Suriye'de terörizm

Suriye'de terörizm, 1980'lerin başındaki İslamcı ayaklanmadan ve IŞİD, El Nusra ve diğer El Kaide bağlantılı gruplar gibi radikal İslamcı grupların yükselişine tanıklık eden Suriye İç Savaşı'na kadar uzanan uzun bir tarihe sahiptir.

TarihDüzenle

Hafız Esad dönemiDüzenle

İslamcı ayaklanmaDüzenle

1976'dan 1982'ye kadar Sünni İslamcılar, Baas Partisi kontrolündeki laik Suriye hükümeti ile uzun bir süre çatıştılar.[1] İslamcılar hem sivillere hem de görev dışı askeri personele saldırdı.[kaynak belirtilmeli] İsyancılar, örgütlerine atıfta bulunmak için Kata'ib Muhammed (Muhammed'in Falanjları, 1965'te Hama'da kuruldu) gibi isimler kullanmasına rağmen, hükümet terörden Müslüman Kardeşler'i suçlamıştır.[2]

1986'da Suriye'nin Lübnan'ı işgal etmesinin ardından, bir dizi önde gelen Suriyeli subay ve devlet memurunun yanı sıra "profesyonel işçiler, doktorlar, öğretmenler" suikasta kurban gitti. Kurbanların çoğu Nusayri kökenliydi, "suikastçıların topluluğu hedef aldığını" öne sürüyordu "ancak katliamın arkasında kimin olduğundan emin olunamadı".[3]

Daha iyi bilinen kurbanlar arasında şunlar vardı:

  • Hama garnizonu komutanı Albay Ali Haydar, Ekim 1976'da öldürüldü.
  • Şam Üniversitesi rektörü Dr.Muhammed el-Fazıl, Şubat 1977'de öldürüldü
  • Kolordu komutanı Tuğgeneral Abdülhamid Ruzzug, Haziran 1977'de öldürüldü.
  • Suriyeli diş hekimlerinin duayeni Dr.İbrahim Na'ima, Mart 1978'de öldürüldü.
  • İçişleri Bakanlığı polis işleri müdürü Albay Ahmed Halil, Ağustos 1978'de öldürüldü.
  • Yüksek Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı Adil Mini, Nisan 1979'da öldürüldü.
  • Hafız Esad'ın kendi doktoru, Ağustos 1979'da öldürülen nörolog Dr. Muhammad Shahada Halil.[4]

Bu suikastlar, 17 Haziran 1979'da Halep Topçu Okulu'nda öğrencilerin katledilmesine yol açtı. O gün bir okul personeli, Yüzbaşı İbrahim Yusuf, öğrencileri yemekhanede topladı ve ardından öğrencilere ateş açan silahlı kişileri içeri aldı. Resmi rapora göre 32 genç öldürüldü. Resmi olmayan kaynaklar "ölü sayısı 83'e kadar yükseldi" diyor.[5] Bu saldırı, Sünni İslamcı bir grup ve Müslüman Kardeşler'in yan kolu olan Tali'a mukatila'nın işiydi. Daha sonra grubun lideri olan Adnan Ukla, katliamın planlanmasına yardımcı oldu.[6]

Öğrenci katliamı, iktidardaki Baas partisi kadrosu, parti büroları, "polis karakolları, askeri araçlar, kışlalar, fabrikalar ve gerillaların saldırabileceği diğer hedeflere" karşı "tam kapsamlı şehir savaşının başlangıcı" oldu. 1979 ve 1981 yılları arasında Halep şehrinde teröristler, başta Baasçılar ve Nusayriler olmak üzere 300'den fazla kişiyi, ayrıca katliamı kınayan İslam din adamlarını öldürdü. Bunlardan en önemlileri 2 Şubat 1980'de kendi camisi Süleymaniye'de öldürülen Şeyh Muhammed el-Samidir.

26 Haziran 1980'de Suriye Devlet Başkanı Hafız Esad, Şam'da saldırganların iki el bombası atıp makineli tüfekle ateş açmasıyla "kıl payı ölümden kurtuldu".[7]

Suriye hükümetinin bu cinayetlere karıştığı "kanıtlanamamış" olsa da, "büyük ölçüde şüpheleniliyordu.[8]

Ayaklanmanın genel olarak, "büyük çoğunluğu masum siviller" olan binlerce kişinin öldürüldüğü, 1982'deki kanlı Hama katliamı'dan dolayı çıktığı düşünülüyor.[9][10]

FaillerDüzenle

Suriye Devlet Başkanı Hafız Esad [11] ve gazeteci Robert Dreyfuss [12] gibi bazı kaynaklara göre, Suriye'deki Müslüman Kardeşler direnişçilerine Lübnanlı Falanjistler, Güney Lübnan Ordusu ve sağ falanjistler ile işbirliği yapan Ürdün hükümeti tarafından yardım edildi. Bunlarla beraber Başkan Esad hükümetini devirmek amacıyla Müslüman Kardeşler'i desteklediği, finanse ettiği ve silahlandırdığı iddia edilen dönemin İsrail başbakanı Menahem Begin:

<<Sadece Suriye'deki katillerle değil, planlarını planlayanlarla da uğraşıyoruz. Sedat'ın Kudüs'ü ziyaretinden sonra komplo yoğunlaştı ve birçok yabancı istihbarat teşkilatı devreye girdi. Camp David'e katılanlar Müslüman Kardeşleri bize karşı kullandılar.>> [13]

Güney Lübnan Ordusu'nun Müslüman Kardeşler direnişçilerinin eğitilmesine yardımcı olmak için kamplar kurduğu iddia edilmiştir. Hem İsrail'in hem de Suriye'nin Lübnan'da askerleri vardı ve o ülkenin hakimiyeti konusunda çatıştılar. Suriye'nin Arap milliyetçi hükümeti, Batı yanlısı Ürdün hükümetinin devrilmesini destekledi.

1986 bombalamalarıDüzenle

1986'da, çoğunlukla Şam'ın çevresinde bir dizi bombalama yüzlerce can kaybına neden oldu. Eylemlerden Iraklı Baas ajanları sorumlu tutuldu.

Beşar Esad dönemiDüzenle

2000'lerDüzenle

28 Eylül 2008'de Suriye'nin başkenti Şam'ın eteklerinde bombalı bir araçla en az 17 kişi öldü,14 kişi yaralandı. Patlamanın hedefi belirsizdi, ancak önemli bir Şii ibadethanesi ve bir güvenlik noktasına yakın bir noktayı vurdu.[14]

Bir yıldan biraz daha uzun bir süre sonra (3 Aralık 2009'da) Şam'ın bir banliyösünde bir otobüs patladığında 3 kişinin öldü. Suriyeli yetkililer, terörle ilgisini yalanlamıştır.[15]

Suriye İç Savaşı sırasındaDüzenle

Suriye hükümeti defalarca güvenlik güçlerinin Suriye İç Savaşı'na karşı eylemlerinin "terörist çetelerin" silahlı saldırılarına bir tepki olduğunu,[16][17] Batılı insan hakları grupları, Batılı hükümetler ve diğer gözlemciler tarafından reddedilen bir iddia olduğunu iddia edildi..[18][19][20][21]

Çatışmada Kasım 2012'nin sonuna kadar en az 80 intihar saldırısı kaydedildi. Hem hükümet hem de muhalefet birbirlerini bombalama olaylarını işlemekle suçladı. Sorumluluğu yalnızca, muhtemelen El Kaide ile bağlantılı olan "şüpheli İslamcı gruplar" (biri El Nusra Cephesi) üstlendi; El Nusra bunların 57'sini üstlendi. Bu türden en az bir bombalamanın Suriye hükümetinin yerleşim alanlarına yönelik saldırılarına misilleme olduğu iddia edildi, ancak aynı zamanda "mezhepçi bir ton" da vardı: "Bu rejime şunu söylüyoruz: Sünni halka yönelik katliamlarınızı durdurun. Aksi takdirde Alevilerin günahına katlanacaksınız. Allah'ın izniyle, gelecek olan daha çok felaket olacak." Gözlemciler, bu tür grupların ayaklanmadan kaynaklanan istikrarsızlıktan yararlanarak Suriye'de ilerleme kaydettiğine inanmaktadır.[22]

Suriye hükümetinin devlet terörü ile suçlanıyor. 5 Eylül 2012'de dönemin Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, "Rejim devlet terörü haline geldi. Suriye büyük bir insani destan yaşıyor. Ne yazık ki, her zaman olduğu gibi, uluslararası toplum sadece Müslümanların katledilmesini ve ortadan kaldırılmasını izliyor." [23]

Muhalefet yanlısı Suriye İnsan Hakları Gözlemevi'ne göre bombardıman, işgal ve öldürme taktiği, ancak daha sonra sivil bölgelerden geri çekilme taktiği, 2012 yılının Temmuz ve Ağustos aylarında Şam'ı çevreleyen çeşitli alanlarda kullanıldı. Salem'e göre, hükümetin "temel yaklaşımı terördür". New York Times gazetecisi Damien Cave, hükümetin yaklaşımını "kural korkuya dayalıdır" sözüyle tanımlıyor.[24]

15 Eylül 2019'da Halep şehrinde bir hastanenin yakınında bombalı araçta meydana gelen patlamada 8 sivil öldü ve 7 kişi yaralandı. Saldırının sorumluluğunu hiçbir taraf üstlenmedi.[25]

Irak ile İşbirliğiDüzenle

Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad, 21 Ocak 2007'de Suriye'de Irak Devlet Başkanı Celal Talabani ile bir araya gelerek Ortadoğu'daki terörizmi ve Irak'taki durumu görüştü. "Irak halkını ve kurumlarını, altyapısını ve güvenlik hizmetlerini saran her türlü terörizmi" kınayan ortak bir bildiri yayınladılar. Esad ve Talabani, "birlikte çalışmaya ve terörü ortadan kaldırmak için mümkün olan her şeyi yapmaya hazır olduklarını" ifade ettiler.[26]

Suriye devlet destekli terörizm iddiasıDüzenle

Suriye hükümetinin kendisi, 1979'dan günümüze Başkan George W. Bush ve ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından devlet destekli terörizme katılmakla suçlanıyor.[27] Avrupa Topluluğu, 10 Kasım 1986'da Hindawi meselesini, Londra dışına bir El Al uçağını bombalama girişimini ve ardından bombalamadan sonra Suriye hükümetinden destek aldığı iddia edilen Nizar Hindawi'nin Birleşik Krallık 'ta tutuklanıp yargılanmasını tartışmak için toplandı.[28] Avrupa'nın tepkisi, Suriye'ye yaptırımlar uygulamak ve bu önlemlerin "Suriye'ye olanların kesinlikle kabul edilemez olduğuna dair olası en açık mesajı göndermek" olduğunu belirtmek oldu.[29]

Ancak Suriye, El Kaide'ye muhalefetinden dolayı ABD'ye ve diğer devletlere yardım etti. Buna Suriye'nin El Kaide destekli savaşçıların sınırı boyunca Irak'a geçişini engellemesi de dahildir. (Terörle İlgili Ülke Raporları, Terörle Mücadele Koordinatörlüğü, 27 Nisan 2005).[30]

Suriye İç Savaşı'ndan önce Hamas üyeleri İran ve Suriye'de askeri eğitim almıştır.[31]

2012'de Lübnan, eski Lübnan Bakanı Michel Samaha ve Suriye'nin üst düzey askeri yetkilisi olan Suriye Ulusal Güvenlik Bürosu şefi Ali Memlük'ü Lübnan'ın istikrarını bozma amaçlı bir terör planına karışmakla suçladı. Samaha, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad ve Ali Memluk'ün uzun süredir müttefiki ve dostudur. Samaha'nın terör planına karıştığını itiraf ettiği ve bazı Lübnanlı politikacıların Esad hükümeti ile bağları koparmak için çağrıda bulunduğu bildirildi.[32]

Soruşturma sırasında Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'ın Lübnan'daki saldırıların gerçekleştirilmesi için doğrudan emir verdiği iddia edildi ve Michel Samaha, Lübnan'ın Akkar kentinde patlayıcıları patlatmak için bir plan uygulamaya çalışırken Esad hükümeti için çalıştığını itiraf etti. Samaha, Suriye ulusal güvenlik bürosunun başında bulunan General Ali Memlük ile işbirliği yaptığını itiraf etti.[33]

Rejim muhaliflerine yönelik çok sayıda suikastın rejimin de karıştığı iddia edildi. Rejim ve destekçileri, bu iddiaları kanıtlayacak önemli bir delil üretilmediğini iddia ediyor.

  • (Aralık 2005) Suriye karşıtı gazeteci ve milletvekili Gebran Tueni suikasta kurban gitti.[34]
  • (Eylül 2005) May Chidiac, Suriye karşıtı bir gazeteci ve siyasi yorumcu, ölümcül bir suikast girişiminde ağır yaralandı.[35]
  • (Haziran 2005) Suriye karşıtı gazeteci Şamir Kassir suikasta kurban gitti.[36]
  • (Şubat 2005), Refik Hariri, 10 kişinin hayatını kaybettiği bombalı araçla öldürüldü. Hariri, Emil Lahud'un Suriye yanlısı politikalarının bilinen bir rakibiydi. Lübnan'daki muhalefet partileri, suikastın sorumlusu olarak Suriye'yi suçlamışlardır.[37]
  • (Temmuz 1980) Ünlü gazeteci Riad Taha'ya suikast.[38]
  • (Mart 1977) Önde gelen politikacı Kemal Canbolat'a suikast.[39]

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Seale, Patrick, Asad, the Struggle for the Middle East, University of California Press, 1989, p.336-7
  2. ^ Seale, p. 322-3
  3. ^ Seale, p. 316-7
  4. ^ Seale, p. 317
  5. ^ Seale, p. 316
  6. ^ Seale, p. 325
  7. ^ Seale, p. 328-9
  8. ^ Seale, p. 329
  9. ^ Wright, Robin, Dreams and Shadows: the Future of the Middle East, Penguin Press, 2008, p. 243
  10. ^ Seale, p.334
  11. ^ Seale, Patrick, Asad, the Struggle for the Middle East, University of California Press, 1989, p.334-6
  12. ^ Robert Dreyfuss: The Devils Game: How the United States Unleashed Fundamentalist Islam. 2005.
  13. ^ source: interview with Asad, Damascus, 12 May 1985 quoted in Seale, Patrick, Asad, the Struggle for the Middle East, University of California Press, 1989, p. 334-6
  14. ^ "Syrian car bomb attack kills 17". BBC News. 27 Eylül 2008. Erişim tarihi: 27 Eylül 2008. 
  15. ^ Damascus Bus Bomb: 'Up To 12' Killed In Syria Explosion, Albert Aji, 3 December 2009.
  16. ^ World Report 2012: Syria hrw.org
  17. ^ Syria claims it has retaken key rebel village| cbsnews.com| 13 June 2012
  18. ^ "UNICEF says 400 children killed in Syria unrest". Google News. Cenevre. Agence France-Presse. 7 Şubat 2012. Erişim tarihi: 22 Şubat 2012. 
  19. ^ UNICEF: 500 children died in Syrian war – UPI.com
  20. ^ "UNICEF says 400 children killed in Syria". The Courier-Mail. 8 Şubat 2012. Erişim tarihi: 16 Şubat 2012. 
  21. ^ "Rights Group Says Syrian Security Forces Detained, Tortured Children: The Two-Way". NPR. 3 Şubat 2012. 3 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2012. 
  22. ^ Militant video claims deadly Syria bombings By BEN HUBBARD | Associated Press |12 May 2012
  23. ^ Turkey accuses Syria of 'state terrorism' By ELIZABETH A. KENNEDY, Associated Press| 5 September 2012
  24. ^ Syrian Forces Are Said to Expand Deadly ‘Hit and Run’ Efforts in Damascus| By DAMIEN CAVE| 22 August 2012
  25. ^ "Civilians killed in car bombing in Syria". Camden-Narellan Advertiser (İngilizce). 16 Eylül 2019. Erişim tarihi: 16 Eylül 2019. 
  26. ^ Assad pledges to work with Iraq in anti-terrorism fight 30 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Gulf Times
  27. ^ Syria's Links to Terrorism Compiled for the Online NewsHour by David Butterworth for PBS Posted: 9 March 2005.
  28. ^ 1986: On this day 24 October 1986: UK cuts links with Syria over bomb plot BBC 24 October
  29. ^ The Hindawi Case: Syrian Connexions. Background Brief by ICT Source: Foreign and Commonwealth Office, London, 1 November 1986
  30. ^ United States Department of State
  31. ^ Mathieu Guidère, Historical Dictionary of Islamic Fundamentalism, Scarecrow Press, 2012 p. 173.
  32. ^ "Military launches Samaha probe". The Daily Star. 13 Ağustos 2012. 13 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2012. 
  33. ^ "Probe reveals Syria's Assad behind Lebanon terrorism plot". Al Arabiya. Ya Libnan. 28 Ağustos 2012. 30 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2012. 
  34. ^ Director-General condemns assassination of Lebanese newspaper editor Gebran Tueni: UNESCO-CI
  35. ^ Foreign Correspondent – 08/08/2006: Beirut – May Chidiac
  36. ^ Who Killed Samir Kassir? By Robert Fisk
  37. ^ Syria and International Terrorism 20 Temmuz 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. blog site called cedarland 20 Temmuz 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Seems to have a lot about Lebanon on the site 16 Temmuz 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  38. ^ Journalists and politicians pay tribute to legacy of Riad Taha The Daily Star
  39. ^ "George Hawi knew who killed Kamal Jumblatt". Ya Libnan. 22 Haziran 2005. 7 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2012. 

Dış bağlantılarDüzenle