Ana menüyü aç

Değişiklikler

[[Anayasa hukuku]]nda yeni anayasa yapma ve değiştirme iktidarına ''“kurucu iktidar”'' (aslî kurucu iktidar) denir. Aslî kurucu iktidar tarafından yapılmış mevcut anayasanın çizdiği hukukî kurallar çerçevesinde, oluşumunun ve çalışma sınırlarının belirlendiği mevcut anayasada değişiklik yapma iktidarına sahip [[devlet organı]]na ''“kurulan iktidar”'' (talî kurucu iktidar) denir. Aslî kurucu iktidarın sürekli oluşturulması yani bütün [[hukuk]]î yapının temelini oluşturan anayasanın öngördüğü usûller dışında sıkça değiştirilmesi, kronik [[devrim]]e ve anayasal düzende [[anarşi]]ye yol açar.<ref>Kemal Gözler, "Asli Kurucu İktidar - Tali Kurucu İktidar Ayrımı: TBMM Yeni Bir Anayasa Yapabilir mi?", in Ece Göztepe ve Aykut Çelebi (Editörler), Demokratik Anayasa: Görüşler ve Öneriler, İstanbul, Metis Yayınları, 2012, s.45-61 ( www.anayasa.gen.tr/tbmm-yeni-anayasa.htm ).</ref><ref>AYİM: http://www.msb.gov.tr/ayim/Ayim_makale_detay.asp?IDNO=91</ref><ref>SAYIŞTAY: http://dergi.sayistay.gov.tr/icerik/der6667m2.pdf</ref>
 
=== Kurucu İktidar ( ASLİ ) ===
 
Kurucu iktidar [[hukuk]] dışı bir iktidardır. Bir başka değişle, “hukuk boşluğu” ortamında yani kendisini bağlayan hukukî kuralların olmadığı ortamda oluşmuş iktidardır. Hukuk boşluğu iki şekilde oluşabilir. “Baştan itibaren” süregelen hukuk boşluğu veya “sonradan” ortaya çıkan hukuk boşluğu.
Sonradan yaratılmış hukuk boşluğu, mevcut anayasanın ortadan kaldırılması ile oluşturulur. Bu tür hukuk boşlukları ise, [[devrim]], [[hükûmet darbesi]], [[iç savaş]] gibi durumlardan sonra ortaya çıkar. Bu gibi durumlardan sonra ortaya çıkan asli kurucu iktidar, mevcut siyasal rejimi yıkıp “anayasayı ilga” ederek (yürürlükten kaldırarak) kendisini bağlayan hukuk kurallarını yıkarak oluşturduğu hukuk boşluğunu yeni bir anayasa yaparak doldurur. Bu hallerde genelde siyasal rejim değişir.
 
=== Kurulan İktidar ( TALİ ) ===
 
Kurulan iktidar hukukî nitelikte bir iktidardır. Yetkinin kim tarafından ve hangi sınırlar çerçevesinde kullanılacağını tespit eden hukuk kuralları aslî kurucu iktidarın yaptığı anayasa tarafından konulmuştur. Tali kurucu iktidarın anayasayı değiştirme yöntemleri yine anayasaların kendisi tarafından belirlenmektedir. Tali kurucu iktidar bu nedenle sınırlı bir iktidardır.
Anonim kullanıcı