Sorgu (veya sorgulama) yaygın kullanımıyla, kolluk kuvvetleri, askeri personel, istihbarat örgütleri, organize suç örgütleri ve terör örgütleri mensupları tarafından, ihtiyaç duyulan bilgiyi ortaya çıkarma amacı ile şüphelilerle veya belirlenen kişilerle yapılan mülakat. Sorgulama, sorgulananla uyum içinde çalışmaktan, ona işkence etmeye kadar çok çeşitli teknikleri içerebilir.

İsviçre'de bir polis sorgu odası

YöntemlerDüzenle

AldatmaDüzenle

Aldatma (Deception), etkili sorgulamanın önemli bir parçasını oluşturabilir. Amerika Birleşik Devletleri'nde, sorgulayıcının iddiasının gücü hakkında yalan söylemesini, yanıltıcı beyanlarda bulunmasını veya görüşülen kişinin suça bir başkası tarafından zaten dahil olduğunu ima etmesini yasaklayan hiçbir yasa veya düzenleme yoktur.[1]

Sözlü ve sözsüz ipuçlarıDüzenle

Bu tekniğin temel amacı, tekrarlanan sorgulamalar sırasında yalancıların ve doğru söyleyenlerin davranışlarının sözel ve sözel olmayan özelliklerinin ne ölçüde değiştiğini araştırmaktır. Yalancıların, gerçeği söyleyenlere göre önemli ölçüde daha az gülümseme, kendi kendini manipüle etme, duraklama ve bakışlardan daha az kaçınma sergilediklerini göstermiştir.[2]

iyi polis/kötü polisDüzenle

 
Omar Khadr, Kanadalı yetkililer tarafından Şubat 2003'te yapılan bir sorgulama sırasında hüsranla saçını çekiyor.

İyi polis/kötü polis, müzakere ve sorgulamada kullanılan psikolojik bir taktiktir; iki sorgucudan oluşan ve konuya görünüşte karşıt yaklaşımlar benimseyen,[3] biri düşmanca veya suçlayıcı bir tavır benimseyerek ceza tehdidini vurgularken, diğeri ise sorgulananı işbirliğine ikna etmek için ödülü vurgulayan daha sempatik bir tavır benimser.[4]

Zihin değiştiren ilaçlarDüzenle

Sorgulamada uyuşturucu kullanımı hem etkisiz hem de yasa dışıdır. Her Türlü Gözaltı veya Hapis Altındaki Tüm Kişilerin Korunmasına İlişkin İlkeler Bütünü (BM Genel Kurulu tarafından 9 Aralık 1988 tarih ve 43/173 sayılı karar)[5] "karar verme kapasitesini zayıflatan sorgulama yöntemlerini" yasaklamaktadır. " Ayrıca, örneğin Dünya Tabipler Birliği ve Amerikan Tabipler Birliği, hekimlerin sorgulamalara katılmasını yasaklamaktadır.[6]

İşkenceDüzenle

 
1798'de hükümet birlikleri tarafından şüpheli Birleşik İrlandalıların yarı-asılması.

Devletin sorgulamalarda işkenceyi kullanmasının tarihi, Avrupa'da 2000 yıldan daha eskilere gitmektedir. Baskı altında alınan bilgilerin aldatıcı ve güvenilmez olduğu erkenden anlaşıldı.[7] M.S. üçüncü yüzyılda Roma imparatorluk hukukçusu Ulpian, direnme gücüne sahip olanlardan "gerçeği elde etmenin hiçbir yolu" olmadığını, acıya dayanamayanların ise "acı çekmektense herhangi bir yalan söyleyeceklerini" belirtti.[8]

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle