunmbkc04300114.pdf]</ref> ve bazı üniversiteler kapatılıp el konularak, 520 hakim ve yargıç görevden alınılarak, yargı kontrol altına alınmıştır.<ref>[http://www.zaman.com.tr/yazar.do?yazino=988554 Mümtaz'er Türköne, "27 Mayıs’ın hesabı ", 27 Mayıs tarihli ''Zaman'' gazetesi, URL erişim tarihi: 27 Mayıs 2010]</ref><ref>[http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=989947&title=cunta-en-buyuk-tasfiyeyi-yargida-ve-orduda-yapti Eski Meclis Başkanı Ferruh Bozbeyli, "Cunta, en büyük tasfiyeyi yargıda ve orduda yaptı" 30 Mayıs tarihli ''Zaman'' gazetesi, URL erişim tarihi: 30 Mayıs 2010]</ref>
9.987

değişiklik