Samandağ

Akdeniz'in doğusunda Hatay ilinin bir ilçesi
(Samandağı sayfasından yönlendirildi)

Samandağ, Türkiye'nin güneyinde, Hatay ilinin ilçelerinden biri.

Samandağ
Samandağ konumu
Ülke Türkiye
İl Hatay
Coğrafi bölge Akdeniz Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Murat Kütük
 • Belediye başkanı Refik Eryılmaz (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam 446 km² (172 mil²)
Rakım 4 m (13 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 121,109
 • Kır
-
 • Şehir
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
Posta kodu 31770
İl alan kodu 0326
İl plaka kodu 31

CoğrafyaDüzenle

 
Şehrin Akdeniz kıyısından görünümü

Samandağ; Musa Dağı, Keldağ ve Saman Dağı arasında bulunan, Asi Nehri'nin Akdeniz'e döküldüğü noktada oluşmuş deltada kuruludur. 446 km²'lik yüzölçümüne sahip ilçede bağlı belediye sayısı 12, köy sayısı 31'dir.

TarihDüzenle

MÖ VII. yüzyılda Yunanlar, Asi Nehri'nin döküldüğü bölgede Al Mina Limanı kurulmuştur. Gemiler, nehir boyunca ilerleyip Antakya'ya varabiliyordu ve böylece liman önemini uzun yıllar korumuştur. MÖ 300 yılında Büyük İskender'in ünlü generali, Selevkos I. Nikator tarafından kurulan Selevkos İmparatorluğu'na bir süre başkentlik yapmak üzere liman şehri olarak Seleucia Pieria bugünkü adıyla Çevlik kurulmuştur. Ancak denizden gelecek saldırılara karşı Selevkos I. Nikator Antioch (Antakya) şehrini kurarak başkenti buraya taşımıştır.

Roma İmparatorluğu döneminde imparator Vespasianus, limanı sel sularından korumak üzere dağlarda tüneller yaptırmaya başlar. Yüz yılı aşkın bir süre boyunca yapımı sürdüğü sanılan tüneller, oğlu Titus tarafından tamamlanmıştır. XIV. yy'a kadar Selçuklu, Fatımiler ve Memlük egemenlikleri altında kalmıştır. 1516'da Osmanlı hakimiyetine geçen Samandağ, I.Dünya Savaşından sonra Fransızların idaresinde İskenderun Sancağı içerisinde kalmıştır. Hatay Devleti'nde nahiye olarak kalan Samandağ, 23 Temmuz 1939'da Hatay'ın anavatana ilhakıyla Türkiye'ye katılmıştır.

1948'de eski adı Süveydiye, Samandağ olarak değiştirilerek ilçe olmuştur.

Etnik Yapı ve DinDüzenle

Samandağ etnik olarak Arapların, Ermenilerin ve Türkmenlerin yaşadığı bir bölge olmakla beraber Araplar çoğunluğu oluşturur. Dinsel ve mezhepsel olarak ise Nusayri (Arap Alevisi) başta olmak üzere Sünni, Hristiyan Ortodoks, Hristiyan Katolikler ve Gregoryenler gibi çeşitli inanç grupları bulunmaktadır. Samandağ'daki Arapların büyük bir kısmı mezhepsel olarak Nusayridir. Arapların içinde önemli bir nüfusta Hristiyan Ortodoks ve Protestan Araplar da mevcuttur. Bunun yanında çok az sayıda da olsa Türkmen ve Türk aileler de bulunur. Ayrıca bölgede bulunan her inançtan insanlar dindar olup dinlerine bağlıdırlar.

Samandağ halkı aynı coğrafya olan ancak 1920'lerde sınır çizilirken ikiye bölünen ve bir kısmı Türkiye'de bir kısımı ise Suriye'de kalan sınır bölgeleriyle akrabalıkları mevcuttur. Samandağ'da herkes birbirinin milliyetine ve dinine büyük saygı gösterir. Dünyada Ermenistan dışındaki tek Ermeni mahallesi, Samandağ'a bağlı olan Vakıflı'dır.

Diller dillere, çan sesleri ezan sesine, bayramlar bayramlara karışır; en çok bayram burada kutlanır. Ramazan ve Kurban Bayramlarının, Noel ve Meryem Ana Yortularının, Gadir Hum Bayramlarının sevincine tüm Samandağlılar katılır. Komşular birbirlerine "Allah herkese kendi dininde yardımcı olsun" derler. Samandağ'da 350 Arap Ortodoks ailenin yaşadığı Cemal Gürsel(Zeytuniya) Mahallesi`nde birbirine yakın mesafede iki Arap Ortodoks Kilisesi var. 12.yy yapısı kiliselerden Aziz İlyas Kilisesi demir parmaklıklarla çevrilmiş bir avlunun, Meryem Ana Kilisesi ise Ortodoks Mezarlığı`nın içinde. Her ikisi de son derece bakımlı ve ibadete açık.

Seleucia Pieria'nın Şehir YapısıDüzenle

 
Beşikli Mağara
 
Beşikli Mağara

Seleucia Pieria'nın şehir yapısı konumu nedeniyle iki bölümden oluşuyordu. Yukarı şehir ve aşağı şehir olarak adlandırılan bu bölümler şehrin kurulduğu bölgedeki arazi yapısı bunu mecburi kılıyordu. Yukarı şehir dağın üst yamacında yer alıyordu. (Bugün Kapısuyu mahallesinin bulunduğu bölge) Denizden yaklaşık 30 metre yüksekliğinde imalathaneler, mabetler ve resmi binalar burada kurulmuştu. Dağın güney-batı tarafında dik kayalıklar şehri aşağıdaki bölümden ayırıyordu. Aşağı şehirle buradaki bağlantıyı dik kayalıklara oyulmuş ve 7-8 kişinin yan yana yürüyebileceği muazzam merdivenler sağlıyordu. (Merdivenler hala sapasağlam durmaktadır ve görülebilecek durumdadır. Merdivenden biraz önce sol tarafta kayanın içine oyularak yapılan, bekçi odası olarak kullanılmış olması muhtemel bir mağara vardır. Burası daha sonra rahiplerin oturduğu yer olarak kullanılmıştır.) Aşağı şehir liman çevresinde kurulmuştu. Liman tesisleri yanında pazar, çarşı, dükkanlar ve zanaatkarlar burada bulunmaktadır. Aynı zamanda büyük bir hamam ve küçük bir tiyatro yer almaktadır. Burası şehrin en canlı en hareketli yeridir. İhracat ve ithalat merkezi olduğu için büyük depolar, ayrıca gemi onarımı için küçük bir tersane inşa edilmişti.

Teraslarda zemini mozaikle kaplı lüks Roma villaları yer alıyordu. Şehrin surları içinde yer alan liman bir boğaz ile denize bağlıydı.

Aşağı şehirle, yukarı şehir arasında bulunan kapı dahilen iki burçla dar bir geçidi ihtiva etmektedir. Bunu burcun kalan izlerinden anlamak mümkündür. Surun kalınlığı 4 metredir. Şehrin tamamı bir surla çevrilidir. Bu surun uzunluğu 12,5 km'yi bulur. Bu duvarlardan günümüze çok az bir kısmı kalmıştır. Bazı yerlerde kalıntı izleri durmasına rağmen duvarın büyük bölümünü oluşturan taşlar eski evlerde kullanıldığından bugün sadece izi kalmıştır. Uzaktan bakıldığında rahatlıkla sur izleri görülebilmektedir. Çevre duvarları içerisinde kalan liman 16 hektardır. (160 dönüm)

Şehrin 3 büyük kapısı vardır. En güneydeki kapı şehrin pazar kapısı olarak adlandırılmış, surların dibindeki kapı orta kapısı olarak kullanılmıştır. Bu kapı surların dibindeki kapı olarak Bab el- Kils (kireç kapısı) ve kral kapısı olarak bilindiğine dair görüşler vardır. Şehrin içinden geçen suyun surlardan çıktığı yerdeki kapıya Bab el-Mina (liman kapısı) denmektedir. Bu kapının pazar kapısı gibi şimdi yıkılmış olan iki büyük kulesi vardı. Biraz daha kuzeyde üçüncü bir kule inşa edilmiş ve şehrin iç tarafında uzun bir yapı savunma için yapılmıştır. Yukarı şehrin uzun duvarında yalnız bir kapı (Bab el-hava) yapılmıştır. El Kabusiye ( Kapısuyu ) mahallesine giden yol buradan başlamaktadır.

Kuzey-doğu şehir duvarından ayrılan çapraz şeklindeki duvar şehrin içine doğru kıvrılmış ve orada kesilmiştir. Şehir duvarı batıdaki suya kadar gelir, öbür uçtan devam edip limana kadar ulaşır ve orada son bulur. Bu liman şimdi Minat el- Atiga (eski liman) ve Minat el-Cedide (yeni liman) denilen yerden dış limana açılır. Kanal kuzeyde kalenin duvarları, güneyde liman duvarlarıyla korunmuştur. Boğazın denize açılan yerinde iki bekçi evi yapılmıştır. Güneydeki bekçi evi kalenin içinde 3x12 metre büyüklüğünde bir oda şeklindedir. Limanın doğu tarafındaki eski liman, duvar izleriyle tespit edilmiştir. Limandan denize bir kanalın gittiği, kanalın etrafındaki sıra kulelerle tespit edilmiştir. Dış binanın genişliği 130-140 metre olarak saptanmıştır. Güneydeki iskele 100 metre uzunlukta 9 metre genişlikte olup yapısını kısmen koruyabilmiştir.

NüfusDüzenle

 
Samandağ ilçesinin belde ve köyleri

İlçe nüfusu 2019 TÜİK nüfus verilerine göre 122.223'tür.[2]

Yıl Nüfus Erkek Kadın
2017 119.558 57.910 62.717
2018 121.109 58.845 62.264
2019 122.123 59.506 61.648
Samandağ Belde ve Köylere Göre Nüfus Dağılımı
Yerleşim Birimi Erkek Nüfus Kadın Nüfus Toplam
Merkez 21.566 21.962 43.528
Aknehir Beldesi 1.111 1.153 2.264
Değirmenbaşı Beldesi 1.762 1.678 3.440
Koyunoğlu Beldesi 2.065 2.066 4.131
Kuşalanı Beldesi 2.851 2.693 5.544
Mağaracık Beldesi 2.487 2.330 4.817
Mızraklı Beldesi 4929 4.623 9.552
Sutaşı Beldesi 3.226 3.066 6.292
Tavla Beldesi 1.528 1.669 3.197
Tekebaşı Beldesi 4.368 4338 8.706
Tomruksuyu Beldesi 1.606 1.635 3.241
Uzunbağ Beldesi 1.811 1.677 3.488
Yaylıca Beldesi 1.751 1.734 3.485
Beldeler Toplamı 27.392 26.726 54.118
Ataköy 571 577 1.148
Avcılar 412 452 864
Batıayaz 469 448 917
Büyükçat 700 804 1.504
Büyükoba 226 228 454
Ceylandere 144 106 250
Çamlıyayla 87 89 176
Çanakoluk 445 481 926
Çınarlı 329 291 620
Çöğürlü 1.573 1.495 3.068
Çökek 358 315 673
Çubukçu 231 240 471
Eriklikuyu 330 305 635
Fidanlı 561 516 1.077
Gözene 695 702 1.397
Hancağız 332 396 728
Hıdırbey 325 342 667
Huzurlu 703 747 1.450
Hüseyinli 307 296 603
Kapısuyu 869 873 1.742
Karaçay 1.235 1.273 2.508
Meydan 1.173 1.347 2.520
Özbek 301 356 657
Özengili 319 284 603
Seldiren 282 245 527
Vakıflı 58 62 120
Yeniçağ 1.171 1.175 2.346
Yeniköy 137 131 268
Yeşilköy 809 816 1.625
Yeşilyazı 74 88 162
Yoğunoluk 334 325 659
Köyler Toplamı 15.560 15.805 31.365
İlçe Toplamı 64.518 64.493 129.011
Türkiye İstatistik Kurumu[3]

EkonomiDüzenle

Günümüzde balıkçılık ve yoğun şekilde tarım yapılan bir ilçedir. Nüfusun belli bir bölümü geçimini yurtdışında(genellikle Arabistan) çalışan aile üyelerinden gelen para ile gelir sağlamaktadır. Akdeniz kıyısında, Çevlik mevkiinden başlayan güneye doğru uzanan kumsalı oldukça uzundur. Bu kumsalın uzunluğu yaklaşık 14 kilometredir. Dünyanın en uzun ikinci sahilidir.[kaynak belirtilmeli] İlçe, Antakya'ya ve Yayladağı'na asfalt yollarla bağlantılıdır. Samandağ kumsalları, nesli tehlikede olan Chelonia mydas (yeşil kaplumbağa) ve koruma altına alınmış Caretta caretta (iribaş kaplumbağa) türü deniz kaplumbağalarının önemli yumurtlama-üreme alanlarından biridir. Ayrıca bu kumsallar Hayalet Yengeçleri [4] popülasyonuna ev sahipliği yapar

Narenciye,mandalina ve portakal üretimi yapılır. İlçede 30 eczane iki sağlık ocağı 1 devlet hastanesi vardır. Denize sıfır olmasına ve dünyanın en uzun sahillerinden birine sahip olmasına rağmen turizm yatırımı henüz yapılmamıştır. Ayrıca denizi yazın rüzgarlı olduğu için sörf sporu için idealdir.

Yerel YönetimDüzenle

BelediyeDüzenle

Samandağ'da belediye teşkilatı ilk kez 1937 yılında kurulmuştur.[5]

Samandağ Belediye Başkanları [5]
İsim Görev Yılı
Refik Eryılmaz 2019-
Mithat Nehir 2009-2019
Ali Terzi 2004-2009
Ganim Canbolat 1999-2004
Mithat Abacı 1994-1999
Ganim Canbolat 1984-1994
Erhan Aksay -
Hasan Erdoğan -
Mithat Aslan 1977-
Ataullah Cilli 1968-
İzzettin Cilli -
Abdullah Cilli -
Zeynel Abidin Cilli -
Yunus Nural -

İdari yapıDüzenle

Samandağ 42 mahalleden[5] oluşmaktadır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "SAMANDAĞ İçin 5 Günlük Hava Tahmini". Meteoroloji Genel Müdürlüğü. Erişim tarihi: 19 Kasım 2015. 
  2. ^ https://www.nufusu.com/ilce/samandag_hatay-nufusu
  3. ^ "Samandağ Belde ve Köylere Göre Nüfs Dağılımı". Türkiye İstatistik Kurumu. 6 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2009. 
  4. ^ "Ocypode Quadrata (Hayalet Yengeci)". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2015. 
  5. ^ a b c "Arşivlenmiş kopya". 7 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2009. 

Dış bağlantılarDüzenle