Oy çokluğu sistemi

Oy çokluğu sistemi (İngilizceFirst-past-the-post voting), seçim sisteminde kullanılan bir oylama biçimidir. Seçmenler oylarını bir aday için kullanırlar ve en çok oyu alan aday kazanır (en iyi aday %50'den az alsa bile kazanır, bu ikiden fazla popüler aday olduğunda gerçekleşebilir). FPTP, çoğul oylama yöntemidir ve esas olarak tek üyeli seçim bölgelerini kullanan sistemlerde kullanılır. FPTP, dünya ülkelerinin yaklaşık üçte birinde, çoğunlukla İngilizce konuşulan ülkelerde, meclis seçimleri için koltuk belirlemenin birincil biçimi olarak kullanılmaktadır. Bu ifade, bitiş çizgisinde bir direğin [1] olduğu İngiliz at yarışından bir metafordur (ancak bu oylama sisteminde kazanmak için gereken belirli bir "bitiş çizgisi" yüzdesi yoktur, yalnızca yarışta en önde olmak gerekir).

Tek üyeli bir bölge için örnek oy pusulası. Seçmen bir kişiyi (ve sadece bir ) işaretlemelidir.

ÖrnekDüzenle

Bu oylama yöntemine göre, en yüksek oyu alan aday seçilir. 2011 Singapur cumhurbaşkanlığı seçimlerinden bu gerçek hayattan örnekte, başkan adayı Tony Tan, diğer adayların herhangi birinden daha fazla oy aldı. Bu nedenle, ikinci sıradaki adayın sadece %0.35'lik bir düşük marjı olmasına ve seçmenlerin çoğunluğu (%64.8) Tony Tan'a oy vermemesine rağmen, kazanan ilan edildi:

AdaylıkOy%
Tony Tan745.69335.20
Tan Cheng Bock738.31134.85
Tan Jee Say530.44125.04
Tan Kin Lian104.0954.91
Toplam2.118.540100.00
Geçerli oy2.118.54098.24
Geçersiz/boş oy37.8491.76
Toplam oy2.156.389100.00
Kayıtlı seçmen/katılım2.274.77394.80
Kaynak: Singapore Elections

EtkileriDüzenle

Bir dizi ayrı bölgeye yayılan oy çokluğuna dayalı bir sistemin etkisi, daha büyük partilerin ve coğrafi olarak daha yoğun desteğe sahip partilerin orantısız olarak büyük bir sandalye payı elde etmesi, oysa daha eşit olarak dağıtılmış desteğe sahip küçük partilerin orantısız olarak küçük bir sandalye elde etmesidir. Birleşik Krallık'ta 1922'den bu yana yapılan 24 genel seçimden 19'u tek partili çoğunluk hükümeti üretti; örneğin 2005 genel seçim sonuçları şöyleydi:

5'in özeti Mayıs 2005 Birleşik Krallık Avam Kamarası seçim sonuçları
(birden fazla sandalyeye sahip partiler; K. İrlanda hariç)
Parti Koltuklar Koltuklar % Oylar % Oylar
İşçi partisi 355 56.5 36.1 9,552,436
Muhafazakar Parti 198 31.5 33.2 8.782.192
Liberal Demokratlar 62 9.9 22.6 5.985.454
İskoç Ulusal Partisi 6 1.0 1.6 412.267
Ekose Cymru 3 0,5 0.7 174.838
Diğerleri 4 0,6 5.7 1.523.716
Toplam 628 26.430.908

Bu örnekte İşçi Partisi oyların yalnızca %36'sını alarak sandalyelerin çoğunluğunu aldı. En büyük iki parti oyların %69'unu ve sandalyelerin %88'ini aldı. Buna karşılık, Liberal Demokratlar oyların %20'sinden fazlasını almasına rağmen, ancak koltukların sadece %10'unu aldı.

KaynaklarDüzenle

  1. ^ "origin of 'first past the post' (as applied to a voting system)". 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.