Sovyetler Birliği bayrağı

Sovyetler Birliği bayrağı (Rusça: Госуда́рственный флаг Сою́за Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, Gosudárstvenny flag Soyúza Sovétskikh Sotsialistícheskikh Respúblik), Sovyetler Birliği'nin 1922'den 1991'e kadar kullandığı ulusal bayrağıdır. Bayrağın tasarımı çeşitli kaynaklardan türetilmişse de ilk şekli Rus Devrimi sırasında görünmüştür. Zamanla komünist harekete mal olmuş ve günümüzde de çeşitli ülkelerin komünist partilerince kullanılır olmuştur. [1]

Sovyetler Birliği bayrağı
Flag of the Soviet Union.svg
Sovyetler Birliği bayrağı
Ayrıntılar
Kullanan(lar) Sovyetler Birliği
Kabul tarihi Aralık 1922 (İlk hali)
19 Ağustos 1955 (Son hali)
Kaldırılma tarihi 26 Aralık 1991
Lakabı Kızıl bayrak
Oran FIAV 010110.svg 1:2
Tasarım Altın bir orak ve çekiç ve üst kantonunda altın kenarlı bir kızıl yıldız ile düz bir kırmızı bayrak.
Renkler
Dikey olarak kullanılan SSCB bayrağı
Sovyetler Birliği Bayrağı dalgalanırken
Bayrak direğinin alemi

Bayrağın sol üstünde altın renginde orak ve çekiç ile onun hemen üstünde kızıl yıldız yer almaktadır. Çekiç işçileri, orak da köylüleri temsil eder. İki sembolün birleşmesi de kalıcı devrimci ittifakı temsil eder.[2]

Bayrağın ilk hâli Aralık 1922'de kabul edildi. 1955'te ise, bayrağın resmi ölçüleri bir tüzük ile belirlendi. Ayrıca bu tüzükle beraber çekiç ve orak ufak değişikliklere uğradı. Bayrağın böylelikle belirlenmiş son hâli Sovyetler Birliği'nin dağılması'na kadar kullanıldı.

SembolizmDüzenle

Sovyetler Birliği bayrağında kırmızı zemin renginin sol üstüne yerleştirilmiş altın kenarlı kırmızı bir yıldız ve bu yıldızın hemen altında altın renkli orak ve çekiç bulunur.

Bayrağın zemin rengi, 1871 Paris Komünü'nün kırmızı bayrağından gelmektedir.[3] Çekiç, kentsel sanayi işçilerini, orak tarım işçilerini, kızıl yıldız ise Komünist Partisi'ni temsil eder. Yıldızın çekiç ve orağın üzerinde olması, komünizmin inşasında işçi ve köylüleri birleştirmek ve aydınlatmak için sosyalist toplumdaki lider rolünü sembolize eder.

Bayrağın tasarımıDüzenle

Bayrağın tasarımı 1955 yılında yasalaştırılmıştır. Buna göre;[4]

  • Bayrağın genişliğinin uzunluğuna 1:2 oranındadır.
  • Çekiç ve orağın kenarları bayrağın yüksekliğinin 14'üne eşit bir karedir. Orağın keskin ucu karenin üst tarafının merkezinde bulunur ve çekiç ve orak sapları karenin alt köşelerinde yer alır. Çekiç ve sapının uzunluğu kare köşegenin 34'üdür.
  • Beş köşeli yıldız, bayrağın yüksekliğinin 18 çapında bir daireye sığdırılmıştır, daire karenin üst tarafında yer alır. Yıldız, çekiç ve orağın dikey ekseninin vinçten mesafesi, bayrağın yüksekliğinin 13'ü oranındadır. Bayrağın üst tarafından yıldızın merkezine olan mesafe, bayrağın yüksekliğinin 18'i kadardır.

1980 sonrasında bayrağın arka tarafı resmen dümdüz kırmızı renk olarak belirlendi.[5] Pratikte bayrak üreticileri tarafından bu ayrıntı göz ardı edildi çünkü bayrağın ön tarafını, arkasına ters basmak çok daha kolay ve daha az maliyetliydi.[6]

Bayrağın dikey kullanımında orak ve çekiç 90 derece çevrilerek kullanıldı.[7]

Renk şemasıDüzenle

  Kırmızı Altın
RGB 205/0/0 255/217/0
Hexadecimal #CD0000 #FFD900
CMYK 0/100/100/20 0/15/100/0
Pantone 3546 C Medium Yellow C

TarihiDüzenle

Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nin kurulması sırasında Vladimir Lenin ve yoldaşları, bayrağın dayandığı devlet mührünün bir parçası olarak çekiç ve orağın yanı sıra bir kılıç sembolü dâhil etmeyi düşünmüşlerdi. Ancak ortaya çıkan görüntünün çok agresif olması nedeniyle kabul edilmedi. Lenin bu konu hakkında, "Kılıç bizim sembollerimizden biri değildir." demiştir.[8]

İlk resmi bayrak Aralık 1922'de, Sovyetler Birliği'nin ilk Sovyetler Kongresi'nde kabul edildi. Kızıl bayrağın "Parti simgesinden çok bir devletin simgesine dönüştürüldüğü, ve bu bayrağın etrafında Sovyet cumhuriyetleri halklarını tek bir devlet altında (Sovyetler Birliği) bir araya getirilmesi kararı verildi." 30 Aralık 1922'de Kongre, SSCB'nin kurulması hakkında bir deklarasyon ve anlaşma kabul etti. Anlaşmanın 22. maddesinde şöyle yazmaktadır: "Sovyetler Birliği'nin bayrağı, arması ve bir devlet mührü vardır.[9] Bayrağın detayları, 6 Temmuz 1923'te SSCB'nin İcra Komitesi'nin (CIK) ikinci oturumunda kabul edilen 1924 Sovyet Anayasası'nda verilmiştir." 71. maddenin metni: "Sovyetler Birliği'nin devlet bayrağı, devlet arması olan kırmızı veya kırmızıya yakın bir renk olan scarlet'ten oluşmaktadır."[10] İlk bayrak alışılmadık 4:1 oranında, merkezde devlet arması olan kırmızı bir bayraktan oluşuyordu. Fakat 4:1 oranındaki bu bayrak seri olarak üretilmedi. Bayrak yalnızca dört ay resmi olarak kullanıldı, 12 Kasım 1923'te SSCB'nin CIK'nin üçüncü oturumu sırasında, daha tanıdık çekiç ve orak tasarımının olduğu bayrakla değiştirildi.[11]

İcra Komitesi'nin üçüncü oturumunda, anayasa'da yer alan Sovyet bayrağının tanımı değiştirildi ve 71. madde: "Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin devlet bayrağı kırmızı veya scarlet bir zeminden oluşur ve kantonda altın bir orak, çekiç ve üstünde altınla çevrelenmiş beş köşeli kırmızı bir yıldız bulunur. Genişliğin uzunluğa oranı 1:2'dir."[12] şeklinde değiştirildi. 15 Ağustos 1980'de,[13] Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Devlet Bayrağı Tüzüğü yenilendi; bu tüzükte, bayrağın arka tarafındaki çekiç ve orak kaldırılmasının haricinde bayrağın detaylarında herhangi bir değişiklik yapılmadı.[14] Bayrağın bu hâli ise 26 Aralık 1991'de, Sovyetler Birliği'nin dağılması'na kadar eski Sovyet ülkeleri tarafından kullanıldı.

Günümüzde ise bayrak, muhalefet partisi tarafından ve çeşitli anma günlerinde kullanılmaktadır.[15]

Benzer bayraklarDüzenle

 
Boris Yeltsin tarafından onaylanan ve bir süre kullanılan Zafer Sancağı

Sovyetler Birliği dünyanın ilk anayasal Sosyalist devleti idi ve onu gelecekteki Angola Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyeti, Kuzey Kore, Vietnam gibi sosyalist devletlerin bayraklarının ilham kaynağı hâline getirdi.[kaynak belirtilmeli]

SSCB'yi oluşturan Sovyet cumhuriyetlerinin bayrakları, Sovyet bayrağının tahrif edilmiş veya değiştirilmiş versiyonlarıydı.

15 Nisan 1996'da Boris Yeltsin, bir başkanlık kararnamesi imzaladı.Bayrakta yalnızca yıldız bırakılarak çekiç ve orak kaldırıldı, ancak daha sonra eski hâline getirildi. Belirli bayramlarda Zafer Sancağı, Rusya bayrağı'yla birlikte kullanılır.

Ordu bayraklarıDüzenle

Bayrak Kullanım Kullanan
  1946–1991 Kızıl Ordu
  –1991 Sovyet Deniz Kuvvetleri
  –1991 Sovyet Hava Kuvvetleri
  1932–1991 Sovyet Donanması
  –1991 Sovyet yardım gemileri
  –1991 Sovyet Sınır Birlikleri

Birlik cumhuriyetlerinin bayraklarıDüzenle

 
Birlik cumhuriyetlerinin bayrakları Zafer Günü kutlamalarında (2010)

1950'lerin başında birlik cumhuriyetleri, Sovyetler Birliği'nin bayrağının baz alındığı, ancak kendi renkleri ve sembolleri ile tasarlanan yeni bayraklarını tanıttı.

Bayrak Kullanım Ülke
  1952–1991 Ermenistan SSC
  1952–1991 Azerbaycan SSC
  1953–1991 Estonya SSC
  1951–1991 Gürcistan SSC
  1952–1956 Karelo-Fin SSC
  1953–1991 Kazakistan SSC
  1952–1991 Kırgızistan SSC
  1953–1990 Letonya SSC
  1953–1990 Litvanya SSC
  1952–1991 Moldova SSC
  1954–1991 Rusya SFSC
  1953–1991 Tacikistan SSC
  1953–1991 Türkmenistan SSC
  1949–1991 Ukrayna SSC
  1952–1991 Özbekistan SSC
  1951–1991 Beyaz Rusya SSC

Özerk cumhuriyetlerin bayraklarıDüzenle

Bayrak Kullanım Özer cumhuriyet Bağlılık
  1924–1941 Volga Alman ÖSSC Rusya SFSC
  1956–1991 Karelya ÖSSC
  1957–1978 Çeçen-İnguşya ÖSSC
  1978–1992 Tuva ÖSSC

GaleriDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Komünizmin sembolü Orak-Çekiç'in tarihi". BBC. 7 Kasım 2017. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2020. 
  2. ^ Значение слова "Флаг государственный" в Большой Советской Энциклопедии. Büyük Sovyet Ansiklopedisi (Rusça). Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  3. ^ "Story of the Red Flag". 8 Haziran 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  4. ^ Положение О Государственном Флаге Союза Советских Социалистических Республик (Rusça). 19 Ağustos 1995. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  5. ^ Victor Lomantsov (30 Kasım 2002). "Reverse of the flag". 
  6. ^ "Construction details of Soviet flags". 8 Aralık 2005. 23 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2020. 
  7. ^ "Special flag for vertical hoisting". 27 Haziran 1997 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  8. ^ Flags of the states of the world. Konstantin AndreevichIvanov. 1971. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2020. 
  9. ^ Декларация и Договор об образовании Союза Советских Социалистических Республик (Rusça). 30 Aralık 1922. ss. 1-3. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  10. ^ Соколов, В. А. (2002). Государственный архив Российской Федерации, ф.3316, оп.16, д.45, л.29, цит. по: Вексиллологический справочник по флагам Российской Империи и СССР (Rusça). s. 270. ISBN 5-276-00240-1. 
  11. ^ Собрание узаконений СССР, 1923, № 113, ст.1939, цит по: Вексиллологический справочник по флагам Российской Империи и СССР (Rusça). 2002. s. 273. ISBN 5-276-00240-1. 
  12. ^ "Конституция (основной Закон) Союза Советских Социалистических Республик". 5 Aralık 1936. 26 Ocak 2000 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  13. ^ Ведомости Верховного Совета СССР. SSCB Yüksek Kurulu. 1980. s. 34. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  14. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :0 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  15. ^ "Russian communists defy lockdown with Red Square parade for Lenin's 150th". Reuters. 22 Nisan 2020. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020.