Terken Hatun (I. Melikşah'ın eşi)

Melikşah'ın eşi ve I. Mahmud'un annesi

Terken Hatun veya Celâliye Hatun, (d. ? - ö. 1094, İsfahan) Selçuklu hükümdarı I. Melikşah'ın eşi ve I. Mahmud'un annesi.

Terken Hatun
Ölüm 1094
İsfahan
Eş(ler)i Melikşah
Çocuk(lar)ı Davud
Ahmed
Mâh Melek Hatun
Mahmud
Hanedan Karahanlı Hanedanı
Selçuklu Hanedanı (evlilikle)
Babası İbrahim Tamgaç Han
Dini İslam

HayatıDüzenle

Gerçek adı bilinmeyen Terken Hatun'un babası, Batı Karahanlıların kurucusu İbrahim Tamgaç Han’dır.[1] 1064 veya 1068 yılında Sultan I. Melikşah ile evlenmiştir. Kocası hayatta iken oğlu Mahmud'un veliaht olarak atanması için üvey oğlu Berkyaruk taraftarı vezir Nizâmülmülk ile mücadeleye girişmiştir. Kocasının ölümünü gizleyen Terken Hatun, Gazzâlî'nin oğlunun küçük yaşta olmasından dolayı sultan olamayacağına dair fetva vermesine rağmen kızının kocası Abbâsî halifesi Muktedî’den oğlu adına hutbe okutmayı başardı.[2]

Berkyaruk’u yakalatmak için İsfahan’a adam gönderdi ve İsfahan'ı teslim aldı. Nizâmülmülk’ün taraftarlarınca Rey’e götürülen Berkyaruk üzerine bir ordu gönderdi. Ordu yenilince Berkyaruk, İsfahan'ı kuşattı. Berkyaruk'a 500.000 dinar verip Fars ve İsfahan dışındaki hakimiyetini kabul etti. Azerbaycan Meliki olan Berkyaruk’un dayısı İsmail bin Alp Sungur'a evlenme ve saltanatta ortaklık teklif etti. İsmail'e yardımda bulunup ordusunu teçhiz etti ancak İsmail, Berkyaruk'a yenilerek İsfahan'a sığındı. Kumandanlar Terken Hatun'un, İsmail ile evlenmesine mani oldular.[2]

Mücadeleden vazgeçmeyen Terken Hatun, Emir Üner komutasında gönderdiği ordunun da yenilmesi üzerine tahtı ele geçirmek isteyen kayınbiraderi Tacüddevle Tutuş ile kuvvetlerini birleştirmek üzere İsfahan’dan ayrıldı fakat yolda hastalanarak geri döndü ve bir süre sonra İsfahan’da öldü.

Popüler kültürdeDüzenle

TRT 1'de yayınlanan Uyanış: Büyük Selçuklu dizisinde Hatice Şendil tarafından canlandırılmıştır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Ahbârü’d-devleti’s-Selcûkiyye, s. 51-52
  2. ^ a b TDV, İslam Ansiklopedisi, cilt: 40,  sayfa: 510