Svyatlana Tsihanouskaya

Svyatlana Heorhiyeuna Tsihanouskaya ya da Svetlana Georgiyevna Tihanovskaya (kızlık soyadı ile Pilipçuk; Beyaz RusçaСвятлана Георгіеўна Ціханоўская (Піліпчук), Beyaz Rusça telaffuz: [sʲvʲatˈɫanə ɣʲɪˈorɣʲɪiwnə t(s)ʲɪxɐnˈowskɐjə pʲɪlipˈt͡ɕuk]; Łacinka: Śviatłana Hieorhijeŭna Cichanoŭskaja; RusçaСветлана Георгиевна Тихановская (Пилипчук), Rusça telaffuz: [sʲvʲɪtˈɫanə ɡʲɪˈorɡʲɪivnə tʲɪxɐnˈofskɐjə pʲɪlipˈt͡ɕuk]; d. 11 Eylül 1982),[1][2][3][4][5][6][7][8] 2020 Beyaz Rusya devlet başkanlığı seçiminde aday olan Belaruslu aktivist.

Svyatlana Tsihanouskaya
Святлана Ціханоўская
Светлана Тихановская
2020 yılında Tsihanouskaya
Kişisel bilgiler
Doğum Svyatlana Heorhiyeuna Pilipçuk
11 Eylül 1982 (1982-09-11) (38 yaşında)
Mikaşeviçi, Beyaz Rusya SSC, Sovyetler Birliği (şu anda Beyaz Rusya)
Milliyeti Beyaz Rus
Partisi Bağımsız (2020–günümüz)
(Beyaz Rusya demokrasi hareketi)
Evlilik(ler)
Çocukları 2
Bitirdiği okul Mazır Eyalet Pedagoji Üniversitesi
Mesleği Öğretmen, tercüman, siyasetçi
Resmî site https://tsikhanouskaya2020.by/

Görevdeki Aleksandr Lukaşenko, yaygın seçim sahtekarlığı iddialarının gölgelediği cumhurbaşkanlığı seçimlerinde resmi olarak galip ilan edildi.[9] Daha sonra, Tsihanouskaya oyların % 60 ila % 70'ini aldığını iddia etti[10] ve Batı ülkelerini onu seçimleri kazanan olarak tanımaya veya yeniden seçimlere girmesi çağrısında bulundu.[11]

HayatıDüzenle

Tsihanouskaya'nın esas mesleği İngilizce öğretmenliği ve tercümanlıktır. Tutuklanan YouTuber, blog yazarı ve aktivist Syarhey Tsihanouski ile evlidir ve bu evlilikten bir erkek bir de kız çocuğu vardır.[12]

2020 cumhurbaşkanlığı kampanyasıDüzenle

Tsihanouskaya, 29 Mayıs'ta tutuklanan kocasının özgürlüğüne kavuşabilmesi için cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olacağını açıkladı. 14 Temmuz 2020'de bağımsız adaylığı kesinleşti.[13] Aday olarak kaydolduktan sonra, seçimde bulunması engellenen iki önemli muhalif politikacı olan Valeri Tsapkala ve Viktar Babarıka tarafından destek gördü. Babarıka'nın kampanya şefi Mariya Kalesnikava ile Tsihanouskaya ve Valeri Tsapkala'nın karısı Veranika Tsapkala'nın fotoğrafı kampanyasının bir sembolü haline geldi.[14]

Haziran ayında tutuklanma tehdidi aldığını söyledi ve bunun yanında seçime girme konusunda ısrarcı olursa çocuklarının kendisinden alınıp yetiştirme yurduna verileceğine dair de tehdit edildiğini açıkladı. Bu açıklama sonrası çocuklarını güvenli kalabilmeleri için yurt dışına gönderdi.[15]

Kadın dayanışmasıDüzenle

Cumhurbaşkanlığı kampanyasından önce, Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko ülkenin bir kadın başkan için hazır olmadığı konusunda ısrar etti.[16] Kampanyası Uluslararası Af Örgütü'nün ülkenin kadın muhalefet aktivistlerine yönelik ayrımcı muamelesini kınadı.[17] Cinsel şiddet tehditlerine atıfta bulunmak ve çocuklarını bakım altına almak istediğini belirtti.[18]

PlatformDüzenle

Tsihanouskaya, eşini hapishaneden kurtarmak için Beyaz Rusya cumhurbaşkanlığına aday olduğunu söyledi.[19] Asıl amacının özgür ve adil seçimler yapmak olduğunu belirtti. Tsihanouskaya eğer göreve seçilirse sonraki altı ay içinde şeffaf ve hesap verebilir seçimler için bir plan yapma sözünü verdi. Bunların yanında Belarus'un 1994 öncesi anayasasına dönüşü için bir referandum planlayacağını, cumhurbaşkanlığını iki dönemle sınırlı tutacağını, Rusya ile yapılan Birlik Devleti anlaşması konusunda revizyona gidilebileceğini açıkladı.[20] Tsihanouskaya mevcut seçimleri gayriresmî görmektedir. Bunun sebebini de Lukaşenko'nun yönetimdeki baskısı, muhalefetin önemli isimlerinin aday olamasının engellenmesi olarak gösterdi.

DestekçilerDüzenle

Bağımsız olarak çalışmasına rağmen, Tsihanouskaya Belarus'un siyasi muhalefetinin tüm yelpazesinden destek aldı. Belarus Hristiyan Demokrasisinin ortak lideri Vital Rımaşeuski, Belarus Sosyal Demokrat Partisi (Meclis), Belarus Birleşik Sivil Partisi ve Belarus Kadınlar Partisi "Nadzieja" gibi partiler desteklerini açıkladılar.[21][22] Ayrıca, 2010 cumhurbaşkanlığı seçiminde eski muhalefet cumhurbaşkanı adayı Mikalay Statkeviç'ten de destek aldı.

2020'de Tsihanouskaya'yı destekleyen ve Lukaşenko'ya muhalefet eden mitingler, Brest'te 20.000 ve Minsk'te 60.000 kişilik kalabalığı çekerek Sovyet sonrası Belarus tarihinin en büyüğü oldu.

SürgünDüzenle

Tsihanouskaya seçimlerden sonra hapse atılma korkusuyla Litvanya'ya kaçtı.[23] 11 Ağustos'ta Litvanya Dışişleri Bakanı Linas Linkevičius, Tsihanouskaya'nın Litvanya'da "güvende" olduğunu açıklarken, "birkaç seçeneği" olduğunu da kabul etti.[24] Sırdaşı Olga Kovalkova'ya göre, Tsihanouskaya Belarus yetkilileri tarafından iradesi dışında ülke dışına çıkarıldı. Litvanya Devlet Başkanı Gitanas Nausėda Litvanya'ya vardığında onunla konuştu.11 Ağustos'ta Belarus'un KGB'si, Tsihanouskaya'nın hayatına yönelik bir girişimde bulunulduğunu açıkladı ve protestocuların "kutsal bir fedakarlığa" ihtiyacı olduğunu söyledi.[25]

Koordinasyon KonseyiDüzenle

14 Ağustos'ta Tsihanouskaya, 2020 Belarus cumhurbaşkanlığı seçimini % 60 ila 70 oyla[10][26] kazandığını iddia ettiği ve uluslararası topluma kendisini kazanan olarak tanıması için çağrıda bulunduğu bir video yayınladı.[27] Tsihanouskaya ayrıca Lukaşenko'dan iktidarın devredilmesini idare etmek için bir Koordinasyon Konseyinin kurulduğunu duyurdu.[26] Geçiş konseyine üyelik başvuruları herhangi bir Belarus vatandaşına açıktır.

17 Ağustos'ta Tsihanouskaya, bir geçiş hükümetine başkanlık etmeye ve yeni, özgür ve adil bir başkanlık seçimi düzenlemeye[28] hazır olduğunu söylediği bir video yayınladı.

20 Ağustos'ta Litvanya başbakanı Saulius Skvernelis, Tsihanouskaya'yı ofisine davet etti ve alenen "Belarus'un ulusal lideri" olarak anıldı.[29] 31 Ağustos'ta Svyatlana Tsihanouskaya, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde konuşma yapması için davet edildi.[30]

8 Eylül'de Tsihanouskaya, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'ne hitap etti. Lukaşenko'ya yaptırım yapılması çağrısında bulundu ve "Lukaşenko'nun oyları çaldıktan sonra herhangi bir meşruiyeti olmadığını belirterek, diğer ülkeleri Beyaz Rusya hükümeti ile herhangi bir anlaşma yapmamaları konusunda uyardı ve" Artık Belarus'u temsil etmiyor "dedi.[31]

9 Eylül'de Tsihanouskaya, Belarus muhalefetinin Rusya dahil tüm ülkelerle iyi ilişkiler kurmak istediğini söyledi: "Rusya'dan geri dönemeyiz çünkü her zaman komşumuz olacak ve onlarla iyi ilişkilerimiz olmalı" şeklinde konuştu.[32]

10 Eylül'de, Litvanya Parlamentosu tarafından Tsihanouskaya'yı "Belarus halkının seçilmiş lideri" ve Koordinasyon Konseyi'ni "Belarus halkının tek meşru temsilcisi" olarak tanıyan bir yasa kabul edildi. Kararda ayrıca Lukaşenko'nun "gayri meşru bir lider" olduğu da ilan ediliyor.[33]

17 Eylül 2020'de Avrupa Parlamentosu, koordinasyon konseyini Belarus'un "halkının geçici temsilcisi" olarak tanıdı.[34]

Aynı gün seçim sonrası yapılan protestolar sırasında OMON tarafından öldürülen Alexander Taraikovsky'den sonra "Taraikovsky'nin Listesi" olarak adlandırılan OMON subaylarının kara listesini yayınladı.[35]

6 Ekim'den beri Tsihanouskaya, Rusya İçişleri Bakanlığı'nın aranan kişilerin veritabanına dahil edildi. Arama gerekçesi “Ceza Kanununun maddesine göre aranıyor” olarak belirtilmiştir.

13 Ekim 2020'de Tsihanouskaya, Aleksandr Lukaşenko'ya bir ültimatom verdi ve Belarus'taki fabrikalarda protesto liderleriyle çevrimiçi bir toplantı yaptı.

16 Ekim'de Belarus Cumhuriyeti Soruşturma Komitesi, Tsihanouskaya aleyhine açılan ceza davasının ayrıntılarını ulusal güvenliğe zarar verme çağrıları makalesi altında açıkladı.

20 Ekim'de Tsihanouskaya, güvenlik görevlilerini 25 Ekim'e kadar "halkın yanına gitmeye" çağırdı.

ÖdüllerDüzenle

9 Eylül 2020'de Svetlana Tihanovskaya, Polonya Vakfı "Doğu Avrupa Çalışmaları Enstitüsü" tarafından her yıl Karpacz'da düzenlenen Uluslararası Ekonomik Forum'un özel ödülüne layık görüldü. Aynı gün, AB'nin 2. Başkanı ve Polonyalı bir politikacı olan Donald Tusk, Twitter hesabından Avrupa Birliği'ni Tsihanouskaya ve eşini Nobel Barış Ödülü'ne aday göstermeye davet etti. Daha sonra, Hristiyan Demokrat Parti'den Norveç parlamentosunun bir üyesi olan Geir Toskedal, Tsihanouskaya'nın 2021'de Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterileceğini açıkladı.

7 Ekim 2020'de Bratislava'da Svyatlana Tsihanouskaya, Bratislava Küresel Güvenlik Forumu'nu her yıl düzenleyen, partizan olmayan uluslararası bir STK olan Globsec Ödülüne layık görüldü.

14 Ekim 2020'de Svyatlana Tsihanouskaya, Uluslararası Cumhuriyet Enstitüsü tarafından her yıl verilen John McCain Özgürlük Ödülü'nün sahibi oldu.

22 Ekim 2020'de, Belarus muhalefetinin diğer liderleri arasında, her yıl Avrupa Parlamentosu tarafından verilen Saharov Ödülü'nün sahibi ilan edildi. Ödül töreni, 16 Aralık'ta Avrupa Parlamentosu oturumunda gerçekleşecek. Ödül Rusya Devlet Dumasında eleştirildi. Gazeteci ve yazar Igor Maltsev, bu ödüle bir makale ayırdı. Aynı gün Tsihanouskaya, Danimarka yayını Politiken tarafından verilen Özgürlük Ödülü'ne layık görüldü.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Sviatlana Tsikhanouskaya: Only Together We Can Build Country For Life!". charter97.org (İngilizce). 1 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  2. ^ "У Мастах пачалі судзіць актывіста штабу Ціханоўскай. Што ня так з судом". Радыё Свабода (Beyaz Rusça). 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  3. ^ "Russia says alleged mercenaries are 'in no way connected' with Belarus | DW | 31.07.2020". Deutsche Welle. 1 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  4. ^ Azarkeviç, Yahor. "Lukashenka's mistakes bring Belarus closer to democratisation". openDemocracy (İngilizce). 12 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  5. ^ Rolet, Dacid (30 Temmuz 2020). "La Biélorussie accuse des `` mercenaires russes de complot électoral". News 24 (Fransızca). 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  6. ^ "Thousand wait in line to support potential presidential candidates in Minsk". belsat.eu (İngilizce). 3 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  7. ^ "Le tre donne che vogliono mettere fine al regime in Bielorussia". Il Post (İtalyanca). 3 Ağustos 2020. 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  8. ^ "Belarus: Crackdown on Political Activists, Journalists". Human Rights Watch (İngilizce). 30 Temmuz 2020. 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  9. ^ "Lukashenka vs. democracy: Where is Belarus heading?". AtlanticCouncil. 10 Ağustos 2020. 12 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2020. However, the vote was marred by allegations of widespread fraud. These suspicions appeared to be confirmed by data from a limited number of polling stations that broke ranks with the government and identified opposition candidate Svyatlana Tsikhanouskaya as the clear winner. 
  10. ^ a b "Belarus election: Exiled leader calls weekend of 'peaceful rallies'". BBC News. 14 Ağustos 2020. 19 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2020. 
  11. ^ "Тихановская готовится объявить себя победительницей выборов в Беларуси – пресс-секретарь". gordonua.com. 18 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2020. 
  12. ^ "Svetlana Tikhanovskaya: Housewife steps into election fight with Belarus strongman Lukashenko" 24 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The Times, 6 Haziran 2020
  13. ^ "In Belarus, 3 Women Unite to Fight Strongman Lukashenko" 22 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Moscow Times, 20 Temmuz 2020
  14. ^ "Wife of jailed blogger steps up to fight Lukashenko of Belarus" 4 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The Times, 20 Temmuz 2020.
  15. ^ "Belarus presidential candidate sends her children abroad after threats" 22 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Reuters, 20 Temmuz 2020
  16. ^ "'Female solidarity': In Belarus, three women unite to fight strongman Lukashenko" 22 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. RTL, 17 Temmuz 2020
  17. ^ "Belarus: Authorities threatening women political activists ahead of election" 23 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Amnesty International 17 Temmuz 2020
  18. ^ Press, The Associated. "Belarus rally for presidential challenger largest in years". The Republic (İngilizce). 22 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2020. 
  19. ^ "Newsday: The female politicians of Belarus taking on a male president who has been in power for more than two decades" 22 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BBC World Service, 22 Temmuz 2020
  20. ^ "«У Лукашэнкі вельмі нізкі рэйтынг». Што Ціханоўская сказала ў сваім першым выступе на тэлевізіі." 22 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radio Svaboda, 21 Temmuz 2020
  21. ^ "БСДП (Грамада) заклікала галасаваць за Ціханоўскую і адстойваць права на свабодныя выбары." 23 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Radio Svaboda, 23 Temmuz 2020
  22. ^ "Статкевіч, Кавалькова, Хашчавацкі, АГП і БХД. Хто падтрымлівае Сьвятлану Ціханоўскую." 22 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radio Svaboda, 22 Temmuz 2020
  23. ^ Kennedy, Rachael (11 Ağustos 2020). "Belarus election: Sviatlana Tsikhanouskaya made 'independent' decision to flee to Lithuania". Euronews. 9 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2020. 
  24. ^ "Belarus opposition leader 'had few options' - Lithuanian FM". news.yahoo.com. 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2020. 
  25. ^ "Тихановская в видеообращении объяснила отъезд из Белоруссии". 18 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2020. 
  26. ^ a b "Belarus opposition candidate declares victory | NHK WORLD-JAPAN News". www3.nhk.or.jp. 16 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2020. 
  27. ^ "Arşivlenmiş kopya". 18 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2020. 
  28. ^ Teslova, Elena (17 Ağustos 2020). "Belarus: Opposition leader says 'ready to lead country'". Anadolu Ajansı. 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2020. 
  29. ^ Skvernelis, Saulius (20 Ağustos 2020). Written at Vilnius. "Susitikau su Baltarusijos nacionaline... - Saulius Skvernelis | Facebook". Facebook (Litvanca). Menlo Park, California. 23 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2020. 
  30. ^ "Belarusian opposition leader 'to address UN'". BBC News (İngilizce). 31 Ağustos 2020. 3 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2020. 
  31. ^ Karmanau, Yuras (8 Eylül 2020). "Belarussian protest leader detained after resisting attempts to deport her to Ukraine". The Globe and Mail Inc. The Associated Press. 9 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2020. 
  32. ^ "Belarus opposition leader: Foreign mediation may be needed". Associated Press. 9 Eylül 2020. 11 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2020. 
  33. ^ "Dėl neteisėtos ir Baltarusijai Rusijos primetamos sąjungos" (Litvanca). Lietuvos Respublikos Seimas. 9 Eylül 2020. 3 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020. 
  34. ^ "MEPs call for EU sanctions against Belarusian President and Navalny's poisoners" (İngilizce). European Parliament. 17 Eylül 2020. 17 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Eylül 2020. 
  35. ^ Mandalia, Bhavi (17 Eylül 2020). "Tikhanovskaya announced the preparation of a "black list" of Lukashenka's punishers". PledgeTimes.com (İngilizce). 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Eylül 2020. 

Dış bağlantılarDüzenle