Yardım:Satır sonu kullanımı

Bu sayfa Vikipedi maddelerinde ve sayfalarında satır sonlarının ve sözcük kaydırmaların oluşturma, yönetme ve önleme yöntemlerini açıklar.

Bir paragraf ya da bir satır metin, tek bir satıra sığmayacak kadar uzun olduğunda diğer programlarda olduğu gibi ağ tarayıcıları da otomatik olarak metni sonraki satıra kaydırır. Ağ tarayıcıları sözcük kaydırmalarını ya da satır sonlarını genellikle metin içinde olan boşluklara yerleştirir.

Satır sonu oluşturmakDüzenle

Satır sonuDüzenle

Metin içinde mecburi satır sonu ve paragraf sonu yaratılmasını sağlamak için çeşitli yollar vardır. En basit yöntemi satır sonu oluşturmaktır; örneğin:

Biçimlendirme Çıktı
Biçimlendirmede tek satır sonu
görülür bir satır sonuna neden olmaz.

Biçimlendirmede tek satır sonu görülür bir satır sonuna neden olmaz.

Biçimlendirmede iki satır sonu

paragraf boşluğuna neden olur.

Biçimlendirmede iki satır sonu

paragraf boşluğuna neden olur.

Biçimlendirmede üç satır sonu


fazladan geniş bir paragraf boşluğuna neden olur. Normalde bundan kaçınılmalıdır.

Biçimlendirmede üç satır sonu


fazladan geniş bir paragraf boşluğuna neden olur. Normalde bundan kaçınılmalıdır.

<br /> ya da <br>Düzenle

<br /> ya da <br> etiketleri mecburi tek satır boşluğu vermek için kullanılır. Örneğin bilgi kutularında olan ve anlamsal olarak liste olan içerikler için ise güncel liste biçimi tercih edilir. Aşağıda § Listeler bölümüne bakınız.

Biçimlendirme Çıktı
Bu metine ortadan<br />satır sonu verilmiştir.

Bu metine ortadan
satır sonu verilmiştir.

MediaWiki yazılımı <br>, <br/> ve <br > gibi geçerli biçimleri <br /> biçimine dönüştürür. Ayrıca </br> gibi geçersiz biçimleri de <br /> biçimine dönüştürür. Ancak < br> ve </ br> gibi geçersiz biçimler ise dönüştürülmediğinden satır sonu yaratmaz ve kullanılmasından kaçınılmalıdır.

/ kodu olmayan <br> ya da <br >) gibi geçerli biçimler işlendikten sonra sayfada dügün olarak çalışsa da yaygın olmayan <br > biçimi varolan vikimetin sözdizimi vurgulama yöntemlerinin bazılarını düzenleme görünümünde bozabileceğinden (etiketten sonra sayfada gelen tüm metni yanlışlıkla vurgulayabileceğinden) kullanılmasından kaçınılmalıdır; Nisan 2019 itibarıyla daha yaygın olan <br> biçimi de bu vurgulama yöntenlerinin bazılarının düzgün görüntülenememesine neden olduğunda şimdilik bunun kullanımından da kaçınılmalıdır.

Lütfen </br>, < br> ya da </ br> gibi doğru olmayan kullanımları karşılaştığınızda <br /> biçimi ile değiştiriniz, elbette tercih edilecek yöntem yaptığınız bir düzenleme esnasında karşınıza çıktığında bu düzeltmeyi yapmanızdır.

<poem>Düzenle

<poem> uzantısı satır sonlarını ve boşlukları sağlayabilmek için HTML benzeri etiket ekler. Bu etiket özellikle şiirler, güfteler gibi nazım metinler için yararlıdır. Bu etiketler <blockquote> gibi diğer etiketlerin içinde kullanılabilir. Örneğin:

Biçimlendirme Çıktı
<poem>
Küçük, muttarid, muhteriz darbeler
Kafeslerde, camlarda pür-ihtizâz
Olur dem-be-dem nevha-ger, nağme-sâz
Kafeslerde, camlarda pür-ihtizâz
Küçük, muttarid, muhteriz darbeler...

...

Küçük, pür-heves, gevherîn katreler
Sokaklarda, damlarda pür ihtizaz

Olur muttasıl nevha-ger, nağme-saz
Sokaklarda, damlarda pür-ihtizâz

Küçük, pür-heves, gevherîn katreler...
----
 '''''Günümüz Türkçesiyle:'''''
''Küçük, tekdüze, ürkek vuruşlar
Kafeslerde, camlarda titreşerek
Durmadan türkü söyler, ağıt yakar
Kafeslerde, camlarda titreşerek
Küçük, tekdüze, ürkek vuruşlar...

...

Küçük, istek dolu, inci gibi damlalar
Sokaklarda, damlarda hep titreşir

Ezgi söyler durmadan, ağıt yakar
Sokaklarda, damlarda hep titreşir

Küçük, istek dolu, inci gibi damlalar...''
</poem>

Küçük, muttarid, muhteriz darbeler
Kafeslerde, camlarda pür-ihtizâz
Olur dem-be-dem nevha-ger, nağme-sâz
Kafeslerde, camlarda pür-ihtizâz
Küçük, muttarid, muhteriz darbeler...

...

Küçük, pür-heves, gevherîn katreler
Sokaklarda, damlarda pür ihtizaz

Olur muttasıl nevha-ger, nağme-saz
Sokaklarda, damlarda pür-ihtizâz

Küçük, pür-heves, gevherîn katreler...


 Günümüz Türkçesiyle:
Küçük, tekdüze, ürkek vuruşlar
Kafeslerde, camlarda titreşerek
Durmadan türkü söyler, ağıt yakar
Kafeslerde, camlarda titreşerek
Küçük, tekdüze, ürkek vuruşlar

...

Küçük, istek dolu, inci gibi damlalar
Sokaklarda, damlarda hep titreşir

Ezgi söyler durmadan, ağıt yakar
Sokaklarda, damlarda hep titreşir

Küçük, istek dolu, inci gibi damlalar…

ListelerDüzenle

Sayılı ve madde işaretli listeler standart vikibiçemi kullanılarak oluşturulur. Sayılı veya madde işaretli liste yerine, örneğin bilgi kutusunda olduğu gibi yalın liste istendiğinde çoğu kullanıcı basitçe satır sonu bırakarak liste oluşturacaktır. Bu yöntem liste sözdizimini uygulamaz ve ekran okuyucu kullananlar için de bu bir liste gibi okunmayacaktır. Böyle durumlarda sayılı ve işaretli olmadan liste biçemini kullanan {{yalın liste}} veya {{madde işaretsiz liste}} şablonları kullanılır.

Biçimlendirme Çıktı
{{yalın liste|
* kedi
* köpek
* at
* inek
* koyun
* keçi
}}
  • kedi
  • köpek
  • at
  • inek
  • koyun
  • keçi

Sözcük kaydırmalarını önlemek ve kontrol etmekDüzenle

Sözcük kaydırmalarının istenmeyen yerlerde oluşmasını önlemenin çeşitli yolları vardır. Bu yöntemlerin hangi durumda kullanılabileceği aşağıda genel olarak açıklanmıştır.

Bölünemez boşlukDüzenle

HTML'de &nbsp; bölünemez boşluktur (İngilizce: non-breaking space). Çıktısı normal boşluk gibidir ama sözcük kaydırmasının oluşmasını önler:

Biçimlendirme Çıktı
Uzunca metin 10&nbsp;kg daha da metin.

Çıktısı şöyle olabilir:

Uzunca metin 10 kg
daha da metin.

Ya da şöyle olabilir:

Uzunca metin
10 kg daha da metin.

Ama asla böyle olamaz:

Uzunca metin 10
kg daha da metin.

Bölünemez boşluk bağlantılarda normal boşluk gibi çalışır. Dolayısıyla [[J.&nbsp;R.&nbsp;R. Tolkien]] bağlantısını yaptığınızda çıktısı şu şekilde görünür: J. R. R. Tolkien. Başharfler bir satır sonu olduğunda ayrılmayacaktır.

Ancak &nbsp; kodu kaynak metnin okunmasını ve düzenlenmesini zorlaştırır. Gerçekten sözcük kaydırmasını engellemek için gerekmediği sürece kullanmaktan kaçınınız.

Bölünemez kısa çizgiDüzenle

Tarayıcılar sözcükleri kısa çizgide kesebilir. Bölünemez boşluk kodu &#8209; bunun oluşmasını önlemek için kullanılabilir:

Dişi kuşlar 1&#8209;2 yumurta yumurtlar.

Bu kod "1&#8209;2 yumurta" çıktısını aynı yalın "1-2 yumurta" kodu gibi verir ama kısa çizgide sözcük kaydırmasını engeller.

Ancak &nbsp; kodunda olduğu gibi "-" yerine &#8209; kodunun kullanımı kaynak metnin okunmasını ve düzenlenmesini zorlaştırır. Satır sonu kesmesini önlemenin gerekli olmadığı durumlarda kullanmaktan kaçınınız.

Satır içi bloklarDüzenle

{{Satır içi blok}} şablonu metnin kesilmesini önler ama yeteri kadar yer yoksa bölünmesine izin verir.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt. Sed ut perspiciatis unde omnis iste natus error sit voluptatem accusantium.

Şablon, içeriği <span style="display:inline-block;"> kodu içine alır.

{{kayma}}Düzenle

{{kayma}} şablonu daha az esnektir ve satır pencere için çok uzun olsa bile sözcük kesmeyi engeller ve kullanıcıyı metni kaydırmaya zorlar.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt. Sed ut perspiciatis unde omnis iste natus error sit voluptatem accusantium.

Her zaman bir arada kalması gereken "10 kg (22 lb)", gibi kısa metin bölümleri için kullanışlıdır.
Bu aynı zamanda bölünemez boşluk ile de elde edilebilir: Uzunca metin 10&nbsp;kg&nbsp;(22&nbsp;lb) daha da metin.
Ama bunun kullanılması kaynak metnin okunmasını zorlaştıracağından yerine bu şablonun kullanılması önerilir: Uzunca metin {{kayma|10 kg (22 lb)}} daha da metin.

Çıktısı böyle olabilir ya da böyle ya da böyle. Ama asla böyle olamaz

Uzunca metin 10 kg (22 lb) daha da metin.

Uzunca metin 10 kg (22 lb)
daha da metin.

Uzunca metin
10 kg (22 lb) daha da metin.

Uzunca metin 10 kg (22
lb) daha da metin.

(Birim dönüştürme durumları için {{dönüştürme}} şablonuna bakınız.)

Bazı durumlarda ise {{kayma}} şablonu çok iyi sonuç vermez. Örneğin daha uzun ve daha karmaşık metinlerde sözcük kaydırmayı önlemek isterseniz {{kayma}} şablonunun nerede bittiğini görmek zor olabilir. Buna ek olarak MediaWiki şablon mekanizması eşit işareti "=" ve dikey çubuk "|" gibi karakterleri şablon parametrelerinde özel karakterler olarak algılar ve dolayısıyla bunlar sorun olabilir.

Böyle durumlarda {{kayma başı}} ve {{kayma sonu}} şablonlarının aşağıdaki gibi kullanılması önerilir:

{{kayma başı}}2 + 2 = 4{{kayma sonu}} ve
{{kayma başı}}|2| < 3{{kayma sonu}}

Çıktısı böyle olabilir:

2 + 2 = 4 ve
|2| < 3

Ama asla böyle olamaz:

2 + 2 = 4 ve |2|
< 3

<wbr /> ve koşullu kesme işaretiDüzenle

<wbr /> sözcük kesme fırsatı sağlar; yani uzun bir sözcüğü neresinden kesmenin uygun olacağını belirtir.

Biçimlendirme
Şimdi daha becerikli bir kullanıcı olmak için HTML (Hyper<wbr />Text Markup Language) öğrenme zamanı...
Çıktı Böyle görünebilir:
Şimdi daha becerikli bir kullanıcı olmak için HTML (HyperText Markup Language) öğrenme zamanı...

Ya da böyle görünebilir (daha dar bir tarayıcı penceresinde):

Şimdi daha becerikli bir kullanıcı olmak için HTML (Hyper
Text Markup Language) öğrenme zamanı...

<wbr /> etiketinin {{kayma}} şablonu içinde çalışmayacağına dikkatinizi çekeriz.

Çoğu durumda bir sözcüğü kesmek için boşluk kullanmak uygun olmaz. Koşullu kesme işaretleri sözcüklerin kesilmesi için bir olanak sağlar ama boşluk yerine kesme çizgisi ekler. &shy; kodu yukarıdaki örneklerde kullanılan <wbr /> etiketi ile aynı şekilde uygulanır.

Koşullu kesme işaretlerinin kullanılması çok uzun sözcükler ya da dar alanlar gibi çok özel durumlarda uygulanmalıdır. Koşullu kesme işaretlerinin yaygın kullanılmasından şiddetle kaçınılmalıdır çünkü vikimetnin okunmasını ve düzenlenmesini aşırı derecede zorlaştırmaktadır. Örneğin:

Biçimlendirme Çıktı
Bu Vi&shy;ki&shy;kay&shy;nak ör&shy;ne&shy;ği&shy;ni an&shy;la&shy;mak çok güç&shy;tür

Bu Vikikaynak örneğini anlamak çok güçtür.

Biçimlendirme Çıktı
{{Esnek tire|Bu al|ter|na|tif söz|di|zi|mi o|ku|na|bi|lir|li|ği ar|tı|rır}}

Bu alternatif sözdizimi okunabilirliği artırır

Liste ögeleri arasında sözcük kaydırmaDüzenle

Bilgi kutuları ve dolaşım kutularının içinde olan iç bağlantı listelerini biçimlendirmek için hlist CSS sınıfını ({{flatlist}} şablonu ile}}) kullanınınız.

Bir listenin dışında iki metin parçasını ayırmanız gereken durumlarda da ara noktadan önce &nbsp; kodu içeren {{·}} ya da {{}} şablonlarını kullanarak sözcük kaydırma sorunlarının bazılarını önleyebilirsiniz.

Ayrıca bakınızDüzenle