Ana menüyü aç

Vikipedi:Arabuluculuk

Anlaşmazlıkların giderilmesi
Müzakere
Yorum talebi
Üçüncü görüş
Arabuluculuk
Arabuluculuk Komitesi
Arabuluculuk talepleri
Hakemler Kurulu
Hakemlik politikası

Vikipedi'nin ana felsefesi karar vermede uzlaşmaya varmaktır; bu stabil bir bilgi tabanı oluşturulmasına ve bunun yönetilmesine izin verir.

Bu prensibin çizgisinde, bir arabuluculuk sistemi kurulmuştur.Bu sistem anlaşmazlıkların giderilmesini ve Vikipedi politikalarını tekrar tekrar ihlal eden kullanıcılarla ilgili konuların, özellikle Vikipedi:Politikalar ve yönergeler ve Vikipedi:Görgü kurallarında belirtildiği gibi diğer kullanıcılara karşı yapılan görgü kuralı ihlallerinin çözümlenmesini amaçlamaktadır.

Resmi arabuluculuk talepleri Vikipedi:Arabuluculuk talepleri sayfasında yapılır.

Arabuluculuk nedir?Düzenle

Arabuluculuk üçüncü bir kişinin, arabulucu, iki veya daha fazla kişinin uzlaşmaya varabilmelerine, yaygın ilgi odağı olan bir konu hakkında, somut etkilerle yardım ettiği bir aktivitedir.

Arabuluculuğun genel ifadeleri şöyledir:

  • kişisel gruplar arasında farklı bir konum;
  • kullanıcı grupları arasındaki tartışmalarda olumlu çözümler bulmak ve ilgi ve görevlerle alakalı tartışmaları sonuca bağlamak;
  • gruplarla alakası olmayan bağımsız üçüncü şahıslara yardım etmek ve olumlu sonuçlara ulaşma isteği içinde olmak;
  • uzun dönemli anlaşmalarda kalıcı çözümler bulma isteği.

Arabuluculukla anlaşmanın genel formu tarafların, arabulucunun yardımıyla geliştirilen bir öneri etrafında uzlaşmaya varmasıdır.Arabulucu, tarafların kabul etmesi için, resmi bir anlaşma oluşturabilir ve ya oluşturmayabilir; kimi arabulucular taraflara kendi anlaşmalarını yapmada yardım etmeti tercih etmektedirler.Arabulma anlaşmaları tarafları önerilen hiçbir anlaşmayı kabul etmeye zorlamaz.

Arabuluculuk'un standart bir yapısı ve ya yöntemleri yoktur, bununla birlikte bazı yaygın elemanlara sahiptir:

  • Tarafların ilgi ve hedeflerinin netleştirilmesi
  • Sırayla öznel değerlerin daha nesnel değerlere çevrilmesi
  • Taraflara olası çözümlerin sunumu
  • Tartışmaların sonucunun seçilen bir anlaşmaya dönüşümü(belki yazılı şekilde)
  • Anlaşmanın resmileştirilmesi.

Her arabulucu kendi metodunu kullanmakta ve gerekliyse elindeki özel bir duruma uygulamakta serbesttir. Herhangi bir arabulucu tarafından kullanılan yöntem buradaki genel açıklamalar çerçevesinde değişebilir.Bu resmi bir politika değildir ve arabulucular buradaki metodolojileri kullanmak zorunda değillerdir.

Bir Wikipedia arabulucusunun rolü, hakemlere göre çok daha ihtilaflıdır; arabulucular yalnızca gönüllü olarak tartışmaları kolaylaştırırken, hakemler ise kullanıcılara karşı tasdik haklarını kullanarak ,kanıtlar bulurlar ve geçerli kurallar yayınlarlar.


Arabuluculuk, eşzamanlı olarak içeriği ve topluluğu korumaya çabalar. Anlaşmazlık anlarında bilgilerle bakış açılarını birleştirerek tümüyle Wikipedia kurallarına uygunluk çerçevesinde sonuçlar ortaya koymak üzere kullanıcılarla beraber çalışmayı amaçlar. Aynı zamanda, gruplar arasında dostane tartışmalara izin vererek uygun bir barış ortamı oluşturmaya gayret eder ve böylece oluşabilecek tartışmaları da önlemiş olur.

  • Arabuluculuk, insanların karşılıklı değişimleri geliştirerek bir arada mutlu bir biçimde çalışıp daha iyi makaleler üretebilmelerini hedefler.
  • Arabuluculuk, tartışmacılar arasında bir bir dostluk kurma ihtiyacı içinde değildir, fakat artan anlayışlılık ve saygı önemli bir amaçtır.
  • Arabuluculık, politik kararlar için bir buluşma ortamı değildir. Tartışma yerleri, kesin kurallarla çevrilmemiştir, yalnızca Wikipedia kurallarına bütünüyle uygun olmalıdır. Hiçbir durum altında küçük sayıdaki gruplar arasındaki arabuluculuk, tüm wikipedia topluluğu için geçerli olmak durumunda değildir.

Projenin en iyi yönlerinden biri de, Wikipedia arabulucuları kendi insiyatifleri dahilinde tartışmalara sonuçlar önermek üzere izin verilmiş ve teşvik edilmişlerdir. Bir tartışmanın kabul edilemez olduğu bir pozisyonda, arabulucular sonuca ulaşmak adına ansiklopedinin doğruluğunu bozma hakkına sahip değildir.

Arabulucular ne değildirDüzenle

  1. Arabulucular, hükümet temsilcisi değillerdir. Geçen konuşmaları başkalarına aktarmak, arabulucuların işi değildir. Arabulucular, doğru iletişime izin vermek adına güvenilir ve genel bir ortam kurmakla yükümlüdürler.
  2. Arabulucular, Özel dedektif değillerdir. Arabulucular, bir şahıs adına çalışmazlar, veya bir kişi karşıtı savunma hazırlamak ya da bir olayın nedenlerini araştırmak gibi bir görevleri yoktur. Arabulucular, tartışmayı artırıcı etmenler üzerinde çalışıp, her grubun ne istediğini anlamaya çalışır ve ne yapılarak bu tartışmanın sonlandırılacağı üzerine çözümlemeler yapar. Arabuluculuk esnasında geçen konuşmaların, bir hakemlik durumuna cephane olacak şekilde saklanması uygun değildir ve arabuluculuk hakemlik için bir mahkeme yeri egzersizi gibi kullanılamaz. Bir hakemlik durumunda arabuluculuk konuşmalarının kötüye kullanılması, Hakemlik Komitesine gereğinin yapılması üzere rapor edileceklerdir.
  3. Arabulucular birer Psikolog veya Sosyal Çalışan değillerdir. Arabulucular, tüm gruplarlar tarafsız üçüncü bir grup gibi çalışırlar, onlar danışılamazlar veya tartışma içindeki herhangi bir gruba tavsiye veremezler.
  4. Arabulucular, Avukat değillerdir. Arabulucular taraf tutamazlar, bir kişinin görüşünü övemezler veya başkasından bunu isteyemezler. Eğer ki bir sözcüye ihtiyaç duyarsanır, bu isteğinizi Kişi Hakları Savunuculuğu Kurumuna dile getirebilirsiniz.
  5. Arabulucular Güvenlik Görevlisi değillerdir. Arabulucular makaleleri veya gruplar tarafından düzenlenen konuşma sayfalarını korumazlar veya uygunsuz davranışlar ve kurallara karşı gelmenin gözcülüğünü üstlenmezler. Sayfa koruma adına yönetim görevleri belki arabuluculuk yardımları olabilir fakat o da ancak Wikipedia kuralları çerçevesindedir. Arabulucular herhangi bir olayı rapor etmezler ve herhangi bir olay raporunda tanık veya şikayetçi olarak yer alamazlar. Arabuluculuğun içeriği ayrıcalıklıdır.

Vikipedi arabuluculuğa dahil olan kişilerDüzenle

ArabulucularDüzenle

Arabulucular atanırlar veya Wikipedia Arabuluculuk Komitesi üyelerinden terfi ile göreve gelirler. Komitenin mevcut üyeleri tarafından seçilen tecrübeli ve güvenilir Vikipedistlerdir. İlgilenen gruplar Arabuluculuk Komitesi sayfasındaki bilgileri okuyabilirler.

Arabulucu en önde gelen yardım elemanıdır. Bir arabulucunun sorumluluğu tartışma anlarında kullanıcılar arasındaki iletişimi kolaylaştırmaktır. Herhangi biri gruplar arasında arabulucu olabilir fakat tek resmi arabulucu sağlayıcı Arabuluculuk Komitesi’dir.

Arabulucular her zaman arabuluculuğun geleneksel kurallarını izlemeyebilirler. Her durumda müzakere kurallarına bağlı kalarak uzlaştırmaya çalışırlar. Arabulucular her iki tarafı da dinlerler, her grubu anlayarak ve pozisyonunu belirleyerek onlara yardım etmeye gayret ederler. Arabulucular her iki taraf için de bir orta yol bularak katı kurallardan kaçınarak ve yeri geldiğinde kuralları esneterek farklılıkları çözmeye çalışırlar ve böylece anlamlı bir tartışma ortamı meydana gelmiş olur. Nihai amaç ise grupların birbirlerini etkin bir biçimde dinlemelerini sağlayabilmektir. .

Vikipedi:Mediation Committee/Active Mediators

TartışmacılarDüzenle

  • Arabuluculuk birçok grup arasında oluşabilir, lakin çoğunlukla tek tartışmacıların bir araya geldiği veya genel bir görüş etrafında birleşen kişilerin yer aldığı tartışmalarda görülmektedir. Farklı görüşlerdeki farklı grupların sayısı arttıkça tüm grupların kabul edeceği bir ortak görüş bulma zorluğu da aynı oranda artmaktadır ve böylece başarılı bir sonuca erişme ihtimali de hızla düşmektedir. Bunun bir manası olmasa da zaman zaman tartışma ortamı birbirinden bağımsız iki gruba bölünebilirse faydalı olabilmektedir.
  • Herhangi bir tartışmacı, uzlaşı sürecine itiraz edebilir veya bunu reddedip çekilebilir. Herhangi bir itiraz Arabuluculuk Komitesi tarafından geçerli bir sonuca bağlanırken, hiçbir grubun arabulucukta yer alması gerekmemektedir.
    • Tartışmacı gruplar kendi içlerinden sözcü olarak bir temsilci seçebilirler. Grubu temsilen tek bir kişinin konuşması bazen daha faydalı olabilmektedir fakar arzu edilirse tüm tartışmacıların da arabuluculuk ortamında yer almaları mümkündür.
  • Arabulucular yetkilendirilmişlerdir, örneğin her kısımdan birçok tartışmacının tartışmada yer alması işlersizliğe yol açıyorsa, her bölümden bir temsilci seçilmesini zorunlu kılabilir veya sözcüsü olmadan bir topluluğun orada yer almasını yasaklayabilir. Gruplar buna itiraz edip karşı gelecek olurlarsa veya sözcüsüz her iki taraf da arabuluculuğu engeller biçimde davranışlar gösterirse, arabulucu konuyu kapatma insiyatifine sahiptir.
    • Eğer bir temsilci seçilirse, o kişi konuşma hakkına sahip tek kişi olur. Arabulucu bir sözcü seçimini zorunlu kıldığı taktirde, diğer gruplar da bir sözcü eşliğinde konuşmalıdırlar. Aksi takdirde arabuluculuk kapanmayla sonuçlanacaktır.
    • İstisnai hallerde süreç içinde temsilciler değiştirilebilirler.
  • Konuların geçerli bir sonuç elde etmek üzere Arabuluculuk Komitesine taşındığı durumlarda, tartışmacı grup kendi içinde bir oybirliğiyle süreçten çekilebilirler.
  • Tek bir kullanıcı veya tartışma içindeki kullanıcı grupları herhangi bir zamanda arabuluculuktan ayrılabilirler, bu durumda arabuluculuk sona erer. Eğer mümkünse, geri kalan gruplar arasında uzlaşı, farklı ve bağımsız bir arabuluculuk altında devam edebilir. Önceden de belirtildiği üzere, bir grubun çekilmesi uzlaşıyla sonuçlanmaya işaret eder.

Arabuluculuk prosedürüDüzenle

Gruplar arabuluculuk isteklerini Wikipedia: Arabuluculuk Komitesi’nden bir Wikipedia: Arabuluculuk isteği doldurarak yapmalıdırlar. Grupların isteklerini doğruca yapabilmeleri için yönergeler ve örnek bir istek burada bulunmaktadır.

Arabuluculuk talep ettiğinizde ne olur?Düzenle

Arabuluculuk İsteğinden bir talepte bulunulduğunda, gruplar bir ön tanımlı format doldururlar, maddeler incelenir, tartışma sonucunda önceki adımlar gözlenir, kısa ve öz şekilde olaylar dizisi oluşturulur ve tarafsız bir noktada yorum yapılır. Komite, büyük tartışmaları ve geçmişte yaşanmış olan alevli kavgaları önlemek için istek formları hakkında oldukça kuralcıdır. Gereken kriterleri sağlamayan istekler geri çevrileceklerdir; Komite, kurallara ve prosedüre uygunluk beklemektedir, arabuluculuk için en azından sadakat ve samimiyet beklenmektedir.

İstek yapıldığında, başlatıcı diğer grupları böyle bir isteğin gerçekleştiğine dair bilgilendirmekle görevlidir. Daha fazla bilgi, Wikipedia: Arabuluculuk isteği sayfasında bulunabilir. Gruplar, talep yapıldıktan sonra yedi gün içinde arabuluculuk adına kendi görüşlerini bildirmek zorundadırlar. Herhangi bir grup konuya itiraz ederse, arabuluculuk süreci düşer, dolayısıyla arabuluculuk tüm grupların onayı olmadan gerçekleşmemektedir.

Tüm tarafların arabuluculuğa onay vermesinden hemen sonra, bir arabulucu (genelde Komite Başkanı) isteğin doğruluğunu kontrol eder. Tüm gruplar onaylarsa, gerekli süreçler yerine getirilmişse, prosedüre uyulmuşsa, istek kabul edilecektir ve görüşülmemiş konu olarak işaretlenecektir. Bu aşama, arabulucunun konuya aracılık edeceğinin garantisi anlamını taşımaz; arabulucunun inisiyatifine kalmış olup genellikle ilk kabulden iki veya dört hafta sonraya kadar sürebilir.

Yukarıda belirtildiği üzere, ilk kabulden sonra birkaç hafta içinde bir arabulucu isteği görüşmeye dair niyetleri olduğunu bildirirler. Bu aşamada gruplarla irtibata geçilir ve savunmalarını tamamıyle yapmaları için fırsat verilir. Sürecin tam olarak bu aşamasında gruplar kendi taraflarını tüm detayları ile düzenlerler.

Gruplar, prosedürde dikkat çeken durumlarda soru sormak konusunda tereddüt etmemelilerdir. Arabuluculuk işleminde grupların görüşlerinin kurallara uygunluğu çok önemlidir. Gruplar, arabuluculuktan istedikleri herhangi bir zaman çekilebileceklerini unutmamalılardır. Eğer ki bir grup, sürecin doğru işlemediğine inanıyorsa, arabulucudan yardım talebinde bulunabilir.

Kim arabuluculuk yapacak?Düzenle

Arabulucular davalara komite tarafından atanmazlar, bunun yerine kendileri ilgi duydukları konuya arabuluculuk yapma özgürlüğüne sahiptirler. Arabulucular konuları gözden geçirirler ve hangileriyle daha ilgili olduklarını belirtirler, bir arabulucunun ilgilenmek için niyetini belli edip de bunun gruplar tarafından kabul görmemesi nadir gerçekleşir.

Bir arabulucunun reddi için çeşitli yöntemler bulunmaktadır ve Komitede zaman zaman bunun hakkında tartışmalar geçmektedir. Bu aşamada, arabulucunun teklifini reddetmek adına yerleşik bir kurallar bütünü bulunmamaktadır. Böyle bir durum gerçekleştiğinde gruplar atanmış arabulucuyu reddetmek için güçlü sebeplere sahip olmaları gerekmektedir, çünkü tüm arabulucular yüksek güvenilirliğe ve kişisel becerilere sahip kişilerdir. Genel bir konuda hassasiyetleri bulunan gruplar, bunu özel olarak Komite Başkanına bildirmelilerdir. Bir arabulucunun teklifini reddetmek ciddi bir sorundur ve olağanüstü haller için muhafaza edilmelidir, eğer ki bir grubun böyle bir itirazının bir çeşit aksatma yöntemi olduğuna veya gidişatı çıkmaza sokmak gibi bir amacı olduğuna kanaat getirilirse, konu nihai çözüme ulaştırılmak üzere Arabuluculuk Komitesine aktarılır. Gruplar arabulucunun görevleri veya konuya sadakatiyle çok fazla ilgilenmemelidirler, bunun yerine sistemi sekteye uğratacak, gidişatı olumsuz etkileyecek her girişime karşı dikkatli olmalıdırlar.

Arabuluculuğun herhangi bir aşamasında komite arabulucunun değişikliğini önerebilir. Böyle bir durum arabulucunun yeterliliği, her arabulucu tarafından bakılan dava sayısı veya diğer faktörlerden kaynaklanıyor olabilir.

Arabuluculuk neden gizli olmalıdır?Düzenle

  • Konuşmalara yön vermek için arabulucu ortamda siniri önlemek ve özrü vurgulamak üzere sert yorumları yeniden ifade etme gereği duyabilir ve böylece bir uzlaşı noktasında nazik ve affedici yorumlar oluşturabilir. Arabulucu yorumların özüne müdahelede bulunmazsa bu sefer tartışmayı engelleyen unsurları belirleme insiyatifine sahiptir.
  • Açıkça ifşa edilen arabuluculuk, tartışma hakkında fazlaca bilgisi olmayan fakat iyi niyetli kişilerin müdahelesiyle bozulabilir, bu da problemi çözmekten çok daha fazla sorun çıkmasına sebep olabilir. Genel olarak herhangi bir gruba dahil olmayan kimselerin ortama karışarak bir tarafı desteklemesi, ortalığın kızışmasına yol açmaktadır. Arabulucu herhangi bir gruba mensup olmayan kişileri nazikçe tartışmaların dışında tutmaları konusunda yetkilendirilmişlerdir. Bir grup adına sözcü bulundurma zorunluluğu bulunan haller dışında gruplar tartışma dışında tutulamayabilmektedir.
  • Kötü niyetli olmuşumlar sezildiği taktirde, umumi arabuluculuk işlemi tamamen kesilebilir. Açıkça anlaşmazlığı körükleme niyetinde olan kullanıcılar, arabulucu tarafından uzlaşıdan çıkarılabilirler, eğer ki uzlaşının bir partinin görüşlerini yansıtarak tarafsızlığını yitirdiği söylenirse, uzlaşı kapatılır ve Arabuluculuğa sevkedilir.
  • İki kullanıcı anlaşmazlık içinde oldukları zaman, sıklıkla son zamanlarda itiraz ettikleri noktaları dile getiriler. Wiki sayfalarında tartışmalar tarihlere göre sıralanırlar, son erişime göre belirsiz kayıtlar tutulur. Bu yüzden tartışmalar dostça sonlanmış olsalar bile, bu diğer kullanıcılarda kötü niyetli kullanıma uygun bir halde bekleyebilir.
  • Grupların tartışmalarda yer alıp haklılıkları ispatlanmış konular, tartışma dışında başka bir zaman onların dezavantajına olacak şekilde kullanılabilir.

Arabuluculuğun imtiyazlı doğasıDüzenle

Tüm grupların Arabuluculuk esnasında geçen tüm konuşmalar imtiyazlıdır. yargısını benimsemeleri ve saygı göstermeleri çok önemlidir. Gruplar arasında iletişim başladığı andan itibaren, Arabuluculuk Komitesi uzlaşı esnasında yapılacak tüm konuşmaların korunacağını taahhüt eder. Arabulucular özel konuşmaları Arabuluculuk Komitesi dışından kimseye kesinlikle açıklamayacaklardır ve böyle bir konuşma uzlaşı ortamında veya herhangi bir disiplin muamelesinde kanıt olarak kullanılamayacaktır.

Arabuluculuk tabanlı konuşmalarda herhangi kötüniyetli bir kullanım sezildiği anda, Arabuluculuk Komitesi böyle girişimleri önlemek için her türlü gayreti gösterecektir. Uzlaşıdan alınmış konuşmalar Arabuluculuk İsteği’nde kanıt olarak sunulurlarsa, Arabuluculuk komitesi böylr bir materyalin kullanımına güçlü bir biçimde itiraz edecektir. Arabuluculuk Komitesi, arabulculuğun imtiyazlı doğasının korunacağını taahhüt eder ve uzlaşı davalarında arabuluculuk bilgilerinin uygunsuz kullanımından habersizdirler. Komite, bu tarz bir uygunsuz kullanımı önlemek için Arabuluculuk Komitesinin çabukça ve kararlılıkla hareket edeceğinden emindirler.

Bir disiplin muamelesinde bir grubun kötü davranışları uzlaşıya yön veriyorsa, Arabuluculuk Komitesi burada yer almayı reddetme hakkını kendinde saklı tutar. Uzlaşının doğruluğunu korumak, resmi tartışma kararlarına kasten engel olan ve bozan kullanıcıları kapsamamaktadır ve Arabuluculuk Komitesi, kötü davranışları korumak adına kendi siyasetinin suistimal edilmesine izin vermeyecektir.

Dış notlarDüzenle

Alıntılar:

  • "İyi bir arabulucu olmak için, iyi bir dinleyici olmalısınız. "
  • "Sadece ne söylendiğini değil, bazen daha da önemli olan ne söylenmediğini de dinlemelisiniz."Kofi Annan
  • Law Commission of Canada Community Mediation: Two Real Life Experiences by Stéphane Drolet, National Film Board of Canada, 2003