Ana menüyü aç

Vikipedi Portalleri: Sanat • Kültür • Coğrafya • Sağlık • Tarih • Matematik • Bilim • Askeriye • Toplum • Din • Teknoloji

düzenle Bizans İmparatorluğu Portali
Justinien 527-565.svg

Bizans İmparatorluğu, (Yunanca: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, Basileía tôn Rhōmaíōn "Rum İmparatorluğu"; Latince: Imperium Romanum) ya da 16. yüzyılda Alman Hieronymus Wolff'un adlandırmasıyla Bizans İmparatorluğu, Roma İmparatorluğu'nun 395'te Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmasıyla ortaya çıktı. Başkenti Roma olan Batı Roma İmparatorluğu 5. yüzyılda Germen kabilelerince yıkıldı. Merkezi Konstantinopolis (bugünkü İstanbul) olan ve Bizans İmparatorluğu da denen Doğu Roma İmparatorluğu ise, bin yılı aşkın süre varlığını sürdürdü. Bizans'ın ortaya çıkışı, Roma İmparatoru I. Konstantin'in başkenti, Roma'dan bugünkü İstanbul'a taşımasıyla da yakından ilişkilidir.

Roma İmparatoru I. Konstantin (Büyük Konstantin), 330'da imparatorluğun başkentini eski Yunan kenti Byzantion'a (Bizans) taşıdı ve yeni başkente, Konstantin'in kenti anlamına gelen Konstantinopolis (Constantinopolis) adını verdi. Büyük Konstantin, Roma'dan senatörler ve yüksek memurlar getirterek Konstantinopolis'te yeni bir yönetim oluşturdu ve kenti yeniden imar etti. Roma çok tanrılı olmasına karşın, Konstantinopolis'i bir Hıristiyan kenti yaptı ve kendisi de bu dini benimsedi.

Bizans'ın yöneticileri kendilerini Roma İmparatorluğu'nun gerçek mirasçıları olarak kabul ettiler ancak öte yandan Roma ile ilişkilerini de sürdürdüler. Roma İmparatorluğu'nun batı kesimi küçük devletlere ayrılıp parçalanırken, Bizans İmparatorluğu bütünlüğünü korumayı başardı. Batıdan bağımsız olarak Doğu Akdeniz'de egemen olan Bizans İmparatorluğu, klasik Yunan ve Roma uygarlıklarının son merkezi oldu.

Daha fazlası...

düzenle Seçilen tarihsel karakter
Aelia Eudoxia coin.jpg
Aelia Eudoksia, 380'li yıllarda Batı Roma Ordunun başkomutanlığını ("magister militum") yapan Frank asıllı Flavius Bauto'nun kızıdır. Philostorgius, babasının kimliğinden bahsetmektedir. 7. yüzyıl keşişi, Sedre'li John olarakta bilinen ve 641-648 yılları arasında Antakya Patrikliği yapmış Antakya'lı John, bugüne eksik ulaşmış eserinde, Bauto'yu General Arbogast'ında babası olarak gösterir. Bu ilişki modern tarihçiler tarafından kabul edilmemektedir, bazı modern tarihçilerin bazıları annesinin Romalı olduğunu bildirir ancak temel kaynaklarda annesinin geçmişi hakkında bir bilgi yoktur.

385 yılında, babası Arcadius ile birlikte Romalı konsül olmuş, 388 yılında ise ölmüştür. Zosimus'a göre, Eudoksia hayatına Konstantinopolis'te Doğu Roma İmparatorluğu'nda magister militum olan Promotus'un evinde başladı. Oraya geldiğinde yetim olduğu düşünülmektedir, bu durum iki magister militum'un arkadaş olduğunu ya da politik müttefik olduğunu gösterir.

Promotus, 391 yılında öldü. Zosimus'a göre, dul karısı Marsa ve iki oğlu ile beraber, I. Theodosius'un iki oğlu Arcadius ve Honorius ile beraber büyümüştü. Sonuçta, Eudoksia ile Arcadius küçüklüklerinden beri tanışıklardı. Zosimus, Eudoksia'nın Pansophius tarafından eğitildiğini bildirir. Onun önceki özel öğretmeni Nicomedia piskoposu olmuştur. Eudoksia, bakıcı ailesinin hırslarının bir aracı olarak hazırlandığına dair iddialar vardır.

17 Ocak 395 tarihinde, I. Theodosius bir ödem yüzünden, Milano'da öldü. Arcadius, Doğu Roma İmparatoru ve Honorius Batı Roma İmparatoru oldu. Arcadius, Doğu'nun Praetorian Prefect'i Rufinus'un kontrolü altına girdi. Rufinus, Arcadius' kızı ile evlendirip, Theodosius hanedanı ile akraba olmak istiyordu. İmparator'un kayınpederi olursa, İmparator olma umudu da vardı.

Fakat, Rufinus, Batı'nın magister militum'u olan Stilicho ile olan ihtilafı nedeniyle, dikkatini bu yöne odakladı. Eudoksia'nın Arcadius ile evliliği, Büyük Saray'da görevli bir memur olan Eutropius tarafından ayarlanmıştır. Rufinus'un rızası ya da bilgisi olmadan, evlilik, 27 Nisan 395 tarihinde gerçekleşti. Eutropius için, bu evlilik, imparator üzerinde etkisini artırmak istemesi ve yeni imparatoriçenin sadakâtinden umut ediyordu. Rufinus, Promotus'un düşmanıydı. Promotus'un, Eudoksia dahil ev halkının, Rufinus'un ayağını kaydırmak isteyebilirlerdi. Arcadius, kendisini imparattorluk üzerinde kendi yönetimini kurma iddiası için için motive edebilirdi. Zosimus, Arcadius'un gelinin sıra dışı güzelliğinden etkilendiğini yazar, ancak bu daha sonraki yazarlar tarafından şüpheli bulunmuştur. Arcadius, yaklaşık 18 yaşındaydı, Eudoksia'nın aynı yaşta olduğu kabül edilebilir.

Evliliği ile ölümü arasınde geçen on yılda, Eudoksia'nın yaptığı doğumlardan beşi yaşadı. Martyrius takma ismini kullanan çağdaşı bir kaynak 2 ölü doğum yaptığını bildirir. Bu kaynağın, Aziz İoannis Hrisostomos'un her iki sürgününe katılmış ve destekçisi Cosmas olduğu düşünülmektedir. Zosimus, Eudoksia'nın, oğlu Theodosius'un, bir saray çalışanı ile yaşadığı bir aşk ilişkisinin sonucu doğduğuna dair geniş söylentiler olduğunu bildirir. Zosimus'un Eudoksia ile ilgili yazdıkları genellikle düşmancadır ve anlattıklarının hassasiyeti şüphelidir.

Saray ve devlet işlerinde ki etkisi, tarihçiler arasında tartışma konusudur. Philostorgius, kocasından daha akıllı olduğunu belirtir fakat "barbar bir küstahça gurur" taşıdığı şeklinde bir yorumda bulunur. Zosimus, güçlü arzularının Saray memur ve çevresindeki kadınlar tarafından yönlendirildiğini belirtir. Günümüzde, ilk kaynakların onun etkisini küçümsediği ve 400 ile öldüğü 404 yılı arasında hükümetin onun etkisinde olduğu düşünülmektedir.

403 yılında, Konstantinopolis Prefect'i Simplicius, tabanı mermer olan somaki taşı bir sütün üzerinde Eudoksia'ya adanmış bir heykelini dikmiştir. Arcadius, ölümünden sonra Silivri (Selymbria) şehrinin ismini "Eudoksiapolis" olarak değiştirmiş ancak ancak bu isim tutmamıştır.


düzenle Ayın tarihi eseri
Triumph orthodoxy.jpg
Halki Kapısı, (Χαλκῆ Πύλη, Halki Pili), Bizans döneminde Konstantinopolis (Bugün İstanbul, Türkiye) şehrinde, Büyük Saray'ın ana törensel girişi. "Bronz kapı" anlamına gelen bu adın, bronz kapı kanatları ya da çatısında bulunan yaldızlı bronz döşemeler yüzünden verildiği düşünülmektedir. İç tarafı mermer ve mozaiklerle süslenmiş; dış yüzüneyse birçok heykel yerleştirilmiştir. Bunların en baskını, Bizans İkonoklazmı sırasında ana sembol olmuş İsa ikonudur. 10. yüzyılda kapının hemen yanına inşa edilmiş bir şapel vardır. Kapı, 13. yüzyılda yıkılmıştır. Şapel ise 19. yüzyıl sonuna kadar ayakta kalmıştır.

Kapı, "Augustaion" adı verilen tören alanının güneydoğu köşesinde bulunuyordu. Meydanın kuzey tarafında Aya Sofya, güney ve batı taraflarında ise Zeuksippos Banyoları ile İstanbul Hipodromu bulunmaktaydı.

I. Anastasios (491–518 arası hükümdar) döneminde İsauria savaşının (492-497) zaferini kutlamak amacıyla, mimar Aetherius tarafından bulunduğu yere inşa edilmiştir. Şehrin merkezindeki diğer yapılar gibi 532 yılında Nika ayaklanması sırasında tamamen yıkılmıştır; fakat İmparator I. Justinian (527–565 arası hükümdar) tarafından yeniden inşa ettirilmiştir. Bina, tarihçi Prokopius'un Justinian'ın binaları (Περί Κτισμάτων, De Aedificiis, "Binalar Üzerine"), kitabında geniş bir şekilde anlatılmaktadır. Kapı; İmparator I. Basileios (867–886 arası hükümdar) döneminde onarılıp adliyeye çevrilene kadar, 7.ve 8. yüzyıllarda hapishane olarak kullanıldı.

İmparator I. Romanos (920–944 arası hükümdar) tarafından yapıya, Hristos Halkitis'e (Χριστός Χαλκίτης) adanmış küçük bir şapel eklenmiştir. Bu şapel daha sonra İmparator I. Yannis Çimiskes (969–976 arası hükümdar) tarafından daha büyük ölçekte yeniden inşa edilmiş ve kendisi de oraya gömülmüştür. Bu yeniden inşa aslında, sarayı çevreleyen duvarı daha içe inşa ederek şapel ile kapının birbirine bitişikliğini kaldıran selefi İmparator II. Nikeforos (963–969 arası hükümdar), döneminde başlamıştı. İmparator II. İsaakios Angelos'un ilk hükümdarlığında (1185-1195) bronz kapıları sökülen kapının ana binasından, Bizans Vakanüvislerinin metinlerinde yaklaşık 1200 yılından sonra bahsedilmemektedir. Şapel ise bir süre daha ayakta kalmıştır ve 14. yüzyıl'da İstanbul'a gelen Rus hacıları, güncelerinde bu yapıdan sıkça bahsetmişlerdir


düzenle Bunları Biliyor Muydunuz?


düzenle Haftanın maddesi
Vexilloid of the Roman Empire.svg
Roma İmparatorluğu, Roma Cumhuriyeti'nin Augustus liderliğinde M.Ö. 1. yüzyılda yeniden örgütlenmesiyle kurulan antik Roma devletidir. Uzun yıllar Akdeniz çevresinde hüküm süren Roma İmparatorluğu, Kavimler Göçü'yle başlayan karışıklıklardan sonra M.S. 395 tarihinde doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı. Batı kısmı (Batı Roma İmparatorluğu) 476 yılında Kavimler Göçü'nde Avrupa'ya gelen Kuzey Kavimlerinin saldırıları sonucunda yıkılmış, doğu kısmı da varlığını Doğu Roma İmparatorluğu veya Bizans İmparatorluğu olarak 1453'de Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethine kadar sürdürmüştür.

"Roma İmparatorluğu" ünlü Latince Imperium Romanum'un Türkçe'sidir. Bu deyişte imperium sözcüğü bir bölge, vilayet anlamında kullanılmaktadır. Roma İmparatorluğu Avrupa'nın Romalıların egemenliği altında kalan kısmı için kullanılan bir isimdi, denilebilir. Aslında Roma kent sınırlarının aşılması ve yayılma politikası imparatorluk döneminden çok önce başlamıştı. Roma İmparatorluğu en geniş olduğu dönemde yaklaşık 5.900.000 km büyüklüğündeydi. Avrupa tarihinin "klasik antikite" dönemindeki en geniş imparatorluğuydu.

Augustus'un otokrasisinden yüzyıllar önce Roma (Roma Krallığı ve Roma Cumhuriyeti) zaten İtalyan Yarımadası'nı aşmış, önemli rakiplerini yenilgiye uğratmıştı. Augustus'un reformları Roma devletini bir imparatorluğa çevirmiş, 3. yüzyılın sonlarındaki Diokletian reformuna kadar sistem büyük oranda değişmeden devam etmiştir. Diokletian reformu imparatorluğu tetrarşiye dönüştürmüştür. Her ne kadar Diokletian'ın sunduğu politik sistem kısa bir süre boyunca varlığını korusa da, imparatorluğun ikiye bölünmesine yol açmıştır. Bu da Roma'nın egemenliğinin iki yüzyıl daha boyunca, Doğu ve Batı Roma İmparatorluğu olarak sürdürmesine olanak sağlamıştır.

Roma İmparatoluğu

Batı İmparatorluğunun geleneksel çöküş tarihi 4 Eylül 476'dır. Yaklaşık binyıl sonra, 1453'te, daha çok Bizans İmparatorluğu olarak anılan Doğu Roma İmparatorluğu Osmanlıların egemenliğine geçmiştir. Augustus'tan Batı imparatorluğunun çöküşüne kadar Roma Batı Avrasya'da egemen olmuş, nüfusun yarısını barındırmıştır.


düzenle Seçilen Resim
Byzantinischer Mosaizist um 1000 002.jpg
I. Konstantin,
Kilise mozaiğinde, İmparator I. Konstantin, Konstantinopolis şehrini, tac giymiş Meryem ve bebek İsa'ya hediye ediyor. Ayasofya, yaklaşık 1000.
Photo credit:Vlado


düzenle Kategoriler
düzenle Yapabilecekleriniz
düzenle Seçkin ve kaliteli içerik
Cscr-featured1.png Seçkin maddeler Cscr-featured2.png Kaliteli maddeler Cscr-featured2.png Seçkin listeler Cscr-featured2.png Seçkin resimler
düzenle İlgili Portaller
düzenle Diğer VikiPortaller
I. Dünya Savaşı • Afrika • Amerika Birleşik Devletleri • Anime ve manga • Ankara • Antropoloji • Askeriye • Astronomi • Asya • Avrupa Birliği • Azerbaycan • Beşiktaş • Bilim • Bizans İmparatorluğu • Bosna-Hersek • Caz • Cinsellik • Coğrafya • Çin • Dil • Din • Edebiyat • Enerji • Ermenistan • Evrimsel biyoloji • Felsefe • Feminizm • Fenerbahçe • Filistin • Fizik • Fransa • Futbol • Galatasaray • Güney Kore • Gürcistan • Harry Potter • Havacılık • Hristiyanlık • Irak • İngiltere • İnsan hakları • İnternet • İran • İslam • İstanbul • İzmir • Japonya • Kazakistan • Kıbrıs • Kuveyt • Kuzey Makedonya • Kültür • Lady Gaga • LGBT • Liberalizm • Madonna • Matematik • Medya • Meksika • Michael Jackson • Mustafa Kemal Atatürk • Müzik • Orta Doğu • Orta Dünya • Osmanlı İmparatorluğu • Otomobil • Pakistan • Psikoloji • Rusya • Sanat • Simpsonlar • Sinema • Siyaset • Sosyalizm • Sovyetler Birliği • Spiritüalizm • Spor • Suriye • Tarih • Teknoloji • Televizyon • Terörizm • Tıp • Tiyatro • Toplum • Türk Silahlı Kuvvetleri • Türk tarihi • Türkiye • Video oyunları • Yahudilik • Yıldız Geçidi