Svanca

Svanca (Gürcüce: სვანური ენა, Svanuri ena; Svanca: ლუშნუ ნინ / შკა̈ნ, Luşnu nin / şkan), Gürcistan'ın kuzeybatı bölümünde yaşayan Svanların konuştuğu dildir. Güney Kafkas dillerinden biridir ve aynı zamanda dil ailesinde kendi başına bağımsız bir kol teşkil eder.

Svanca
Ana dili olanlar Gürcistan’ın Svaneti ve Abhazya bölgeleri
Konuşan sayısı 30.000 (toplam), 15.000 (anadili)  (2015)
Dil aileleri
Yazı sistemi Gürcü alfabesi (Araştırma amaçlı)
Dil kodları
ISO 639-3 sva

DağılımDüzenle

Svanca, etnik Güney Kafkasyalı olup Svaneti’de yaşayan yaklaşık 30.000 Svan’ın dilidir. Enguri, Tshenistskali ve Kodori nehirleri boyunca, Gürcistan’ın Mestia ve Lentehi ilçelerinde konuşulur. Svanların küçük bir bölümü, Abhazya cumhuriyetinin kuzeydoğu ucunda yaşmaktadır. Bu yörede Svanca konuşa kişi sayısı yaklaşık 2.500’dür.

Svanca, Svanlar arasında aile dili ve toplumsal iletişim dili olarak kullanılır. Yazılı dil olmadığı gibi resmi bir statüsü de yoktur. Svanlar eğitim ve yazı dili olarak Gürcüceyi kullanır. Svanca, giderek unutulmakta ve genç kuşaklar tarafından daha az konuşulmaktadır.

TarihDüzenle

Svanca, Güney Kafkas dilleri arasında en fazla farklılık gösteren dildir. DİĞER üç Güney Kafkas dili olan Gürcüce, Megrelce ve Lazca ile anlaşılabilirliği neredeyse yoktur. Svancanın bu dillerin kaynaklandığı asıl dilden İÖ 2. binyılda ayrıldığı kabul edilir. Gürcücenin diğer iki dilden ayrışmaya ise bin yıl önce başladığı var sayılır.

LehçelerDüzenle

Svanca, aşağıdaki lehçe ve ağızlara ayrılır:

  • Yukarı Bali (yaklaşık 15.000 kişi): Uşguli, Kala, İpari, Mulahi, Mestia, Lenzeri, Latali.
  • Aşağı Bali (yaklaşık 12.000 kişi): Beço, Tshumari, Etseri, Pari, Çubehi, Lahami.
  • Laşhi.
  • Lentehi: Heledi, Hopuri, Rtshmeluri, Çoluri.

ÖrneklerDüzenle

  • ბალე yaprak
  • ბაჩ taş
  • დიარ ekmek
  • თანაღ dağ
  • თვი bal
  • თხერე kurt
  • იარ kim
  • ლაირ kitap
  • ლეღვ et
  • მეღიამ ağaç
  • მეშხე siyah
  • მი ben
  • სი sen
  • ქალაქ şehir
  • ქორ ev
  • ყალმახ balık
  • ჩააჟ at
  • წორნჷ kırmızı
  • ჭაშ erkek
  • ხეხვ kadın

KaynakçaDüzenle