Mossad

İsrail ulusal istihbarat teşkilatı

Mossad (İbranice: הַמוֹסָד‎, lit. "Enstitü", İbranice telaffuz: [ha moˈsad]) veya resmî ismiyle Ha-Mossad leModiʿin uleTafkidim Meyuḥadim (İbranice: המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים‎, lit. "İstihbarat ve Özel Harekâtlar Enstitüsü"), İsrail'in ulusal istihbarat teşkilatı. Askerî istihbarat teşkilatı Aman ve iç güvenlik teşkilatı olan Şin Bet ile birlikte İsrail İstihbarat Topluluğundaki birimlerden biridir.[1]

Mossad
Ha-Mossad leModiʿin uleTafkidim Meyuḥadim
İstihbarat ve Özel Harekâtlar Enstitüsü
מדינת ישראל
המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים
Mossad seal.svg
Slogan:
"Yol göstereni olmayan uluslar düşer, danışmanı bol olan zafere gider."
(Tevrat, Özdeyiş:XI:14)
Genel bilgiler
Kuruluş Tarihi 13 Aralık 1949
Bağlılığı  İsrail
Adres Tel Aviv veya Kudüs[a]
Personel Sayısı 7.000
Yıllık Bütçe 10 milyar şekel (₪)
Yönetici(ler)
Websitesi www.mossad.gov.il

Kurumun temel mantalitesi; kuruluşundan bugüne sadece İsrail'i değil, yeryüzündeki tüm Yahudi topluluklarını olası bir saldırı veya katliam girişimine karşı korumaktır.[2][3] Temelinde İsrail'in diplomatik kuruluşlarından ayrı olarak istihbarat toplama, gizli operasyonlar ve terörle mücadeleden sorumludur.[4] Mossad hiçbir yasa amacıyla, rolüyle, göreviyle, yetkisi ve bütçesiyle tanımlanamaz ve İsrail Devleti'nin anayasal kanunlardan tamamen muaf olduğu için, bazıları tarafından derin devlet olarak tanımlanmaktadır.[5] Teşkilatın yöneticisi doğrudan İsrail Başbakanı'na karşı sorumludur. Yıllık bütçesinin yaklaşık 10 milyar şekel olduğu tahmin edilmektedir.[6]

Organizasyon yapısıDüzenle

Yönetim birimleriDüzenle

Mossad'ın en büyük departmanı, uluslararası ölçekte operasyon yapma misyonlarına sahip Tahsilat Toplama Departmanı'dır. Departmandaki çalışmalar; diplomatik ve gayriresmî çalışmalar üzerinde çeşitli teminatlar altında faaliyet göstermektedir.[7] Politik ve İrtibat Departmanı ise, müttefik olmayan ve İsrail ile diplomatik ilişkisi iyi olmayan ülkeler ile ilgili çalışmalardan sorumludur.[7] Mossad'ın teknoloji faliyetlerini takıp etmekten sorumlu olan Teknoloji Departmanı da vardır.[8][b]

GeçmişDüzenle

Ancak Mossad, resmî olarak 13 Aralık 1949'da Başbakan David Ben-Gurion'un, Reuven Şiloah’tan özel isteği üzerine Merkez Koordinasyon Enstitüsü ismi ile kuruldu. Ben-Gurion ilk başta, mevcut güvenlik hizmetleri olan Ordunun İstihbarat Servisini (AMAN), İç Güvenlik Servisini (Şin Bet) ve Dış Güvenlik Servisini (Politik & Departmanı, yukarıda ki) arasındaki işbirliğini temele oturtup ve geliştirmek için merkezi bir organ istedi. Mart 1951'de yeniden yapılandırılarak; doğrudan başbakana rapor veren, başbakanlık ofisinin bir parçası haline getirilmiştir.

 
Özdeyişler kitabının geleneksel parşönemi

SloganDüzenle

Mossad'ın eski sloganı olan be-tachbūlōt ta`aseh lekhā milchāmāh (כִּי בְתַחְבֻּלוֹת, תַּעֲשֶׂה-לְּךָ מִלְחָמָה; וּתְשׁוּעָה, בְּרֹב יוֹעֵץ‎) Tevrat'dan bir alıntıdır (Özdeyiş:XXIV:6, "Savaşmak için yöntem, zafer kazanmak için birçok danışman gerekli"). Daha sonra slogan başka bir Özdeyiş sözü ile değiştirildi: be-'éyn tachbūlōt yippol`m, tes-teshū`āh be-rov yō'éts (באין תחבולות יפול עם, ותשועה ברוב יועץ‎; Özdeyiş:XI:14, "Yol göstereni olmayan uluslar düşer, danışmanı bol olan zafere gider").

Suikast ve sabotaj birimleriDüzenle

MetsadaDüzenle

Metsada, düşmana karşı saldırı düzenlemekten sorumlu olan birimdir. Metsada, misyonlarını "suikastlar ve sabotaj" içerecek şekilde "küçük savaşçı birimler" ile gerçekleştirmektedir.[10]

KidonDüzenle

Kidon, Caesarea Departmanı'na (Mossad'ın sekiz departmanından biri) ait bir alt birimdir. İsrailli gazeteci Yaakov Katz tarafından "Casusluk faliyetlerini, Caesarea Dep. altında faaliyet gösteren elit bir grup uzman suikastçı" olarak tanımlanıyor.[11] İsrail İstihbarat Topluğunda, ayrıntıların ve hakkındaki bilgilerin en çok korunduğu birim olan Kidon hakkındaki birçok bilgi, sır durumundadır. Bu birim, İsrail'in suikast politikasının en büyük parçası olmuştur. Ronen Bergman'a göre İsrail, Soğuk Savaş'ın (1946–91) başlangıcından bitişine kadar, tüm Batı ülkelerinden daha fazla "suikast misyonunu" kullanmıştır. Kurulduğundan bu yana en az 2.700 suikast operasyonu gerçekleştirmiştir.[12]

Risk sermayesiDüzenle

Mossad, uzun zaman önce yeni siber teknolojiler geliştirmek için yüksek teknoloji girişimlerine yatırım yapmak üzere bir risk sermayesi fonu açtı.[13] Mossad tarafından finanse edilen teknoloji girişimleri ve girişimcilerinin isimleri gizli tutulmaktadır.[13]

DirektörleriDüzenle

Direktör Görev yılları
Reuven Shiloah 1949–53
Isser Harel 1953–63
Meir Amit 1963–68
Zvi Zamir 1968–73
Yitzhak Hofi 1973–82
Nahum Admoni 1982–89
Shabtai Shavit 1989–96
Danny Yatom 1996–98
Efraim Halevy 1998–2002
Meir Dagan 2002–11
Tamir Pardo 2011–16
Yossi Cohen 2016–devam

Bilinen bazı ünlü operasyonlarıDüzenle

AfrikaDüzenle

 
Mossad ajanı Wolfgang Lotz (ayakta), küçük oğlu Oded ile birlikte, 1950
 
Fetih Partisi için yapılan bir toplantıda Halil El Vezir

MısırDüzenle

  • 1956'da Port Said ve Kahire arasındaki iletişimin kopması için istihbarat sağlanması.
  • Batı Almanya vatandaşı, Mossad casusu Wolfgang Lotz 1957'de Mısır'a sızdı ve Mısır askeri tesisleri ve endüstrileri hakkında istihbarat topladı. Ayrıca Lotz, Mısır Hükûmeti için çalışan Alman roket bilimcileri ve mühendislerinin bir listesini oluşturdu ve hepsi ile mektuplaştı. Bazıları sonradan öldürüldü veya kayboldu.[14] Bu süikastlerin hepsi, Damocles Harekâtı ile birlikte gerçekleştirildi.
    • Mısır'a askeri donanım sağlayan bir Münih merkezli Alman silah şirketinin en yetkili müdürü olan 49 yaşındaki Heinz Krug, Eylül 1962'de birden kayboldu ve başına ne geldiği hâlâ bilinmiyor. Nazi askeri ve komandosu olan Otto Skorzeny, Krug'u, Mossad'ın öldürdüğüne inanıyor.[14]
  • Altı Gün Savaşı'nda, Mısır Hava Kuvvetleri'nin operasyon sahasını bölge-bölge tespit etmek için istihbarat sağladı.
  • Bulmus 6 OperasyonuYıpratma Savaşı sırasında Mısır, Green Island'ı kuşatmış İsrail Komandoları'na istihbarat yardımı yaptı.

FasDüzenle

Eylül 1956'da Mossad, İsrail'e göç yasağı uygulandıktan sonra Fas'ta savaş altında eziyet gören Sefaradi Yahudileri'ni İsrail'e kaçırmak için Fas'ta gizli bir istihbarat ağı ve operasyon sahası yarattı.[15]

1991'in başlarında, iki Mossad casusu Fas'ın Kazablanka limanına sızdı. İki casus, limanda demirlemiş olan Suriye'nin Kuzey Kore'den satın aldığı hava savunma füzelerini taşıyan yük gemisi Al-Yarmouk'a bir takip cihazı (GPS) yerleştirdiler. Tel Aviv'deki kontrol merkezinden takip edilen gemi yola çıktığında, İsrail Hava Kuvvetleri tarafından Akdeniz'de batırıldı.[16]

TunusDüzenle

Filistin Kurtuluş Partisi'nin 4 kurucusundan biri olan Halil El Vezir, 1988'de Tunus'taki evinde öldürüldü. El-Vezir'in henüz fark edilmemiş ölümü, ertesi gün Mossad tarafından üstlendi ve resmî bir açıklama ile kamuoyuna duyuruldu.[17]

1991'de ise Mossad casusları, Filistin Kutuluş Örgütü'nün başkan yardımcısı Salah Khalaf'a, evinde süikast düzenledi ve nedeni bilinmeyen bir şekilde, ölümünden dakikalar sonra evi yandı.[18]

2016'da Hamas üyesi Muhammed El-Zawahri'i Tunus'ta öldürüldü. Kidon birimi sekreterliği bunu üstlendi. Filistin için insansız hava araçları tasarlama girişimine giriştiğinden dolayı İsrail Başbakanlığı tarafından kırmızı listeye alınan El-Zawahri, Hamas'a bağlı bir mühendisdi.[19][20]

UgandaDüzenle

1976 yılı Entebbe Operasyonu'nda Mossad, Entebbe Uluslararası Havalimanı hakkında İsrail Ulusal Savunma Kuvvetleri'ne istihbarat sağladı. Serbest bırakılan rehineleri sorguya çeken Mossad, olayla ilgili kamsamlı bilgiler topladı.[21]

Güney AfrikaDüzenle

1990'ların sonlarında Mossad, Denel firması tarafından üretilmiş silah sistemlerini tehmin etmek amacıyla Johannesburg'a gelmiş iki İranlı casusun izine rastlandı. Daha sonra İranlı casuslar, Mossad casusları tarafından yakalanıp; şiddet içeren bir sorguya tabî tutulduktan sonra, Güney Afrika'dan zorla sınırdışı edildi.[22]

 
Bene Israel Yahudileri, İsrail'e kaçırılırken izlenilen güzergâh

Sudan ve EtyopyaDüzenle

Arjantin'in kuruluşundan beri yaşadığı en büyük bombalı saldırılardan biri olan AMIA saldırısından sonra bunu İran'ın düzenlediğini düşünen Mossad, İsrail Özel Kuvvetleri'nin, Sudan'nın başkenti Hartum'daki İran büyükelçiliğine misilleme olarak baskın düzenlemesi için istihbarat toplamaya başladı.[kaynak belirtilmeli] Ancak operasyon, küresel olarak Yahudi topluluklarına karşı bir başka saldırının, bu operasyonun intikamı olarak alınabileceği korkusundan dolayı operasyon misyonunu gerçekleştirmedi.[kaynak belirtilmeli] 1984'e gelindiğinde ise Mossad, Etiyopya'daki Bene Israel Yahudileri'nin, Etiyopya ve Sudan arasında, açlık çektikleri fakir bir bölgeden, İsrail'e tahliyesi için Musa Operasyonuna istihbarat sağladı.[kaynak belirtilmeli]

AmerikaDüzenle

1942'de, Nazi Almanyası'nda, Obersturmbannführer (yani yarbay) iken Eichmann
1961'de, Ramla, İsrail'de, Yahudi yargıçlar tarafından yargılanıyor iken Eichmann

ArjantinDüzenle

1960'ta Mossad, II. Dünya Savaşı'nda Hitler'e sunduğu Nihai Çözüm isimli önerisi ile yaklaşık 6 milyon Yahudi'nin katledilmesine sebebiyet veren, Holokost'un baş-mimarı, Nazi yetkilisi Adolf Eichmann'ın Arjantin'de "Ricardo Klement" sahte ismini kullanarak yaşadığını tespit etti.[23] Şimon Ben-Aharon liderliğindeki beş Mossad ajanından oluşan bir tim, Mayıs başlarında Arjantin'e uçtu. 11 Mayıs 1960'ta 'Arjantinli yetkili memur' görünümündeki iki Mossad ajanı, Eichmann'ın evine girdi. Daha sonra Eichmann'ı etkisiz hale getirip İsrail'e götürmek üzere tutukladılar. İlerki zamanlarda İsrail'de yargılandıktan sonra, 31 Mayıs 1961'i 1 Haziran'a bağlıyan gece asılarak idam edildi. Birkaç gün sonra cesedi, özel üretilmiş ceset yakım fırında yakıdı ve külleri, İsrail Donanma Kuvvetleri gemileri tarafından Akdeniz'in uluslararası sularına döküldü.[24][25][26] Arjantin, 'egemenliğinin ihlali' olarak gördüğü bu olayı protesto etti. "Eichmann'ın suçlandığı suçlar için tarafsız adalete getirilmesi" ve "bu kararın hiçbir şekilde Eichmann'ın işlediği korkunç suçları kınamak olarak yorumlanmaması gerektiğini kabul eder." gibi ifadeleri ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde tepki gösterdi. Bu ve bunun gibi tepkilerden dolayı Mossad, Josef Mengele'yi ele geçirmeyi amaçladığı ikinci bir operasyon misyonunu iptal etti.[27][28][29]

Birleşik DevletlerDüzenle

1990'lı yıllarda Mossad, IED'ler ve diğer silahları üretmek için gereken malzemeleri temin etmek üzere ABD içinde işler yürüten bir Hizbullah casusunun izine rastladı. ABD istihbaratı CIA ve Mossad, casusun kaldığı otele ortak bir operasyon düzenlediler. Sonrasında sorguya çekip casustan istihbarî bilgiler aldılar.[30]

2001 yılına gelindiğinde ise Mossad, ABD'de 200 kadar teröristin ikâmet ettiğini ve ABD içinde büyük bir bombalı saldırı düzenleyeceklerini FBI ve CIA birimlerine bildirdi ve uyardı. İsrail İstihbarat Ajansı; Amerikalılar'ın bu tip bir saldırıya karşı "çok savunmasız" olduğunu belirtti.[31]

Bununla birlikte Ajans, "ABD yetkililerinin, uyarının güvenilir olduğunu düşünüp düşünmediği veya terörle mücadele ekiplerinin bir yanıt bulmasına izin vermek için yeterli ayrıntı içerip içermediği bilinmemektedir." dedi. Yaklaşık bir buçuk ay sonra 11 Eylül Saldırıları gerçekleşti.[31]

UruguayDüzenle

II. Dünya Savaşı sonrası Mossad, Nazi yetkilileri arasında Holokost'ta adı geçen subayların ve diğer rütbelilerin listesini çıkarttı. Hepsi için temel amaç, yakalayıp sorguya çektikten sonra yaşamlarına son vermekti. Mossad 1965'te, savaş sonrası Güney Amerika'ya kaçan Nazi yetkililerinden biri olan ve binlerce Yahudi'nin katledilmesinde ismi geçen Letonya uyruklu Herberts Cukurs'u kırmızı listeden, kara listeye aldı.[32] Dolayısıyla kaçırılmayacak, süikaste uğrayacaktı. Uruguay'da, Cukurs'un evinin çevresine konuşlandırılan süikast timi Kidon'un casusları, 23 Şubat 1965'te bahçesinde dinlenen Curuks'u öldürdü. Cukurs'dan haber alamayan yakınları yetkili mercîlere bildirdiler ancak Cukurs'a dair erken bir bilgiye rastlanılmadı. Cukurs'un öldürülüp, kaybolmasından yaklaşık bir hafta sonra Mossad, uluslararası kamuoyuna Cukurs'un öldürüldüğünü ve cesedinin yakılıp, küllerinin Pasifik Okyanusu'na döküleceğini bildirdi ve raporladı.[32]

AsyaDüzenle

İranDüzenle

İran Devrimi (1978–79) öncesinde İran'ın gizli polisi ve istihbarat teşkilatı olan SAVAK, 1957'de ABD ve İsrail'in istihbarat subaylarının rehberliği ile oluşturuldu.[33] 1960'ların başında CIA eğitim ekibi İran'dan çekildi.[34] CIA yerine Mossad, İran'da giderek daha aktif hale geldi. SAVAK personellerini eğitti ve SAVAK ile çok çeşitli ortak operasyonlar gerçekleştirdi.[35]

Bir ABD istihbarat yetkilisi Washington Post'taki köşe yazısında, İranlı general Ali Reza Askari'nin, 7 Şubat 2007'de İsrail tarafınca öldürüldüğünü idda etti.[36] Bu idda, İsrail sözcüsü Mark Regev tarafından reddedildi. The Sunday Times ise, Askari'nin 2003'ten beri Mossad adına casusluk yaptığını ve belli bir süre sonra ayrılmak istediği için öldürüldüğünü idda etti.[37]

İran İstihbarat Bakanı Haydar Moslehi, 2010'da öldürülen İranlı fizikçiler için Mossad'ı suçladı. Ancak olayla ilgili incelenen raporlar, bu tür bilgilerin ispatlanamadığını ve Mossad'a dair bir iz olmadığını gösterdi. İran devlet TV'si ise, İsrail'i, Mossad tarafından eğitilmek üzere ziyaret ettiğini söylediği İranlı Majid Jamali-Fashi'i suçladı.[38]

Le Figaro, Mossad'ın 12 Ekim 2011'de İran Devrim Muhafızları'na bağlı İmam Ali askeri üssüne yapılan bomba saldırısının arkasında olduğunu iddia etti. Ölenler arasında Devrim Muhafızları'nın roket programını yöneten ve İran'ın uzun menzilli roket programının ilerlemesinde önemli bir isim olan general Hassan Tehrani Moghaddam'da vardı.[39] Büyük bir bölümü yok olan üste, Şahab-3 roketleri de dahil olmak üzere, birçok uzun menzilli roketin de, üsle beraber yok edildiği düşünülüyor. İran'ın en güvendiği askeri üslerinden biriydi.[40]

İran'ın yetkili mercîleri, nükleer programına en çok katkı sağlayan İranlı bilim insanları olan Mesud Alimohammadi'a, Ardeshir Hosseinpour'a, Majid Shahriari'a, Darioush Rezaeinejad'a ve Mostafa Ahmadi-Roshan'a yapılan süikastleri, Mossad'ın yaptığını idda ediyor.[41]

Şubat 2012'nin başlarında Mossad direktörü Tamir Pardo, İsrail'in, ABD'nin itirazlarına karşı İran'a saldırması durumunda oluşacak olası Amerikan tepkisini önlemek için Washington D.C.'deki ABD Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilileriyle bir araya geldi.[42]

IrakDüzenle

 
MiG-21 uçağı, Hatzerim'deki İsrail Hava Kuvvetleri Müzesi'nde

1966'da, MiG-21 savaş uçağı ile Irak'dan İsrail'e kaçan Süryani savaş pilotu Munir Redfa, Irak'ta kalmış aile bireylerini İsrail'e kaçırmaları için Mossad'ın Kudüs'teki iletişim şubesine özel izinli mektup gönderdi. İsteğime olumlu yanıt veren Mossad, "Diamond operasyonu" kod adını verdiği özel operasyon ile Redfa'nın tüm aile bireylerini, sağlıklı bir şekilde İsrail'e getirdi.[43] ABD istihbarat servisi CIA ile birlikte Sovyet üretimi MiG-21 uçağının ayrıntılı denetlemesi yapıldı, dinamikleri ve sistemi incelendi.[44][45]

Sfenks Operasyonu[46] – 1978 ve 1981 yılları arasında Mossad, Fransa'da bir Iraklı nükleer bilim insanını işe alarak, Irak'ın, Osirak nükleer reaktörü hakkında son derece hassas, gizli bilgiler elde etti. Mossad'ın topladığı bu istihbaratlar sonrası Opera Operasyonu ile İsrail Ulusal Hava Kuvvetleri, bu reaktörü havaya uçurdu.

II. Bramble Bush Operasyonu – 1990'larda Mossad'ın, Irak'a, Ürdün üzerinden yerleştirdiği Sayeret Matkal komandoları, Saddam Hüseyin'in pusuya düşürülüp, öldürülebileceği yerleri araştırmaya ve keşfetmeye başladı. Bu misyon, Çöl Tilkisi Operasyonu ve devam eden İsrail-Arap gerilim süreci nedeniyle verildi.

ÜrdünDüzenle

30 Temmuz 1997 yılında Kudüs'te, Hamas'a bağlı olan intahar bombacısı, 16 sivil İsrailli'yi öldürdü. Bu saldırının misilleme amaçlı yapıldığını düşünülen Benjamin Netanyahu, Ürdün'deki Hamas temsilcisi Halid Meşal'a karşı operasyon başlattı. Operasyon'da Mossad casusları, Meşal'ı uyur vaziyette ilen bulup, kulağına Fentanil zehrini enjekte etti.[47] Bir süre geçtikten sonra Ürdün özel operasyon polisleri, Kanadalı turist görünümündeki iki Mossad ajanını tutukladı. Amman'daki İsrail büyükelçiliğinde görevde bulunan altı kişi de ekstadan tutukladı. İsrail'den, ve Meşal için panzehir göndermeleri karşılığında sekiz kişiyi serbest bırakacaklardı.[48][49]

LübnanDüzenle

Mossad 1972'de, FLKP'nin önemli isimlerinden biri olan Bassam Ebû Şerîf [en]'in evine kargo görünümünde, patlayıcı dolu bir paket gönderildi. "Letter bomb" olarak kayıtlara geçen bu operasyonda Ebû Şerîf'in açmak için evine aldığı paket birkaç dakika sonra evini havaya uçurdu. Şanslı olan Ebû Şerîf, paketi koyduğu yerden yeterince uzakta olduğu için ölmedi; ağır yaralı bir şekilde kurtuldu.[50]

1972'de, FLKP üyesi Gassan Kanafani, otomobiline yerleştirilmiş bir patlayıcı ile öldürüldü. Öldürülmesinden kısa bir süre sonra Mossad operasyonu kamuoyuna bildirdi ve raporladı.[51]

1973'te Mossad, İsrail Silahlı Kuvvetleri'nin Beyrut'ta düzenleyeceği Bahar Operasyonu için istihbarat ve operasyonel yardımı sağladı.

22 Ocak 1979'da Mossad özel timi Kidon, izini sürdüğü Kara Eylül'ün önemli üyesi olan Ali Hasan Salameh [en]'i, otomobiline yerleştirdiği patlayıcı ile Beyrut'da öldürdü. Öldürülmesinden kısa bir süre sonra Mossad operasyonu kamuoyuna bildirdi ve raporladı.[52][53]

1992'da ise, Hizbullah'ın genel sekreterliği görevini yürüten Abbas el-Musavi, Beyrut'ta öldürüldü. Öldürülmesinden kısa bir süre sonra Mossad operasyonu kamuoyuna bildirdi ve raporladı.[54]

2002 yıllarına gelindiğinde ise Mossad, FHKC–GK kurucusu ve askerî kanadının idarecisi olan cihad Ahmed Jibrail'i öldürdü. Operasyon hakkında Mossad, kamuoyuna sayılı bilgi verdi.[55]

2003'te Mossad özel timi Kidon, Hizbullah üyesi Ali Hüseyin Salih'i, Beyrut'ta bir süikast ile öldürdü.[56]

2004'te ise Mossad özel timi Kidon, Beyrut'ta, kıdemli Hizbullah yetkilisi Ghaleb Awwali'i öldürdü. Öldürülmesinden kısa bir süre sonra Mossad operasyonu kamuoyuna bildirdi ve raporladı.[57]

2006'da Mossad özel timi Kidon, Filistin İslami Cihat Örgütü lideri Mahmoud el-Majzoub'u uzak mesafeden vurarak öldürdü. Dönemin Mossad direktörü olan Meir Dagan canlı yayında, basın toplantısında kamuoyuna bildirdi ve raporladı.[58]

Bilinen bazı ünlü personelleriDüzenle

NotlarDüzenle

  1. ^ İsrail'in, birçok yönetim departmanı Kudüs'de bulunduğu için Mossad adresi orada olabilmektedir.
  2. ^ Süikast misyonu ile bilinen Kidon özel operasyon birimi, bu birimlerden ayrıdır.[9]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Black, Ian and Benny Morris. Israel's Secret Wars: A History of Israel's Intelligence Services. New York: Grove Weidenfeld, 1991. ISBN 978-0-8021-3286-4. OCLC 249707944.
  2. ^ Bar-Zohar, Michael and Mishal, Nissim. Mossad: The Great Operations of Israel's Secret Service. The Robson Press, 2012.
  3. ^ Ben-Menashe, Ari. Profits of War: Inside the Secret U.S.-Israeli Arms Network. New York: Sheridan Square Press, 1992. ISBN 1-879823-01-2. OCLC 26586922.
  4. ^ mossad.gov.il/eng/about/Pages/default.aspx (İngilizce)
  5. ^ "The secret history of Mossad, Israel's feared and respected intelligence agency". www.newstatesman.com (İngilizce). 15 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2019. 
  6. ^ Levinson, Chaim (26 Ağustos 2018). "A Golden Age for the Mossad: More Targets, More Ops, More Money". Haaretz (İngilizce). Erişim tarihi: 2 Temmuz 2019. 
  7. ^ a b Mossad profile, Global Security. Retrieved October 28, 2006.
  8. ^ Mossad profile, Federation of American Scientists. Retrieved October 28, 2006.
  9. ^ Mossad profile, Global Security. Retrieved October 28, 2006.
  10. ^ Workings of Israel's secret service exposed, London Times, 2 August 1996
  11. ^ Israel Vs. Iran: The Shadow War, Potomac Books, Inc, 2012, page 91, By Yaakov Katz, Yoaz Hendel
  12. ^ Poisoned toothpaste and exploding phones: New book chronicles Israel’s ‘2,700’ assassination operations Ethan Bronner, Saturday 27 January 2018, The Independent
  13. ^ a b ISRAEL'S MOSSAD IS LOOKING FOR A FEW GOOD STARTUPS BY HERB KEINON, JUNE 27, 2017, Jerusalem Post
  14. ^ a b The Forward and Dan Raviv And Yossi Melman (27 Mart 2016). "The Strange Case of a Nazi Who Became an Israeli Hitman". Haaretz. 
  15. ^ "Israel Intelligence and covert operations: Chronology 1948 – 1955". Zionism-israel. 13 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2011. 
  16. ^ Ross, Michael: The Volunteer (2006)
  17. ^ Aburish, Said K. (1998). From Defender to Dictator. New York: Bloomsbury Publishing. ss. 203–210. ISBN 978-1-58234-049-4. 
  18. ^ Aburish, Said K. (1998). From Defender to Dictator. New York: Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-58234-049-4. 
  19. ^ Report: Hamas operative known as 'The Engineer' assassinated by Mossad in Tunisia By JPOST.COM STAFF, 12/16/2016
  20. ^ Tunisia investigating Mossad-suspected assassination Roi Kais, 17.12.16, ynetnews
  21. ^ "Mossad took photos, Entebbe Operation was on its way". Ynetnews. 2006. 5 Temmuz 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2009. 
  22. ^ Ross, Michael, The Volunteer, pp. 251–272
  23. ^ Cesarani 2005, s. 331–332.
  24. ^ Cesarani 2005, s. 323.
  25. ^ Cesarani 2005, s. 320.
  26. ^ Yablonka 2003, s. 17.
  27. ^ Argentina claimed that the "illicit and clandestine transfer of Eichmann from Argentine territory constitutes a flagrant violation of the Argentine State's right of sovereignty[.]" Bass, Gary J. (2004.) The Adolf Eichmann Case: Universal and National Jurisdiction. In Stephen Macedo (ed,) Universal Jurisdiction: National Courts and the Prosecution of Serious Crimes. (ch.4) Philadelphia: U.Penn. Press. In Eichmann's case, the most salient feature from the perspective of international law was the fact of Israeli law enforcement action in another state's territory without consent; the human element includes the dramatic circumstances of the capture by Mossad agents and the ensuing custody and transfer to Israel[.] Damrosch, Lori F. (2004.) Connecting the Threads in the Fabric of International Law. In Stephen Macedo (ed,) Universal Jurisdiction: National Courts and the Prosecution of Serious Crimes. (ch.5) Philadelphia: U.Penn. Press. The principle of territorial integrity (in Art. 2(4) UN Charter) At its most obvious level this means that the exercise of enforcement jurisdiction within the territory of another state will be a violation of territorial integrity 32 Note 32: E.g. after Adolf Eichmann [...] was abducted from Argentina by a group of Israelis, now known to be from the Israeli Secret Service (Mossad), the Argentine Government lodged a complaint with the UN Security Council [...] It is however unclear whether as a matter of international law the obligation to make reparation for a violation of territorial sovereignty such as that involved in the Eichmann case includes an obligation to return the offender. Higgins, Rosalyn and Maurice Floy. (1997). Terrorism and International Law. UK: Routledge. (p. 48)
  28. ^ "Security Council Resolution 138, "Question Relating to the Case of Adolf Eichmann"". UN. 26 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2011. 
  29. ^ Posner, Gerald L.; John Ware. "How Nazi war criminal Josef Mengele cheated justice for 34 years". Chicago Tribune Magazine. May 18, 1986.
  30. ^ Ross, Michael The Volunteer, pp. 168–171
  31. ^ a b Officials Told of ‘Major Assault’ Plans.
  32. ^ a b "Simon Wiesenthal Center". Wiesenthal. Erişim tarihi: 4 Aralık 2011. 
  33. ^ Iran, Library of Congress Country Studies (pp 276). Retrieved August 12, 2015.
  34. ^ Ervand Abrahamian, Tortured Confessions (University of California Press, 1999), p. 104
  35. ^ "CENTRAL INTELLIGENCE AGENCY – Encyclopaedia Iranica". www.iranicaonline.org. 29 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2019. 
  36. ^ Linzer, Dafna. "Former Iranian Defense Official Talks to Western Intelligence", The Washington Post, March 8, 2007. Retrieved March 8, 2007.
  37. ^ Mahnaimi, Uzi. "Defector spied on Iran for years", The Sunday Times, March 11, 2007. Retrieved March 11, 2007.
  38. ^ Edward Yeranian (11 Ocak 2011). "Israeli Plot Against Nuclear Scientists". VOA. Erişim tarihi: 4 Aralık 2011. 
  39. ^ 'Iran mourns missile commander killed in blastt' New York Times November 14, 2011
  40. ^ 'Mossad behind Iranian military base blast' Ynet, October 25, 2010
  41. ^ "Geopolitical Diary: Israeli Covert Operations in Iran". Stratfor. 2 Şubat 2007. 10 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2007. (requires premium subscription)
  42. ^ Daniel Klaidman, Eli Lake and Dan Ephron (13 Şubat 2012). "Obama's Dangerous Game With Iran". Newsweek Magazine. 13 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2012. 
  43. ^ Norton, Bill (2004). Air War on the Edge – A History of the Israel Air Force and its Aircraft since 1947. Midland Publishing. s. 382. ISBN 1-85780-088-5. 
  44. ^ Ian Black and Benny Morris (2007). Israel's Secret Wars: A History of Israel's Intelligence Services. Grove Press. ss. 206-209. ISBN 978-0-8021-3286-4. 
  45. ^ Loch K. Johnson (2007). Strategic Intelligence, Volume 1. Praeger Security International. ss. 75-76. ISBN 0-275-98943-7. 
  46. ^ Ostrovsky, Victor (1990), By Way of Deception – The making and unmaking of a Mossad Officer, New York: St. Martin's Press, ISBN 978-0-9717595-0-3 
  47. ^ McGeough, Paul (2009) Kill Khalid – The Failed Mossad Assassination of Khalid Mishal and the Rise of Hamas. Quartet Books. 978-0-7043-7157-6. Pages 126,127.
  48. ^ Cowell, Alan (15 Ekim 1997). "The Daring Attack That Blew Up in Israel's Face". 
  49. ^ McGeough, Paul (2009) Kill Khalid – The Failed Mossad Assassination of Khalid Mishal and the Rise of Hamas. Quartet Books. 978-0-7043-7157-6. Page 184.
  50. ^ Guerin, Orla. "Arafat: On borrowed time", BBC News, June 29, 2002. Retrieved October 27, 2006.
  51. ^ Barbara Harlow (Winter–İlkbahar 1986). "Return to Haifa: "Opening the Borders" in Palestinian Literature". Social Text. No. 13/14 (13/14): 3–23. JSTOR 466196.  Tarih değerini gözden geçirin: |tarih= (yardım)
  52. ^ Life and Death of a Terrorist, The New York Times, July 10, 1983.
  53. ^ Shalev, Noam 'The hunt for Black September', BBC News Online, January 26, 2006. Retrieved March 14, 2006.
  54. ^ [1]
  55. ^ Blanford, Nicholas (15 Haziran 2006). "Lebanon exposes deadly Israeli spy ring". The Times. Londra. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2006. 
  56. ^ "Beirut blast kills Hezbollah fighter". BBC News. 2 Ağustos 2003. Erişim tarihi: 9 Haziran 2013. 
  57. ^ "Beirut bomb kills Hezbollah man". BBC News. 19 Temmuz 2004. Erişim tarihi: 21 Nisan 2011. 
  58. ^ Mrque, Baseem (26 Mayıs 2006). "Islamic Jihad Leader Killed in Lebanon". The Washington Post. Washington. Erişim tarihi: 22 Ocak 2010.