Yaratılışçılık

varlığın, doğaüstü bir güç tarafından yoktan meydana getirildiği inancı

Yaratılışçılık evren, Dünya, yaşam ve insanlar gibi unsurların ilahi yaratımın doğaüstü eylemlerinden kaynaklandığına dair dini inançtır.[1] [2] [3] Yaratılışçılık doğal fenomenlerin kökeni ve gelişimini tanımlayan evrim gibi bilimsel açıklamaları kabul veya reddetme konusunda farklılık gösteren bir dizi dini görüşü içerir.[4] [5]

Yaratılışçılık çoğunlukla evrenin ve yaşam formlarının bugün var oldukları şekliyle ilahi eylemle yaratıldığı ve tek gerçek açıklamanın İncil'in Tekvin yaratılış anlatısında bulunan yaratılış mitinin Hristiyan kökten dinci gerçek yorumuyla uyumlu olanlar olduğunu ileri süren özel yaratılışa olan inancı ifade eder.[6] En yaygın biçimi, tufan jeolojisine dayanarak 1970'lerden beri son 10.000 yıl içinde evren ve yaşam formlarının özel olarak yaratıldığını öne süren sözde bilimsel yaratılış bilimini destekleyen Genç Dünya yaratılışçılığı olmuştur. Eski Dünya yaratılışçılığı, evrim karşıtlığını desteklerken 18. yüzyıldan itibaren boşluk veya gün-yaş teorisi aracılığıyla Yaratılış ile uyumlu jeolojik zamanı kabul etti. Modern eski Dünya yaratılışçıları, ilerleyici yaratılışçılığı desteklemekte ve evrimsel açıklamaları reddetmeye devam ediyor.[7] Siyasi tartışmalar sonrasında yaratılış bilimi, akıllı tasarım ve yeni yaratılışçılık olarak yeniden formüle edildi.[8] [9]

Yaratılışçılığın tarihsel gelişimine yönelik iki temel yaklaşım vardır. İlki dinlerin de tarihsel bir süreçte gelişip ortaya çıktığını savunan evrimci görüştür[10]. Bu görüşe göre Paganizm dönemindeki çok sayıda tanrı; yaratılışa göre küçük sayılabilecek yağmur, fırtına, bereket, koruma vb. işlerin tanrısı iken, tek tanrılı dinlere geçiş ile birlikte bütün insanüstü güçler tek bir tanrıda toplanmıştır ve yaratma eylemi de "yoktan var etme" gibi soyut bir düzeye evrimleşmiştir[11]. (Görsel, Tanrının tarihi [1]27 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)

Peter Paul Rubens tarafından tasvir edilen Âdem ile Havva, 1628-29

Pek çok yaratılış inancının temeli, Yaratılış Kitabı'nın harfi harfine veya sözde harfi harfine yorumlanmasıdır. Yaratılış anlatıları (Yaratılış 1-2), Tanrı'nın Evreni altı gün boyunca bir dizi eylemle var edişi ve Adem ve Havva adı verilen ilk erkek ve kadını Cennet Bahçesine yerleştirmesini anlatır.

Bu görüşü savunanlar arkeolojik kalıntılardan elde edilen metinler ve eski toplumların efsaneleri ile tek tanrılı dinlerde öne sürülen "yaratılış süreci" hakkındaki benzerlikleri kanıt olarak göstermekte ve aralarındaki öncelik ve sonralık durumunu da yaratılış inancının evrimi için bir kanıt saymaktadır. Yaratılış inancı her toplumda görülebilen geleneksel bir görüş olmakla beraber, bu inancın günümüz dünyasında görüldüğü şekliyle, Kitab-ı Mukaddes ve Kur'an anlatılarına da kaynaklık ettiği düşünülen ilk örneklerine Sümerlerden kalan metinlerde rastlandığı söylenir. Sümerlerin yaratılış efsanesi olan Adapa efsanesine göre evren büyük bir su üzerinde iken içinden bir dağ çıkar, yer ve gök birbirinden ayrılır.[11] Türk yaratılış efsanesi olan Kayrahan ya da öteki adıyla Altay yaratılış destanı da Adapa'nınki ile eş bir öykü sunmaktadır[12]. Bu anlayışa göre Yeni yaratılış inançlarında, Sümer orijinli; Zerdüşt, Yahudi ve İslam kaynaklarına da değişerek geçmiş olan dini metinlerdeki; 7000 yıl önce, dünya merkezli evrenin 6 günde yaratılması; çamurdan Âdem'in, onun kaburga kemiğinden de Havva'nın yaratılması imgeler gibiymişçesine yorumlanır veya mecazi ifadeler olarak algılanır

Ana akım Protestanlık ve Katolik Kilisesi, "Tanrı'nın kasıtlı olarak doğa kanunları aracılığıyla yarattığını savunur (teistik evrim) ve Yaradılış inancıyla modern bilimi uzlaştırır. Bazı gruplar bunu evrimsel yaratılışçılık olarak isimlendirir.[4] Yaratılışçılığın İslami [13] [14] ve Hindu [15] üyeleri fazla belirgin değildir.

Teriminin kullanımı, Charles Darwin'in 1842 tarihli Türlerin Kökeni [16] ve meslektaşlarına yazdığı mektuplara kadar gider.[17]

1873'te Asa Gray, The Nation'da türlerin bilimsel açıklamanın erişemeyeceği "doğaüstü olarak" "oldukları gibi ortaya çıktığı" tezleri ile bir makale yayınladı.[18]

İncil temeliDüzenle

 
The Flood of Noah and Companions (c. 1911) Léon Comerre. Musée d'Arts de Nantes. Tekvinin tufan anlatısı, İbrani Kutsal Kitabı Tanrı'nın Dünya'yı yaratılış öncesi sulu kaosa döndürme ve ardından yaratılışı tersine çevirerek yeniden yaratma kararını anlatır. (Yaratılış:6-9) Anlatı Gılgamış Destanı'nıyla güçlü benzerliklere sahiptir.

Bu hikaye yaratılışçı kozmoloji ve biyolojinin temelidir. Tufan anlatısı (Yaratılış 6–9), Tanrı'nın büyük bir tufanla Dünyayı ve tüm yaşamı yok ettiğini, ancak Nuh'un gemisi aracılığıyla her yaşam formunun temsilcilerini kurtardığını anlatır. Hikaye Tufan jeolojisi olarak bilinen yaratılışçı jeolojinin temelini oluşturur.

Son zamanlarda yaratılışçılığın İncil'den bağlantısını keserek onu bilim olarak yeniden biçimlendirme girişimlerine tanık olundu; bunlara yaratılış bilimi ve akıllı tasarım dahildir.[19]

Yaratılışçılığın TipleriDüzenle

Ulusal Bilim Eğitimi Merkezi'nden Eugenie Scott, Yaratılış-evrim tartışmasının, "yaratılışçılar"ın "evrimciler"e karşı olduğu basit bir ikilem olduğu yönündeki anlayışa karşı sürekliliğin bir diyagram ve tanımını üretti. Ana başlıklar İncil'e dayanan aşırı yaratılışçılıktan materyalist evrime uzanan bir yelpazede dizilir. Bu halka açık sunumlarda ve 1999 NCSE Raporlarında yayınlandı.[20] Sınıflandırmanın diğer versiyonları üretildi[21] ve gruplar arasında karşılaştırmalar yapıldı.[22]

Scott, 2009da akıllı tasarım yaratılışçılığının diğer türlerle örtüştüğü ve her türün çeşitli inanç ve konumlardan oluşan bir grup olduğunu dikkate alarak gözden geçirilmiş bir diyagram üretti ve Evolution Vs Creationism:An Introduction [23]kitabında yayınlandı. Bu NCSE web sitesindeki kitap versiyonu temel alınarak yeniden yazılmıştır. [7]

Başlıca tipler aşağıda listelenmiştir.

Başlıca yaratılışçı görüşlerin karşılaştırılması
İnsanlık Biyolojik türler Toprak Evren Çağı
Yeni Dünya yaratılışçılığı Doğrudan Tanrı tarafından yaratılmıştır. Doğrudan Tanrı tarafından yaratılmıştır. Makroevrim gerçekleşmez. 10.000 yıldan daha az. Küresel sel tarafından yeniden şekillendirildi. 10.000 yaşından daha az, ancak bazıları bu görüşü yalnızca Güneş Sistemimiz için savunuyor.
Boşluk yaratılışçılığı Bilimsel olarak kabul edilen yaş. Küresel sel tarafından yeniden şekillendirildi. Bilimsel olarak kabul edilen yaş.
ilerici yaratılışçılık Primat anatomisine dayalı olarak doğrudan Tanrı tarafından yaratılmıştır. Doğrudan yaratma + evrim. Tek bir ortak ata yok. Bilimsel olarak kabul edilen yaş. Küresel sel yok. Bilimsel olarak kabul edilen yaş.
Akıllı tasarım Taraftarlar çeşitli inançlara sahiptir. (Örneğin Michael Behe, primatlardan evrimi kabul etmektedir. ) Akıllı tasarım yaratılışçılarının " indirgenemez karmaşıklık " dediği şeyin kanıtladığı gibi, geçmişte bir noktada ilahi müdahale . Bazı taraftarlar ortak soydan gelmeyi kabul ederken, diğerleri kabul etmez. Bazıları, Dünya'nın varlığının ilahi müdahalenin sonucu olduğunu iddia ediyor. Bilimsel olarak kabul edilen yaş.
Teistik evrim ( evrimsel yaratılışçılık ) Primatlardan evrim. Tek ortak atadan evrim. Bilimsel olarak kabul edilen yaş. Küresel sel yok. Bilimsel olarak kabul edilen yaş.

Eski Dünya yaratılışçılığıDüzenle

 
Yaratılış Müzesi, Answers in Genesis (AiG) tarafından Petersburg, Kentucky, Amerika Birleşik Devletleri'nde yürütülen bir yeni Dünya yaratılışçılık müzesidir.
 
ICR Discovery Center for Science & Earth History, Dallas, Texas, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Institute for Creation Research (ICR) tarafından yönetilen bir yeni Dünya yaratılışçı müzesidir.

Ken Ham ve Doug Phillips gibi genç Dünya yaratılışçıları, Tanrı'nın Dünya'yı son on bin yıl içinde, İncil Yaratılış anlatısının literal yorumuyla soy ağaçlarının yaklaşık zaman çerçevesi içinde yarattığına inanırlar. Genç Dünya yaratılışçılarının çoğu, evrenin Dünya ile benzer bir yaşta olduğuna bazıları evreni Dünya'dan daha yaşlı olduğuna inanır. Genç Dünya yaratılışçılığı, evrene Ussher kronolojisi ile tutarlı bir yaş verir. Diğerleri Dünya ve evrenin jeolojik bulguları da kapsayan yaşlı görünümleri ile birlikte yaratıldığına, Dünyanın olduğundan çok daha yaşlı göründüğüne ve bu görünümün Dünya ve evren e olduklarından çok daha uzun zaman çizelgeleri sağladığına inanıyorlar.[kaynak belirtilmeli]

Cevaplar Genesiste (AiG), Yaratılış Araştırma Enstitüsü (ICR) ve Yaratılış Araştırma Derneği (CRS) gibi Hristiyan örgütleri Amerika Birleşik Devletleri'nde genç Dünya yaratılışçılığını teşvik ediyor.

Teksas Carl Baugh'un Yaratılış Kanıtı Müzesi, AİGnin Kentucky Yaratılış Müzesi ve Ark Encounter, genç Dünya yaratılışçılığını desteklemek için açıldı.

Creation Ministries International Avustralya, Kanada, Güney Afrika, Yeni Zelanda, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık'ta genç Dünya görüşlerini desteklemektedir.

Roma Katoliklerinden Kolbe Yaratılış Çalışmaları Merkezi benzer fikirleri teşvik ediyor.

Eski Dünya yaratılışçılığıDüzenle

Eski Dünya yaratılışçılığı, fiziksel evrenin Tanrı tarafından yaratıldığını, ancak Yaratılış Kitabında anlatılan yaratılış olayının mecazi olarak alınması gerektiğini savunur. Bu grup genellikle evrenin ve Dünya'nın yaşının astronom ve jeologlar tarafından tanımlandığı gibi olduğuna, ancak modern evrim teorisinin ayrıntılarının sorgulanabilir olduğuna inanır.[7]

Üç tipi var:[7]

Boşluk yaratılışçılığıDüzenle

Boşluk yaratılışçılığı ( harabe-restorasyon yaratılışçılığı, restorasyon yaratılışçılığı veya Boşluk Teorisi olarak da bilinir), Yaratılış Kitabında açıklandığı gibi altı günlük yaratılış döneminin altı gerçek 24 saat olarak değerlendirir. Teori Genesis yaratılış anlatımından öncesine (mevcut biyolojik türler ve insanlık yaratıldığında) belirsiz bir zaman aralığı ekler. Genesis'in altı günlük yaradılışı Dünya "biçimsiz ve boşluksuz" olduktan bir süre sonra başlar. Boşluk teorisyenleri Dünya ve evrenin yaşıyla ilgili bilimsel fikir birliğine katılabilir.[24] [25] [26] Buna göre Genesisin birinci ve ikinci ayetlerindeki iki farklı yaratılış arasında bir zaman boşluğu olduğu, Dünya'nın yaşı da dahil olmak üzere birçok bilimsel gözlemin bu şekilde açıklanabileceği öne sürülür.

Bazı  boşluk yaratılışçıları, "zaman boşluğu" içinde biyolojik yaşamın "ilk yaratılışını" önererek versiyonu genişletirler. Bunun 2. Petrus 3:3-6'da bahsedilen "o zamanki dünya" olduğu düşünülmektedir.[27] 10.000 yıldan daha eski fosillerin ve arkeolojik kalıntıların keşifleri genellikle bu "o zamanlar var olan dünyaya" atfedilir ve bu, Lucifer'in isyanıyla da ilişkilendirilir.[28]

Gün çağdır teorisiDüzenle

Eski Dünya yaratılışçılığının bir türü olan gündüz çağı yaratılışçılığı, Tekvin'deki yaratılış anlatılarının mecazi bir yorumudur. Bahsedilen altı gün (ibranice yom) ün sıradan 24 saatlik günler olmadığını, çok daha uzun dönemler (binlerce - milyarlarca yıl) olduğunu savunur. Böylece Genesisin hesabı Dünyanın yaşı ile uzlaştırılır. Teorinin savunucuları, hem evrim konusundaki bilimsel fikir birliğini kabul eden teistik evrimciler hem de bunu reddeden ilerici yaratılışçılar arasında bulunabilir.

Day-age teorisi, yaratılış "günlerinin" sıradan 24 saatlik günler olmadığını, (day-age) ileri sürerek Yaratılış anlatısı ile modern bilimi uzlaştırmaya çalışır. Bu görüşe göre yaratılış "günlerinin" sırası ve süresi, dünyanın ve evrenin yaşı konusundaki bilimsel görüş birliğine paralel olabilir.

Aşamalı yaratılışçılıkDüzenle

Aşamalı ilerleyen yaratılışçılık, Tanrı'nın yüz milyonlarca yıllık süre boyunca yeni yaşam formlarını kademeli olarak yarattığına dair inançtır.

Dünya'nın yaşı için ana akım jeolojik ve kozmolojik tahminleri, Mikro evrim ve arkeoloji gibi bazı biyoloji ilkelerini kabul eder. Buna göre yaratılış, her türden bitki ve hayvanın milyonlarca yıl süren aşamalarda hızlı patlamalar halinde meydana gelmişti. Patlamaları, durağanlık veya denge dönemleri izler. Bu patlamalar, Tanrı'nın yeni organizma türleri yaratma örneklerini temsil eder. Aşamalı yaratılışçılık, "türlerin atalarının istikrarlı dönüşümüyle kademeli olarak ortaya çıkmadığını; bir anda ve "tam biçimli" olarak ortaya çıktığını savunur.[29]

Görüş, biyolojik olarak savunulamaz olduğu ve fosil kayıtları tarafından desteklenmediği idiasıyla son bir evrensel ortak atadan ortak türe kavramını vemakroevrimi reddeder.[30] Ancak mikroevrim, Yaratıcı tarafından çevresel adaptasyonlara ve hayatta kalmaya izin vermek için genetiğin dokusuna tasarlanmış genetik bir parametre olarak kabul edilir.

Hugh Ross tarafından kurulan Reasons To Believe gibi kuruluşlar, yaratılışçılığın bu versiyonunu destekliyor.

Felsefi ve bilimsel yaratılışçılıkDüzenle

Yaratılış bilimiDüzenle

Yaratılış bilimi veya başlangıç ismiyle bilimsel yaratılışçılık bir sözdebilimdir.[31] [32] [33] [34] 

Okul fen derslerinde evrim öğretimine karşılık genç Dünya yaratılışçı inançlarının öğretilmesini amaçlayan taraftarları 1960'larda ortaya çıktı.

Argümanın ortak özellikleri şunlardır:

Evrende binlerce yıllık düzenden söz eden yaratılışçı kozmoloji, teknik bir argüman (radyohalos) yoluyla radyometrik tarihlemenin eleştirisi, fosil kayıtlarına Yaratılış Kitabı Tufan hikayesinin bir kaydı olarak getirilen açıklamalar (bkz. jeoloji ) ve mevcut çeşitliliğin kısmen önceden tasarlanmış geneğin değişkenliğin bir sonucu kısmen de Tanrı'nın "yaratılmış tür" veya "baraminlere" yerleştirdiği genomların mutasyonlar nedeniyle hızla bozunmasına bağlı olarak geliştiği savı.

Yeni yaratılışçılıkDüzenle

Yeni yaratılışçılık, yaratılışçılığın eğitimci, politika yapıcı, bilim camiası ve halk tarafından daha iyi karşılanması muhtemel terimlerle yeniden ifade edilmesini amaçlayan sözde bilimsel bir harekettir. Hayatın kökenleri hakkındaki tartışmayı din dışı terimlerle ve kutsal yazılara başvurmadan çerçevelendirir. Bu Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi yaratılışçılığın doğası gereği dini bir kavram olduğu ve onu devlet okulu müfredatında doğru olarak savunmanın Kuruluş Maddesini ihlal ettiğini söylediği 1987 tarihli Edwards v. Aguillard kararına cevap olarak geliştirildi.[35] [36] [37]

Yeni yaratılışçılık temel olarak nesnel görünüşte ve natüralist olan ortodoks bilimin aslında dogmatik ateist bir din olduğunu ileri sürer.[38] Savunucuları, bilimsel yöntemin, özellikle doğaüstü unsurlara işaret ettikleri durumlarda, fenomenlerin belirli açıklamalarını dışladığını ve böylece, evreni anlamaya katkıda bulunan dini içgörüyü etkili bir şekilde dışladığını iddia ediyorlar.

Bu, yeni-yaratılışçıların evrim yerine Darwinizm " olarak adlandırdıkları, ancak abiyogenez, yıldız evrimi ve Büyük Patlama teorisi gibi kavramları içerecek şekilde genişletebilecekleri şeye karşı açık ve çoğu zaman düşmanca bir muhalefete göstermelerine yol açar.

Felsefi atalarının aksine, Yeni yaratılışçılar büyük ölçüde yaratılışçılığın "genç bir Dünya" gibi geleneksel köşe taşlarının çoğuna veya İncil'in dogmatik yorumuna inanmazlar.

Akıllı tasarımDüzenle

Akıllı tasarım (ID), "evren ve canlıların belirli özelliklerinin doğal seçilim gibi yönlendirilmemiş süreçlerle değil, akıllı bir nedene dayalı olarak en iyi şekilde açıklanabileceğini" ileri süren sözde bilimsel görüştür.[39] [40] [41]

Önde gelen savunucularının tümü, kama stratejisi ile bilimsel yöntemi doğaüstü açıklamaları kabul eden "Hristiyan ve teistik inançlarla uyumlu bir bilim" ile değiştirmeyi amaçlayan bir düşünce kuruluşu olan Discovery Institute[42] ile ilişkilidir.[43] [44] Bir tür yaratılışçılık olduğu bilimsel ve akademik topluluklarda yaygın olarak kabul edilir[21] [22] [45] [46] ve bazen de "akıllı tasarım yaratılışçılığı" olarak anılır.[7] [43] [47] [48] [49] [50] 

ID, Amerikan devlet okullarında yaratılışçılığın öğretilmesini reddeden bir dizi mahkeme kararından kaçınmak amacıyla "yaratılış bilimi"nin yeniden markalaşmasıyla ortaya çıktı. Discovery Enstitüsü, okul müfredatını değiştirmek için bir dizi kampanya yürüttü.[51]

Müfredatların yerel okul kurulları yerine eyalet hükümetlerinin kontrolü altında olduğu Avustralya'da, Federal Eğitim Bakanı Brendan Nelson tarafından fen derslerinde kimlik öğretilmesi fikri gündeme geldiğinde bir halk tepkisi oluştu; bakan, eğer öğretilecekse, kimlik için doğru forumun din veya felsefe dersleri olduğunu kabul etti.[52]

ABD'de, bir federal bölge mahkemesi, devlet okullarında akıllı tasarımın öğretilmesinin Birleşik Devletler Anayasasının Birinci Değişikliğinin Kuruluş Maddesini ihlal ettiğine karar verdi. Kitzmiller v. Dover davasında mahkeme, akıllı tasarımın bilim olmadığını ve "kendisini yaratılışçı ve dolayısıyla dinsel öncüllerinden ayıramayacağını" ve akıllı tasarımın bu nedenle yetkisi altındaki devlet okullarındaki bilim sınıflarında evrime bir alternatif olarak öğretilemeyeceğini tespit etti.

Bu, Amerika Birleşik Devletleri Yüce Mahkemesi'nin Edward v. Aguillard ve Epperson v. Arkansas (1968) ve diğer federal mahkeme karalarıyla ilgili içtihatlarına dayalı ikna edici bir emsal oluşturdu.[43] [53]

Yer merkezcilikDüzenle

Astronomide yer merkezli model (yer merkezcilik veya Batlamyus sistemi olarak da bilinir), Dünya'nın tüm gök cisimlerinin yörünge merkezinde olduğunu var sayan bir kozmos tanımıdır. Model, antik Yunanistan gibi birçok eski uygarlıkta baskın kozmolojik sistem olarak hizmet etti. Aristoteles ve Batlamyus'un dikkate değer sistemleri de dahil olmak üzere Güneş, Ay, yıldızlar ve çıplak gözle görülen gezegenlerin Dünya'nın etrafında döndüğünü varsayıyordu.

İncil'deki bazı pasajlara dayanarak, Yer merkezciliğin İncil'deki bakış açısı olduğunu savunan makaleler, Yaratılış Araştırma Derneği ile ilişkili bazı erken dönem yaratılış bilimi haber bültenlerinde yayınlandı. Örneğin, Yeşu 10:12-13 de Güneş ve Ay gökyüzünde duruyordu ve Tekvin 93:1 e göre Dünyanın hareketsizdi.[54] Galileo Was Wrong: The Church Was Right (2006) kitabının ortak yazarı Robert Sungenis bu tür inançların çağdaş savunucuları arasında yer alır.[55] Çağdaş yaratılışçı örgütlerin çoğu bu tür bakış açılarını reddediyor.[note 1]

Omphalos hipoteziDüzenle

Omphalos hipotezi, evrenin milyarlarca yaşında olduğuna dair bilimsel kanıtları, Dünya'nın sadece birkaç bin yaşında olduğunu ima eden Yaratılış anlatısının gerçek bir yorumuyla uzlaştırma girişimidir. [57]

Evrenin son altı ila on bin yıl içinde (tufan jeolojisine uygun olarak) ilahi bir varlık tarafından yaratıldığına ve evrenin yaklaşık on bin yıldan daha eski olduğuna dair nesnel, doğrulanabilir kanıtların varlığına dayanan dini inanca dayanmaktadır.

Fikir, adını Philip Henry Gosse tarafından yazılan ve Gosse'nin dünyanın işlevsel olması için Tanrı'nın Dünya'yı dağlar ve kanyonlar, büyüme halkaları olan ağaçlar, tamamen büyümüş saçları, tırnakları ve göbekleri ile Adem ve Havva ile yaratmış olması gerektiğini savunduğu 1857 tarihli Omphalos kitabının adından almıştır.[58] ( ὀμφαλός omphalos, Yunanca "göbek" anlamına gelir)

Genç Dünya destekçileri, ekosistemlerin çalışması için bazı şeylerin belirli bir yaşlarda yaratılması gerektiği inancı veya inançları da dahil olmak üzere, yaratıcının evrene, evrenin yaşına dair kasıtlı olarak aldatıcı kanıtlar yerleştirdiğine dair inançları için farklı açıklamalar yaptılar.

Bu fikir, 20. yüzyılda argümanı "yıldız ışığı sorunu"nu ele alacak şekilde genişleten bazı modern yaratılışçılar tarafından biraz canlandırıldı. Fikir, Son Perşembecilik olarak ve kasıtlı olarak aldatıcı bir yaratıcı gerektirdiği gerekçesiyle eleştirildi.

Teistik evrimDüzenle

Teistik evrim veya evrimsel yaratılış, "İncil'deki kişisel Tanrı'nın evren ve yaşamı evrimsel süreçlerle yarattığı"nı ileri süren inançtır.[59] Amerikan Bilimsel Birliğine göre:

Teistik evrim teorisi (TE) – evrimsel yaratım olarak da adlandırılır – Tanrı'nın yaratma yönteminin, içinde her şeyin doğal olarak gelişeceği bir evreni zekice tasarlamak olduğunu öne sürer. [60]

19. yüzyıl boyunca yaratılışçılık terimi, en çok bireysel ruhların doğrudan yaratılmasına atıfta bulundu. Yaratılışın Doğal Tarihinin İzleri'nin yayınlanmasının ardından, ilahi kanunla Yaratılış fikirlerine ilgi arttı.Liberal ilahiyatçı Baden Powell, bunun Yaratıcı'nın gücünü saçma bulduğu mucizevi yaratma fikrinden daha iyi gösterdiğini savundu.[61]

Charles Kingsley, evrim için "Tanrı'nın asil bir anlayışı kadar asil" diye yazdı.[62] [63] Darwin'in görüşü, Tanrı'nın hayatı doğa kanunları aracılığıyla yarattığı şeklindeydi [64] ve kitap, "yaratılışa" birkaç kez atıfta bulunuyordu.[65]

Amerika'da Asa Gray evrimin, ilk neden olan tasarımın ikincil etkisi veya modus operandi [66] olduğunu savundu ve kitabı teistik terimlerle savunan bir kitapçık yayınladı: "Natural Selection, Natural Theology ile uyumsuz değildir".[62] [67] [68]

Evrimsel yaratılış olarak da adlandırılan teistik evrim, popüler bir uzlaşma haline geldi ve St. George Jackson Mivart evrimi (natüralist mekanizma dışında) kabul edenler arasındaydı.[69]

Bazı teistler, inancın biyolojik evrime karşıt olması yerine, Hristiyan Tanrı ve yaratılış hakkındaki klasik dini öğretilerin bir kısmının veya tamamının, özellikle evrim dahil olmak üzere modern bilimsel teorinin bir kısmı veya tamamı ile uyumlu olduğu genel görüşünü benimsediler. Eugenie Scott ve Niles Eldredge, Yaratılışa Karşı Evrim'de bunun aslında bir tür evrim olduğunu belirtiyor.[70]

Genellikle evrimi, evrenin hem ilk nedeni hem de içkin koruyucusu/destekleyicisi olan Tanrı'nın kullandığı bir araç olarak görür; bu nedenle, güçlü teistik ( deistik inançların aksine) inançlara sahip insanlar tarafından kabul edilir.

Teistik bakış açısına göre, doğanın altında yatan yasalar bir amaç için Tanrı tarafından tasarlanmış ve o kadar kendi kendine yeterliydiler ki hayatın doğal sebeplerle ortaya çıkması da bu kanunlardan kaynaklanmış, fiziksel evren, yıldızlar, biyolojik evrimde gelişen yaşam formları gibi süreçle temel parçacıklardan evrilmiştir.[71]

Teistik evrim, şu ya da bu biçimde, ana akım Protestan ruhban okullarının çoğunda öğretilen görüştür.[72]

Katolik Kilisesi İlmihali, inanç kaynaklarının ne engellediği ne de gerekli kıldığı evrim teorisini olumlu bir şekilde yorumlar ve bilimsel çalışmaların "evrenin yaşı ve boyutları, canlıların gelişimi hakkındaki bilgilerimizi muhteşem bir şekilde zenginleştirdiğini" belirtir.[73] Roma Katolik okulları, evrimi bilimsel bilginin fizikselin ötesine geçmediği ve bilimsel gerçek ile dini gerçeğin çelişemeyeceği temelinde öğretir.[74]

Teistik evrim, yaşamın kökenine ilahi müdahalenin geldiğini veya ilahi yasaların türlerin oluşumunu yönettiğini savunan "yaratılışçılık" olarak tanımlanabilir.Yaratılış-evrim tartışmasında, bu tartışmanın savunucuları genellikle "evrimci" tarafta yer alırlar. Bu duygu Fr George Coyne, (1978 ile 2006 yılları arasında Vatikan'ın baş astronomu) tarafından ifade edildi.  :

...yaratılışçılık Amerikada, Yaratılış'ın köktendinci, harfi harfine, bilimsel bir yorumu anlamına geldi. Musevi-Hristiyan inancı kökten yaratılışçıdır, ancak tamamen farklı bir anlamda. Her şeyin Tanrı'ya bağlı olduğu veya daha iyisi, her şeyin Tanrı'nın bir armağanı olduğu inancına dayanır.[75]

Teistik evrimin savunucuları, modern bilimin doğasında var olan metodolojik natüralizmi desteklerken, bazı ateistler tarafından kabul edilen, bunun ontolojik materyalizme güven verdiği imasını reddederler.

Dini GörüşlerDüzenle

Hristiyan olmayan yaratılışçılık biçimleri İslami yaratılışçılık [76] ve Hindu yaratılışçılığıdır.[77]

Bahai İnancıDüzenle

Bahâîlik kurucusu Bahaullah tarafından öğretilen yaratılış mitinde, evrenin "ne başı ne de sonu" vardır ve maddi dünyanın bileşenleri her zaman var olmuş ve olacaktır.[78] 20. yüzyılın başlarında `Abdu'l-Bahá, batılı dinleyicilere hitap ederken, evrim ve insanın kökeni hakkında kapsamlı yorumlar yaptı. Bu yorumların transkriptleri, Bazı Yanıtlanmış Sorular, Paris Konuşmaları ve Evrensel Barış İlanı'nda bulunabilir. Abdülbaha, insan türünün ilkel bir formdan modern insana evrimleştiğini anlattı.

BudizmDüzenle

Budizm, yaratıcı bir tanrıyı reddeder ve Mahabrahma gibi dünyevi tanrıların yaratıcı olarak algılanmasını yanlış bulur.[79] Budizm, "deva" adı verilen ilahi varlıklara olan inancı içerirken, onların ölümlü olduklarını, güçlerinin sınırlı olduğunu ve hiçbirinin evrenin yaratıcısı olmadığını savunur.[80] Saṃyutta Nikāya'da Buda ayrıca yeniden doğuş döngüsünün fark edilebilir bir başlangıcı olmadan yüzbinlerce çağ geriye uzandığını belirtir.[81]

Nagarjuna, Vasubandhu, Dharmakirti ve Buddhaghosa gibi Budist filozoflar, Hindu düşünürler tarafından öne sürülen Yaratıcı Tanrı görüşlerini sürekli olarak eleştirdiler.[82] [83] [80]

HinduizmDüzenle

Hindu yaratılışçılar, saf bilincin kabul ettiği bitki ve hayvan türlerinin sonsuz bir doğum ve yeniden doğuş döngüsü yaşayan maddi biçimler olduğunu iddia ederler.[84] Hindu yaratılışçılığı, eski Dünya yaratılışçılığının bir biçimidir, Hindu yaratılışçılarına göre evren milyarlarca yıldan daha eski olabilir. Bu görüşler Vedalara dayanmaktadır.[85] [86]

Hindu kozmolojisinde zaman, insanlığın ataları olan Manu olarak bilinen birçok "ilk insan" ile genel yaratma ve yok etme olaylarını döngüsü olarak görülür.

Her Manu, manvantara olarak bilinen 306.72 milyon yıllık bir süre boyunca hüküm sürer ve her biri insanlığın yok edilmesiyle, bir sandhya (hareketsizlik dönemi) ile sona erer. Hindu zaman birimlerine göre günümüz manvantarasında 120.53 milyon yıl geçmiştir.[87] [88] [89]

Evren, 4,32 milyar yıl süren bir kalpa'nın ( Brahma günü) başlangıcında döngüsel olarak yaratılır ve sonunda yok olur, ardından eşit uzunlukta bir pralaya (çözülme dönemi) gelir. Şu anki kalpa'da 1,97 milyar yıl geçmiştir. Evrensel unsur veya yapı taşları 311.04 trilyon yıl süren maha- kalpa boyunca var olur ve bunu eşit uzunlukta bir maha-pralaya izler. Mevcut maha-kalpa'da 155.52 trilyon yıl geçti.[90] [91] [92]

İslâmDüzenle

İslami yaratılışçılık, Kuran'da açıklandığı gibi, evrenin doğrudan Tanrı tarafından yaratıldığını kabul eder. Kuran'daki yaratılış efsaneleri daha belirsizdir ve diğer İbrahimi dinlerdekine benzer şekilde daha geniş bir yorum yelpazesine izin verir.[13]

İslam'ın evrenin kökenine ilişkin ana akım bilimsel analizin Kuran tarafından desteklendiğini savunan kendi teistik evrimcilik okulu da vardır. Bazı liberal müslümanlar evrimsel yaratılışa inanırlar. [14]

The Boston Globe için yazan Drake Bennett şunları kaydetti:

"Açıklanacak bir Genesis Kitabı olmadan . . . Müslüman yaratılışçılar, Dünya'nın yaşının milyarlarca yıl yerine binlerle ölçüldüğünü kanıtlamakla pek ilgilenmiyorlar, dinozorlar sorunuyla da pek ilgilenmiyorlar. Ve hayvanların başka hayvanlara dönüşebileceği fikri de daha az tartışmalı olma eğilimindedir, çünkü kısmen Kuran'da onu destekler gibi görünen pasajlar vardır. Ancak insanın evrim ürünü olup olmadığı konusu da Müslümanlar arasında bir o kadar sıkıntılı bir konudur." [93]

Ancak Adnan Oktar gibi bazı Müslümanlar, bir türün diğerinden gelişebileceği konusunda hemfikir değiller. [94] [95]

1980'lerden beri Türkiye, Amerikalı taraftarlar tarafından desteklenen yaratılışçılığın güçlü bir savunuculuğunun yapıldığı bir yer olmuştur.[96] [97]

Kuran'da bazı modern yazarların evrenin genişlemesi, Büyük Patlama ve Büyük Çöküş teorilerine uygun olarak yorumladıkları birçok ayet vardır: [98] [99] [100]

İnkâr edenler, biz onları ayırmadan önce, göklerin ve yerin bitişik olduğunu (bir bütün olarak) görmediler mi? Her canlıyı sudan yarattık. O zaman inanmayacaklar mı?

—  [Kuran 21:30]

O, göğe yöneldi ve o, duman halindeydi; ona ve yeryüzüne: "İsteyerek veya istemeyerek gelin" dedi. Dediler ki: "Biz gönüllü olarak geldik."

—  [Kuran 41:11]

Biz kudret ve hünerle kudretle inşa ettik Arş'ı; çünkü uzayın enginliğini yaratan Biziz.

—  [Kuran 51:47]

Gökleri, kitaplar için dürülmüş bir tomar gibi dürdüğümüz gün, ilk yaratmayı yarattığımız gibi, yenisini de yaratacağız.

—  [Kuran 21:104]

AhmediyeDüzenle

Ahmedî hareketi aktif olarak evrim teorisini desteklemektedir. Ahmedîler, makro evrim kavramını desteklemek ve bilimsel teorilere öncelik vermek için Kuran'dan ayetleri yorumlarlar. Dahası, Ortodoks Müslümanların aksine Ahmediler, insanların kademeli olarak farklı türlerden evrimleştiğine inanırlar. Ahmediler, Âdem'i Tanrı'nın ilk Peygamberi olarak kabul eder. – onun dünyadaki ilk insan olmasının aksine. [101] Ahmediler, doğal seçilim teorisini tamamen benimsemek yerine, evrim sürecinin her aşamasını Tanrı tarafından seçici bir şekilde örülmüş gören, "güdümlü evrim" fikrini teşvik ediyor. [102] Müslüman Ahmediye Cemaatinin Dördüncü Halifesi Mirza Tahir Ahmad Revelation, Rationality, Knowledge & Truth (1998) adlı başyapıtında evrimin gerçekleştiğini, ancak yalnızca onu yaratanın Tanrı olması sayesinde olduğunu belirtmiştir.

YaygınlıkDüzenle

 
Çeşitli ülkelerde insanın evrimi üzerine görüşler 2008 [103] [104]

Çoğu sözlü edebi yaratılışçı ABD'dendir ve katı yaratılışçı görüşler diğer gelişmiş ülkelerde çok daha az yaygındır. Science dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, ABD, Türkiye, Japonya ve Avrupa'da yapılan bir araştırma, halkın evrimi kabul etmesinin, nüfusun %80'ini oluşturan İzlanda, Danimarka ve İsveç'te en yaygın olduğunu gösterdi. [105] Evrime inanmakla evrim bilimini anlamak arasında anlamlı bir ilişki yok gibi görünüyor. [106] [107]

EleştirilerDüzenle

Hristiyan eleştirisiDüzenle

Aralarında Katolik Kilisesi'nin de bulunduğu bazı dini kuruluşlar, inançlarının evrim konusundaki bilimsel fikir birliğiyle çelişmediğini savunur.[108] Hristiyanların çoğu, okullarda evrime alternatif olarak yaratılışçılığın öğretilmesine karşı çıkıyor.[109] [110] [111]

George Murphy, 2002 tarihli "Teolojik Bir Problem Olarak Akıllı Tasarım" adlı makalesinde, Dünya üzerindeki yaşamın tüm biçimlerinde izini gösteren Tanrı görüşüne karşı çıkar. Murphy, bu Tanrı görüşünün, "Mesih'in çarmıha gerilişi ve dirilişinde ortaya çıkan" Hristiyan Tanrı anlayışıyla bağdaşmadığını savunuyor. Bu teolojinin temeli İşaya 45:15'tir, "Gerçekten sen kendini gizleyen bir Tanrısın, ey İsrail'in Tanrısı, Kurtarıcı."

Murphy, Yahudi bir marangozun Romalı yetkililer tarafından idam edilmesinin sıradan bir olay olduğu ve ilahi bir eylem gerektirmediğini belirtir.

Çarmıha gerilmenin gerçekleşmesi için Tanrı'nın kendisini sınırlaması veya "boşaltması" gerekiyordu. Havari Pavlus Filipililer 2:5-8'de şöyle yazmıştı:

Mesih İsa'da da olan bu düşünce içinizde olsun: O, Tanrı'nın suretinde olduğu için, Tanrı'ya eşit olmayı soygunculuk olarak görmedi; ve insan benzerliğinde yaratıldı:

Murphy şu sonuca varıyor:

Tıpkı Tanrı'nın Oğlu'nun insan biçimini alarak ve çarmıhta ölerek kendisini sınırlandırması gibi, Tanrı da dünyadaki ilahi eylemi kendi seçtiği rasyonel yasalara uygun olacak şekilde sınırlar. Bu, dünyayı kendi terimleriyle anlamamızı sağlar, ama aynı zamanda doğal süreçlerin Tanrı'yı bilimsel gözlemden sakladığı anlamına gelir.

Murphy'ye göre, haç teolojisi, Hıristiyanların <i id="mwBF4">metodolojik</i> bir natüralizmi kabul etmelerini gerektirir. [112]

Cizvit rahip George Coyne, "Amerika'da yaratılışçılığın ... Yaratılış'ın bir tür gerçek yorumu anlamına gelmesinin talihsiz olduğunu" belirtti. "

Musevi-Hristiyan inancı kökten yaratılışçıdır, ancak tamamen farklı bir anlamda. Her şeyin Allah'a bağlı olduğu, daha doğrusu her şeyin Allah'tan bir hediye olduğu inancına dayanır." [113]

Bilimsel eleştiriDüzenle

 
Tanrı Yanılgısı kitabı hakkında konuşurken, 24 Haziran 2006.

Bilim, gözlem, ampirik kanıtlar, doğal olayların test edilebilir açıklama ve tahminlerini sağlayan teorilere dayanan bir bilgi sistemidir. Buna karşılık, yaratılışçılık genellikle belirli dini anlatılarının birebir kabul ve yorumlarına dayanır.[114] Yaratılışçı inançlar, doğaüstü müdahale gibi doğanın dışında, bilimsel metotlarla doğrulanabilir veya yanlışlanabilir olmayan, var olduğu iddia edilen güçleri içerir.[115] Birçok yaratılışçı inanç, Dünya'nın yaşı, jeolojik tarihi ve üzerinde bulunan canlı organizmaların kökenleri, dağılımları ve ilişkileri gibi fenomenler hakkında test edilebilir bilgiler sundu. İlk bilim, bu inanç unsurlarını bünyesine kattı, ancak bilim geliştikçe bu inançlar yavaş yavaş yanlışlandı ve yerini, genellikle gelecekteki sonuçların doğru tahminine izin veren birikmiş ve tekrarlanabilir kanıtlara dayanan anlayışlar aldı.[116] [117]

Stephen Jay Gould [118] gibi bazı bilim adamları, bilim ve dini birbiriyle uyumlu ve tamamlayıcı farklı alanlar olarak görüyorlar.[119] Bu görüşte din nihai köken ve anlam ile ilişkilendirilir ancak doğal fenomenler için bilimsel açıklamalar tercih edilir.

Richard Dawkins[120] gibi bilim adamları, bilimsel yöntemin yaratılışçıların lafzi yorumlarını çürüterek aynı zamanda bir hakikat kaynağı olarak dini metinleri de baltaladığını iddia eder.

Bakış açılarındaki bu çeşitliliğe bakılmaksızın, yaratılışçı inançlar ampirik kanıtlarla desteklenmediğinden, yaratılışçılığı bilim olarak öğretmeye yönelik her türlü girişimin reddedilmesi gerektiği konusunda bilimsel fikir birliği vardır.[121] [122] [123]  

NotlarDüzenle

  1. ^ Örneğin Donald B. DeYoung, "Güneşin doğuşu ve batışından söz ettiğimizde, hareket eden güneş değil, dünya olmasına rağmen, benzer terminoloji sıklıkla kullanılıyor. İncil yazarları tıpkı insanların her zaman yaptığı gibi 'görünüş dilini' kullandılar. Onsuz, amaçlanan mesaj en iyi ihtimalle garip olurdu ve muhtemelen net bir şekilde anlaşılmazdı. İncil bilimsel konulara değindiğinde, tamamen doğrudur."[56]

KaynakçaDüzenle

Özel
  1. ^ Gunn 2004, p. 9, "The Concise Oxford Dictionary says that creationism is 'the belief that the universe and living organisms originated from specific acts of divine creation.'"
  2. ^ "Evolutionism(s) and Creationism(s)". Handbook of Evolutionary Thinking in the Sciences. Dordrecht: Springer. 2015. ss. 881–96. ISBN 9789401790147. 
  3. ^ Haarsma 2010, p. 168, "Some Christians, often called 'Young Earth creationists,' reject evolution in order to maintain a semi-literal interpretation of certain biblical passages. Other Christians, called 'progressive creationists,' accept the scientific evidence for some evolution over a long history of the earth, but also insist that God must have performed some miracles during that history to create new life-forms. Intelligent design, as it is promoted in North America is a form of progressive creation. Still other Christians, called theistic evolutionists' or 'evolutionary creationists,' assert that the scientific theory of evolution and the religious beliefs of Christianity can both be true."
  4. ^ a b Eugenie Scott (13 February 2018). "The Creation/Evolution Continuum". NCSE. 3 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 May 2019. creationism comes in many forms, and not all of them reject evolution 
  5. ^ "creationism: definition of creationism in Oxford dictionary (American English) (US)". Oxford Dictionaries. Oxford: Oxford University Press. OCLC 656668849. March 3, 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-05. The belief that the universe and living organisms originate from specific acts of divine creation, as in the biblical account, rather than by natural processes such as evolution. 
  6. ^ Scott 2009
  7. ^ a b c d e Eugenie Scott (13 February 2018). "The Creation/Evolution Continuum". NCSE. 3 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 April 2019. 
  8. ^ "What is "Intelligent Design" Creationism?". NCSE (İngilizce). 2008-10-17. 14 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2019-04-23. 
  9. ^ "Academics fight rise of creationism at universities". The Guardian. London. February 20, 2006. 27 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2010-04-07.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  10. ^ "TEKÂMÜL NAZARİYESİ - TDV İslâm Ansiklopedisi". TDV İslam Ansiklopedisi. 1 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2021. 
  11. ^ a b "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 5 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2012. 
  12. ^ "Altay Yaratılış Destanı - Vikikaynak". tr.wikisource.org. 14 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2021. 
  13. ^ a b Chang (November 2, 2009). "Creationism, Without a Young Earth, Emerges in the Islamic World". The New York Times (İngilizce). 17 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2022. 
  14. ^ a b "Muslims and Evolution in the 21st Century: A Galileo Moment?". Huffington Post Religion Blog. 2013-02-14. 27 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 February 2013.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  15. ^ "Creationism: The Hindu View". www.talkorigins.org. 13 Mart 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2019-04-23. 
  16. ^ Numbers 1998 "Since at least the early 1840s Darwin had occasionally referred to 'creationists' in his unpublished writings, but the epithet acquired little public currency." – sketch written in 1842 14 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. – "if this had happened on an island, whence could the new forms have come,—here the geologist calls in creationists."
  17. ^ "Darwin, C. R. to Hooker, J. D." Darwin Correspondence Project. Cambridge, UK: Cambridge University Library. July 5, 1856. Letter 1919. 23 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2010-08-11.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  18. ^ Numbers 1998 "In 1873 Asa Gray described a 'special creationist' (a phrase he placed in quotation marks) as one who maintained that species 'were supernaturally originated just as they are'," – The Nation. J.H. Richards. October 16, 1873. s. 260. 
  19. ^ Richard F. Carlson, Tremper Longman III, Science, Creation and the Bible: Reconciling Rival Theories of Origins, p.25
  20. ^ "The Creation/Evolution Continuum". Reports of the National Center for Science Education, July–August 1999. 19 (4): 16–17, 23–25. 7 December 2000. ISSN 2158-818X. 2008-05-09 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım) (original online version, with link to the Creation/Evolution Continuum graphic
  21. ^ a b "Creationism's Propaganda Assault on Deep Time and Evolution". Journal of Geoscience Education. 49 (1): 30–35. January 2001. doi:10.5408/1089-9995-49.1.30. ISSN 1089-9995. 25 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-09.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  22. ^ a b "Who Believes What? Clearing up Confusion over Intelligent Design and Young-Earth Creationism" (PDF). Journal of Geoscience Education. 53 (3): 319–323. May 2005. CiteSeerX live $2 |citeseerx= değerini kontrol edin (yardım). doi:10.5408/1089-9995-53.3.319. ISSN 1089-9995. 2022-10-09 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-09.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  23. ^ Scott 2009.
  24. ^ Evolution vs. Creationism: An Introduction, Eugenie Scott, pp61-62
  25. ^ The Scientific Case Against Scientific Creationism, Jon P. Alston, p24
  26. ^ "What is Creationism?". 3 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2007. 
  27. ^ 2 Peter 3:3-7
  28. ^ "Formless and Void: Gap Theory Creationism | National Center for Science Education". ncse.ngo (İngilizce). 15 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2021-10-30. 
  29. ^ Gould, Stephen J. The Panda's Thumb (New York: W.W. Norton & CO., 1982), page 182.
  30. ^ Bocchino, Peter; Geisler, Norman "Unshakable Foundations" (Minneapolis: Bethany House., 2001). Pages 141-188
  31. ^ Greener (December 2007). "Taking on creationism. Which arguments and evidence counter pseudoscience?". EMBO Rep. 8 (12): 1107–9. doi:10.1038/sj.embor.7401131. PMC 2267227 $2. PMID 18059309. 
  32. ^ NAS 1999, p. R9 23 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  33. ^ Sahotra Sarkar; Jessica Pfeifer (2006). The Philosophy of science: an encyclopedia. A-M. Psychology Press. s. 194. ISBN 978-0-415-93927-0.  Yazar eksik |soyadı1= (yardım)
  34. ^ Okasha 2002, p. 127. Okasha's full statement is that "virtually all professional biologists regard creation science as a sham – a dishonest and misguided attempt to promote religious beliefs under the guise of science, with extremely harmful educational consequences."
  35. ^ "Neocreationism". icr.org. Institute for Creation Research. 26 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: Sep 29, 2014.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  36. ^ "On Language: Neo-Creo". The New York Times. August 21, 2005. 28 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: Sep 29, 2014.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  37. ^ Scott, Eugenie C. (1996). ss. 505–22.  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)
  38. ^ "Darwinism is Materialist Mythology, Not Science" (PDF). DarwinReconsidered.org. October 2004. July 25, 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: Sep 29, 2014.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  39. ^ Boudry (December 2010). "Irreducible Incoherence and Intelligent Design: A Look into the Conceptual Toolbox of a Pseudoscience" (PDF). The Quarterly Review of Biology. 85 (4): 473–82. CiteSeerX live $2 |citeseerx= değerini kontrol edin (yardım). doi:10.1086/656904. PMID 21243965. 2022-10-09 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.  Article available from Universiteit Gent 26 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  40. ^ "Science in the Courtroom: The Case against Intelligent Design" (PDF). Nonsense on Stilts: How to Tell Science from Bunk. Chicago, Illinois: University of Chicago Press. 2010. ss. 160–86. ISBN 978-0-226-66786-7. OCLC 457149439. 2022-10-09 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  41. ^ "Top Questions: Questions About Intelligent Design: What is the theory of intelligent design?". Center for Science and Culture. Seattle, WA: Discovery Institute. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2007-05-13. 
  42. ^ "Kitzmiller v. Dover Area School District Trial transcript: Day 6 (October 5), PM Session, Part 1". TalkOrigins Archive. Houston, TX: The TalkOrigins Foundation, Inc. 16 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-13. 
  43. ^ a b c "Understanding the Intelligent Design Creationist Movement: Its True Nature and Goals" (PDF). Center for Inquiry. Washington, D.C.: Center for Inquiry. May 2007. 2011-05-19 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-13.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  44. ^ "The Wedge" (PDF). Seattle, WA: Center for the Renewal of Science and Culture. 1999. 2022-10-09 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-13. 
  45. ^ "Trojan Horse or Legitimate Science: Deconstructing the Debate over Intelligent Design" (PDF). Harvard Science Review. 19 (1): 22–25. Fall 2005. CiteSeerX live $2 |citeseerx= değerini kontrol edin (yardım). 2022-10-09 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-13. ...for most members of the mainstream scientific community, ID is not a scientific theory, but a creationist pseudoscience.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  46. ^ Numbers 2006
  47. ^ Forrest & Gross 2004
  48. ^ Pennock 2001, "Wizards of ID: Reply to Dembski," pp. 645–667, "Dembski chides me for never using the term 'intelligent design' without conjoining it to 'creationism'. He implies (though never explicitly asserts) that he and others in his movement are not creationists and that it is incorrect to discuss them in such terms, suggesting that doing so is merely a rhetorical ploy to 'rally the troops'. (2) Am I (and the many others who see Dembski's movement in the same way) misrepresenting their position? The basic notion of creationism is the rejection of biological evolution in favor of special creation, where the latter is understood to be supernatural. Beyond this there is considerable variability..."
  49. ^ Scott 2005
  50. ^ Why Intelligent Design Fails: A Scientific Critique of the New Creationism. Rutgers University Press. 2006. ISBN 9780813538723. 
  51. ^ "Creationism/ID: A Short Legal History". Talk Reason. April 24, 2006. August 23, 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-09.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  52. ^ "Intelligent design not science: experts". The Sydney Morning Herald. Sydney: Fairfax Media. October 21, 2005. 15 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2007-07-13.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  53. ^ Full text of U.S. District Judge John E. Jones III's ruling in Kitzmiller v. Dover Area School District, dated December 20, 2005.
  54. ^ The Creationists: The Evolution of Scientific Creationism. Berkeley, CA: University of California Press. 1993 [Originally published 1992; New York: Alfred A. Knopf]. s. 237. ISBN 978-0-5200-8393-6. OCLC 810488078.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  55. ^ "In this world view, the sun revolves around the earth". Times-News. Hendersonville, NC: Hendersonville Newspaper Corporation. Religion News Service. March 30, 2006. s. 5A. 13 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-14.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  56. ^ DeYoung, Donald B. (November 5, 1997). "Astronomy and the Bible: Selected questions and answers excerpted from the book". Answers in Genesis. Hebron, KY: Answers in Genesis Ministries International. 20 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2013-12-01. 
  57. ^ "The rejection of Omphalos: a note on shifts in the intellectual hierarchy of mid-nineteenth century Britain". Journal for the Scientific Study of Religion. 21 (4): 365–369. 1982. doi:10.2307/1385525. 2007-02-19 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  58. ^ Did Adam and Eve Have Navels?: Debunking Pseudoscience. New York: W. W. Norton & Company. 2000. ss. 7–14. ISBN 9780393322385.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  59. ^ Sweet & Feist 2007, p. 48, "Evolutionary Creation (or Theistic Evolution) asserts that the personal God of the Bible created the universe and life through evolutionary processes."
  60. ^ Rusbult, Craig (1998). "Evolutionary Creation". Ipswich, MA: American Scientific Affiliation. Erişim tarihi: 2014-03-14. 
  61. ^ Bowler 2003, p. 139
  62. ^ a b "Darwin and design: historical essay". Darwin Correspondence Project. Cambridge, UK: Cambridge University Library. 2007. 2014-10-21 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2012-04-18. 
  63. ^ "Kingsley, Charles to Darwin, C. R." Darwin Correspondence Project. Cambridge, UK: Cambridge University Library. November 18, 1859. Letter 2534. 14 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2010-08-11.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  64. ^ Quammen 2006, p. 119
  65. ^ Barlow 1963, p. 207 25 Ağustos 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  66. ^ Dewey 1994, p. 27
  67. ^ "Charles Darwin and Asa Gray Discuss Teleology and Design". Perspectives on Science and Christian Faith. 53: 196–201. September 2001. 5 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-22.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  68. ^ "Natural Selection not inconsistent with Natural Theology". The Atlantic Monthly. 1860. 2009-02-20 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2009-04-11.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım) "Atlantic Monthly for July, August, and October, 1860, reprinted in 1861."
  69. ^ Bowler 2003, pp. 202–08
  70. ^ Scott 2005, pp. 62–63
  71. ^ "The Origin of Life". TalkOrigins Archive. Houston, TX: The TalkOrigins Foundation, Inc. October 31, 2006. 28 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-22.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  72. ^ Scott 1999
  73. ^ "Evolution and the Magisterium". This Rock. 15 (1). January 2004. ISSN 1049-4561. 2007-08-04 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-14.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  74. ^ "Catholic schools steer clear of anti-evolution bias". National Catholic Reporter. Kansas City, MO: The National Catholic Reporter Publishing Company. March 25, 2005. ISSN 0027-8939. 14 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2007-08-15.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  75. ^ "Text of talk by Vatican Observatory director on 'Science Does Not Need God. Or Does It? A Catholic Scientist Looks at Evolution'". Catholic Online, LLC. January 30, 2006. June 6, 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2011-03-10.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  76. ^ "Creationism, Minus a Young Earth, Emerges in the Islamic World". The New York Times. 2 November 2009. 9 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 October 2018.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  77. ^ "Darwinism, through a Chinese lens". The Guardian. Guardian News and Media Limited. 16 November 2009. 14 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 October 2018.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  78. ^ `Abdu'l-Bahá 1982, p. 220 1 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  79. ^ Harvey, Peter (2013). An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices (2nd ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. pg. 36-8
  80. ^ a b Harvey, Peter (2019). "Buddhism and Monotheism", p. 1. Cambridge University Press.
  81. ^ Keown, Damien (2013). "Encyclopedia of Buddhism." p. 162. Routledge.
  82. ^ Hsueh-Li Cheng. "Nāgārjuna's Approach to the Problem of the Existence of God" in Religious Studies, Vol. 12, No. 2 (Jun., 1976), pp. 207-216 (10 pages), Cambridge University Press.
  83. ^ Hayes, Richard P., "Principled Atheism in the Buddhist Scholastic Tradition", Journal of Indian Philosophy, 16:1 (1988:Mar.).
  84. ^ McGrath 2010, p. 140
  85. ^ Carper & Hunt 2009, p. 167
  86. ^ Dasgupta 1922, p. 10
  87. ^ Merriam-Webster. 1999. ISBN 0877790442. 
  88. ^ "Ch. 20: The Cosmic Flow of Time as per Scriptures". Meet the Ancient Scriptures of Hinduism. Notion Press. 2019. ISBN 9781684669387. Each manvantara is preceded and followed by a period of 1,728,000 (= 4K) years when the entire earthly universe (bhu-loka) will submerge under water. The period of this deluge is known as manvantara-sandhya (sandhya meaning, twilight). ... According to the traditional time-keeping ... Thus in Brahma's calendar the present time may be coded as his 51st year - first month - first day - 7th manvantara - 28th maha-yuga - 4th yuga or kaliyuga.  Bilinmeyen parametre |yazarurl= görmezden gelindi (yardım)
  89. ^ "Ch. 1.2.4 Time Measurements". Units of Measurement: Past, Present and Future. International System of Units. Springer Series in Materials Science: 122. Springer. 2010. s. 7. ISBN 9783642007378.  Bilinmeyen parametre |yazarurl= görmezden gelindi (yardım)
  90. ^ Gupta 2010.
  91. ^ The Power of Stars. 2nd. Springer. 2017. s. 182. ISBN 9783319525976.  Bilinmeyen parametre |yazarurl= görmezden gelindi (yardım)
  92. ^ A Dictionary of Hinduism. Oxford University Press. 2009. s. 165. ISBN 978-0-19-861025-0.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  93. ^ "Islam's Darwin problem". The Boston Globe. Boston, MA. October 25, 2009. 2009-10-30 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-21.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  94. ^ "Creationist Adnan Oktar offers trillion-pound prize for fossil proof of evolution". The Daily Telegraph. London. September 29, 2008. 2022-01-12 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-21.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  95. ^ "Creationism: Science and Faith in Schools". The Guardian. London. January 7, 2004. 3 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  96. ^ "Cloning Creationism in Turkey". Reports of the National Center for Science Education. 19 (6): 30–35. November–December 1999. ISSN 2158-818X. 11 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-02-17.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  97. ^ "In Turkey, fertile ground for creationism". The Washington Post. Washington, D.C. November 8, 2009. 24 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-21.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  98. ^ Harun Yahya (June 30, 2005). "The Big Bang Echoes through the Map of the Galaxy". Harun Yahya. Horsham, England: Global Publication Ltd. Co. Erişim tarihi: 2014-03-21. 
  99. ^ Bucaille 1977
  100. ^ "The Qur'an, Knowledge, and Science". Compendium of Muslim Texts. Los Angeles, CA: University of Southern California. 2008-11-28 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-21.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  101. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Masood_Ch13 isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  102. ^ "Guided Evolution: Proof From Punctuated Equilibrium" (PDF). Al Islam. London: Ahmadiyya Muslim Community. 2022-10-09 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-21. 
  103. ^ "Evolution myths: It doesn't matter if people don't grasp evolution". New Scientist. 198 (2652): 31. April 19, 2008. doi:10.1016/S0262-4079(08)60984-7. ISSN 0262-4079. Erişim tarihi: 2014-03-27.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  104. ^ "Why doesn't America believe in evolution?". New Scientist. 191 (2565): 11. August 19, 2006. doi:10.1016/S0262-4079(06)60136-X. ISSN 0262-4079. Erişim tarihi: 2014-03-27.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  105. ^ Miller (August 2006). "Public acceptance of evolution". Science. 313 (5788): 765–66. doi:10.1126/science.1126746. PMID 16902112. 
  106. ^ "Weekend update: You'd have to be science illiterate to think 'belief in evolution' measures science literacy". Cultural Cognition Project. New Haven, CT: Yale Law School. May 24, 2014. 2021-02-17 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2015-03-23.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  107. ^ "Qualitative differences between naïve and scientific theories of evolution". Cognitive Psychology. 52 (2): 170–94. March 2006. doi:10.1016/j.cogpsych.2005.10.001. ISSN 0010-0285. PMID 16337619.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  108. ^ "Statements from Religious Organizations". National Center for Science Education. Berkeley, CA: National Center for Science Education. 2008-09-08. 7 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2011-03-10. 
  109. ^ Exploring and Proclaiming the Apostles' Creed. A&C Black. 2004. s. 44. ISBN 978-0-8192-8116-6.  Extract of page 44
  110. ^ Foundational Falsehoods of Creationism. Pitchstone Publishing. 2016. s. 182. ISBN 978-1-63431-079-6.  Extract of page 182
  111. ^ "Compatibility of Major U.S. Christian Denominations with Evolution". Evolution: Education and Outreach (İngilizce). 3 (3): 420–431. September 2010. doi:10.1007/s12052-010-0221-5. 27 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2022-11-05.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  112. ^ "Intelligent Design as a Theological Problem". Covalence: The Bulletin of the Evangelical Lutheran Church in America Alliance for Faith, Science and Technology. IV (2). 2002. CiteSeerX dead $2 |citeseerx= değerini kontrol edin (yardım). OCLC 52753579. 2016-04-11 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-31.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım) Reprinted with permission.
  113. ^ From Big Bang to Big Mystery: Human Origins in the Light of Creation and Evolution. New City Press of the Focolare. 2012. s. 94. ISBN 978-1565484337. 
  114. ^ NAS 2008, p. 12 13 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  115. ^ NAS 2008, p. 10 7 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., "In science, explanations must be based on naturally occurring phenomena. Natural causes are, in principle, reproducible and therefore can be checked independently by others. If explanations are based on purported forces that are outside of nature, scientists have no way of either confirming or disproving those explanations."
  116. ^ Isaak, Mark, (Ed.) (2006). "An Index to Creationist Claims". TalkOrigins Archive. Houston, TX: The TalkOrigins Foundation, Inc. 14 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2012-12-09. 
  117. ^ Futuyma 2005
  118. ^ Gould 1999
  119. ^ "Nonoverlapping Magisteria". Natural History. 106 (3): 16–22. March 1997. CiteSeerX dead $2 |citeseerx= değerini kontrol edin (yardım). ISSN 0028-0712. 2017-01-04 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-31.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  120. ^ Dawkins 2006, p. 5
  121. ^ "Royal Society statement on evolution, creationism and intelligent design". Royal Society. London: Royal Society. April 11, 2006. 2008-06-02 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2014-03-09. 
  122. ^ "Ten Major Court Cases about Evolution and Creationism". National Center for Science Education. Berkeley, CA: National Center for Science Education. February 14, 2001. 17 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-04.  Updated 2007-07-31.
  123. ^ "Ann Coulter: No evidence for evolution?". Pharyngula. ScienceBlogs LLC. June 18, 2006. August 9, 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2007-09-12.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
Genel

Konuyla ilgili yayınlarDüzenle