Ana menüyü aç

Smyrne Cassaba & Prolongements

Feshedilmiş Osmanlı Demiryolu Şirketi

Smyrne Cassaba & Prolongements (SCP), (İzmir (Basmane)-Kasaba (Turgutlu) Demiryolu ve Uzantıları ya da kısaca İzmir-Kasaba (Turgutlu) Demiryolu), Batı Anadolu'da 1863'ten 1934 yılında TCDD tarafından satın alınıncaya kadar işletilen demiryolu hattıdır.

Smyrne Cassaba & Prolongements (SCP)
İzmir-Kasaba (Turgutlu) Demiryolu
Tip Demiryolu şirketi
Ardılı İzmir-Bandırma-Afyonkarahisar Demiryolu, TCDD
Kuruluş 1863 (155 yıl önce) (1863)
Feshedilme 1934 (85 yıl önce) (1934)
Ülke Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu
Konum İzmir
Hizmet bölgesi İzmir-Manisa-Soma-Balıkesir-Bandırma
İzmir-Manisa-Turgutlu-Alaşehir-Uşak-Afyonkarahisar
Hizmetleri Demiryolu ulaşımı
Sahibi İlk Sahibi: The Smyrna Cassaba Railway (SCR)
İkinci Sahibi:Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements (SCP)
Hattın başlangıç noktası Basmane Garı

Hattın toplam uzunluğu 695 km'dir ve normal hat genişliğinde (1.435mm (4 feet 8½ inç)) inşa edilmiştir. Demiryolu hattı 1863'ten 1893'e kadar "The Smyrna Cassaba Railway (SCR)" şirketi tarafından, 1893'ten 1934'te TCDD tarafından satın alınıncaya kadar ise "Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements (SCP)" şirketi tarafından işletilmiştir. Hat günümüzde İzmir-Bandırma-Afyonkarahisar Demiryolu adıyla bilinmektedir. Demiryolu hattının sahibi TCDD, sorumlusu TCDD 3. ve 7. Bölge Müdürlükleri ve işleticisi ise TCDD Taşımacılık A.Ş.'dir.

SCR&SCP Hat Haritası

TarihçeDüzenle

Osmanlı Hükûmeti tarafından 4 Temmuz 1863 tarihinde İzmir'den eski adı Kasaba olan Turgutlu'ya bir demiryolu hattı inşa edilmesi için İngiliz "The Smyrna Cassaba Railway (SCR)" Şirketi'ne demiryolu inşa etme ve işletme imtiyazı verilmiştir. Şirket demiryolu hattının başlangıç noktası olarak İzmir şehir merkezine oldukça yakın olan Basmane semtinini seçmiştir.İzmir (Basmane)-Turgutlu (Kasaba) Demiryolu hattının inşası 1864 yılında başlamıştır. Demiryolu hattı, 10 Ekim 1865 tarihinde Manisa'ya, 10 Ocak 1866 tarihinde ise Turgutlu'ya ulaşarak hizmete girmiştir. Ayrıca ana hat üzerindeki Halkapınar (Mersinli)'dan Bornova'ya bir şube hattı inşa edilmiş ve şube hattı da 25 Ekim 1866'da açılmıştır. Şube hattının açıldığı gün Basmane Garı da hizmete girmiştir.

1866 yılında yaşanan borsa krizinde SCR Şirketi iflas etmiş ancak Osmanlı Hükûmeti tarafından iflastan kurtarılmıştır. Daha sonrasında şirkete yeni imtiyazlar verilerek hattın uzatılmasına devam edilmiştir. 1875 yılında demiryolu hattını doğuda Manisa'dan Alaşehir'e, 1890 yılında da kuzeyde Manisa'dan Soma'ya uzatılmıştır. Ancak bu hatlar Osmanlı Hükûmeti'nin finansmanı ile inşa edilmiştir. Sonrasında Osmanlı hükûmeti, demiryolu hattını rasyonalize etme kararı alarak tamamen satın almış (rachat hakkı) ve imtiyazı sonlandırmıştır. Ancak demiryolu hattı Osmanlı hükûmeti tarafından 17 Şubat 1893'te Uluslararası Yataklı Vagon Şirketi'nin sahibi olan Georges Nagelmackers'a satılmıştır. 16 Temmuz 1893 tarihinde ise mevcut demiryolu hattını işletmek ve yeni demiryolu hatları inşa etmek için Fransız "Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements (SCP)" Şirketi' kurulmuştur.

SCP Şirketi'ne, mevcut demiryolu hattını doğuda Alaşehir'den Afyonkarahisar'a uzatmak için yeni bir imtiyaz verilmiştir. Ancak Afyonkarahisar bölgesindeki demiryolları ve Afyonkarahisar Garı'nı inşa etme ve işletme hakkı Anadolu Demiryolları (CFOA) Şirketi'ne ait olduğu için, CFOA Şirketi ile SCP Şirketi arasında bir anlaşma imzalanmış ve Alaşehir-Afyonkarahisar hattı 1899 yılında hizmete girmiştir. Şirket mevcut hattın kuzeyde Soma'dan Bandırma'ya uzatılmasını ise 1912'de tamamlamıştır. Böylece Bandırma'daki feribot bağlantısı ile İzmir-İstanbul arasındaki en kısa yol oluşturulmuştur.

1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine demiryolu çalışmaları durmuştur. 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştur. Yeni Türk hükûmeti demiryollarını millileştirme kararı almış ve demiryolu hattını 1934 yılında satın alarak feshetmiş ve daha sonrasında TCDD'ye bağlamıştır.

Dış bağlantılarDüzenle