Sodyum hipoklorit

Sodyum hipoklorit, (NaClO) bir tür tuzdur. Günlük hayatta beyazlatıcı çamaşır sularında kullanılmaktadır. Çevreye büyük ölçüde zarar veren bu madde oda koşullarındaki klor ile sabunlardaki sodyum hidroksit tepkimeye sokularak üretilmektedir. Sodyum hipokloritin elde edilme formülü aşağıdaki gibidir:

Sodyum hipoklorit
Sodyum hipoklorit molekül şeması
Sodyum katyonu
Hipoklorit anyonunun boşluk doldurma modeli
Tanımlayıcılar
CAS numarası 7681-52-9
PubChem 23665760
EC numarası 231-668-3
UN numarası 1791
KEGG D01711
ChEBI 32146
RTECS numarası NH3486300
ATC kodu D08AX07
SMILES
InChI
ChemSpider 22756
Özellikler
Molekül formülü NaClO
Molekül kütlesi 74.442 gr/mol
Görünüm yeşilimsi sarı renkli katı (pentahidrat)
Koku klora benzer ve tatlımsı
Yoğunluk 1.11 gr/cm3
Erime noktası

18 °C

Kaynama noktası

101 °C

Çözünürlük (su içinde) 29.3 gr/100mL (0 °C)
Asitlik (pKa) >7
Termokimya
Standart formasyon entalpisifHo298)
-347.1 kJ/mol
Tehlikeler
GHS piktogramları GHS05: Aşındırıcı GHS09: Çevreye zararlı
GHS İşaret sözcüğü Tehlike
R-ibareleri R31, R34, R50
G-ibareleri S1/2, S28, S45, S50, S61
H-ibareleri H290, H314, H410
P-ibareleri P260, P273, P280, P301+330+331, P303+361+353, P305+351+338, P310, P501
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
2
1
Benzeyen bileşikler
Diğer anyonlar
Sodyum klorür
Sodyum klorit
Sodyum klorat
Sodyum perklorat
Diğer katyonlar
Lityum hipoklorit
Kalsiyum hipoklorit
Benzeyen bileşikler
Hipokloröz asit
Belirtilmiş yerler dışında verilmiş olan veriler, Standart sıcaklık ve basınçtadır. (25 °C, 100 kPa)
Bilgi kutusu kaynakları
2NaOH + Cl2NaCl + NaClO + H2O

Sodyum hipoklorit, kimyasal formülü NaOCl (veya NaClO) olan, sodyum katyonu (Na+) ve hipoklorit anyonundan (OCl- veya ClO-) oluşan kimyasal bileşiktir. Ayrıca hipokloröz asitin sodyum tuzu olarak da bilinmektedir. susuz bileşiği oldukça kararsızdır ve patlayarak yapısı bozulmaktadır[1][2]. Patlayıcı olmayan ve bünyesinde daha yüksek miktarda NaOCl barındırabilen, pentahidrat formunda krsitalleri şeklinde NaOCl.5H2O şeklinde elde edilebilirler [3]. Elde edilen bu bileşik mat sarı-yeşil rengindedir ve soğuk ortamda kararlı olarak saklanabilmektedir[3].

Sodyum hipoklorit en sık kullanılan ağartıcılardan biridir. 18. Yy’dan itibaren, yüzey temizlik kimyasalı olarak evlerde çamaşır sularının en temel katkı malzemesi olarak aktif rol almaktadır. Ayrıca dezenfektan ve ağartma ajanı olarak da geniş kullanım bulmaktadır [4]. Çözelti fazında, bileşik oldukça kararsızdır ve kolaylıkla bozunabilmektedir. Bozunma ürünü, bu tür bileşikler için hemen hemen aynı olan klor gazı çıkışı şeklindedir. Sodyum hipoklorit en eski ve hala en önemli klor-bazlı ağartıcıdır [5].

Korozif özellikleri, ortak kullanım alanları ve tepkime ürünleri, bu kimyasal için risk faktörlerini belirlemektedir[2]. Özellikle, sodyum hipokloritin, asitler veya amonyak gibi diğer temizlik ürünleri ile karıştırılması sonucu zehirli gazların oluştuğu bilinmektedir[6].

NötrleştirmeDüzenle

Sodyum tiyosülfat, etkili bir klor nötürleştiricisidir. 5 mg/L bir tiyosülfat çözeltisiyle duruladıktan sonra sabun ve suyla yıkamak ellerdeki klor kokusunu kısa sürede uzaklaştırır.

AnalizDüzenle

Hipoklorit anyonu, iyon kromatografik yöntemlerle, yüksek ayırma gücünde analiz edilebilmektedir. Çözelti içindeki ClO- ve moleküler Cl2 konsantrasyonu (hipokloritin suda çözündüğünde kısmen oluşan yan ürün) iyodometrik titrasyon ile belirlenebilir:

1-     Ölçümü yapılmak istenen miktarda sodyum hipoklorit çözeltisi, az miktarda potasyum iyodürün fazlasının olduğu asitlendirilmiş çözelti içine ilave edilir.

 

 

2-     Açığa çıkan iyot, önceden hazırlanmış standart sodyum tiyosülfat (Na2S2O3) veya fenil arsenik oksit (C6H5AsO) çözeltilerinin nişasta indikatörü olarak kullanılmasıyla sonlandırılır.

  (Nişasta-İyot Kompleksi - Mavi Renkli)

  (Tepkime sonunda mavi renk kaybolur.)

 
Fenil Arsenik Oksit
 
Sodyum tiyosülfat

3-     Nişastanın bu çözeltideki mavi renginin kaybolduğu nokta dönüm noktası olarak kaydedilir.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Hamano, A., The formation and decomposition of sodium hypochlorite anhydrous salt and its pentahydrate. Kayaku Gakkaishi, 1997. 58(4): p. 152-156.
  2. ^ a b Urben, P., Bretherick's handbook of reactive chemical hazards. 2017: Elsevier.
  3. ^ a b Kirihara, M., et al., Sodium Hypochlorite Pentahydrate Crystals (NaOCl· 5H2O): A Convenient and Environmentally Benign Oxidant for Organic Synthesis. 2017. 21(12): p. 1925-1937.
  4. ^ Vargel, C., Chapter E.6 - Inorganic Salts, in Corrosion of Aluminium, C. Vargel, Editor. 2004, Elsevier: Amsterdam. p. 417-441.
  5. ^ OxyChem, Sodium Hypochlorite Handbook. December 2014: p. 25.
  6. ^ SLAC National Accelerator Laboratory Environment, S., Health, and Quality Division, Sodium Hypochlorite Safe Handling Guideline. National Accelerator Laboratory (SLAC), 20 May 2013(53): p. 3.

Dış bağlantılarDüzenle