Monarşizm

Monarşizm, bir hükümdarın üstün yetkilerle devlet başkanı olduğu yönetim biçimi olan monarşiyi savunan siyasal öğretidir. Bu siyasi öğretiyi savunan bireylere de monarşist denir.

Monarşizm, herhangi bir hanedandan veya liderden bağımsız olarak bu tür yönetim tarzını savunan bir görüştür. Belirli bir hanedanın yönetiminin savunulması ise kralcılık/saltanatçılık olarak anılır. Tarihsel süreç içerisinde kraliyet karşıtlarıyla mücadele edenlerin "cumhuriyetçiler" olarak anılması sebebiyle monarşizme karşı çıkanlar bugün de cumhuriyetçiler olarak anılmaktadır. Ülkeden ülkeye farklılık göstermekle birlikte, monarşizmin bir ülkedeki yansıması bir hanedanın desteklenmesi, geri dönmesinin arzulanması olabileceği gibi tahtta oturan bir kişinin kral/sultan olarak desteklenmesi, tahttakine karşı hak iddia edenin taraftar bulması veya tahttan indirilmiş kişinin geri dönmesinin istenmesi gibi farklı çeşitlerde kendini gösterir.

MonarşilerDüzenle

 
I. Dünya Savaşı sırasında Alman monarşistlerin kullandığı motto "In Treue Fest" yazılmış kartpostal ve Alman İmparatoru II. Wilhelm ile Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz Joseph

Mevcut monarşilerDüzenle

Monarşizm ile kralcılık/saltanatçılık ayrımını netleştirmek için Birleşik Krallık örneği açıklayıcı olacaktır. İngiliz İç Savaşı bir kralcılık/saltanatçılık örneğidir ve Cumhuriyetçiler ile Kraliyet yanlıları arasındaki bu savaşta belirli bir kral (I. Charles) ve bir hanedan desteklenmiştir. Oysaki monarşizm, Birleşik Krallık'ın bir monark, tek bir hükümdar tarafından yönetilmesi gerektiğini savunur. Günümüzde Birleşik Krallık'ta mevcut Windsor hanedanına sempati duyan ve monarşiyi destekleyen önemli bir toplumsal taban vardır.[1]

Kaldırılmış monarşilerDüzenle

 
İran'da Pehlevi Hanedanı'nın kullandığı ancak 1979 İran İslam Devrimi sonrası monarşistlerin genel olarak kullandığı bayrak

Türkiye'de veya eski hükmettiği coğrafyalarda Osmanlı Devleti'nin yeniden tesisini düşleyen gruplar olduğu gibi yönetime Osmanoğlu Ailesi'nden bir yöneticinin geçmesini savunan küçük bir grup da vardır. Bunların hepsi kralcı/saltanatçı kategorisi altındadır. Monarşistler için ise örnek ülke için en iyi idarenin monarşi ile olabileceğini savunurlar fakat bunun Osmanlı Hanedanı olup olmaması hususunu önemsemeyenlerdir. Önemli olan idare tarzının monarşi olmasıdır. Benzer bir ayrıştırma Orta Avrupa'da, özel olarak Habsburg Hanedanı'nı başta görmek isteyenler ile örneğin Polonya'da yaşandığı gibi Polonya'da monarşizmi savunanların bu hanedana tahtı teklif etmesi arasında da görülebilir. [2]

MonarşistlerDüzenle

 
Fransa'da monarşistlerin kullandığı, Fransa bayrağı üzerine yerleştirilmiş ve taç giydirilmiş Fransa Krallığı sembolü Fleur-de-lys

Bazı önde gelen monarşizm yanlıları şu kişilerdir:

  • Amerika Birleşik Devletleri

Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nda Büyük Britanya Krallığı'na sadık kalanlar.[3]

  • Almanya

Otto von Bismarck, August von Mackensen, Paul von Hindenburg, Fedor von Bock, Carl Friedrich Goerdeler

  • Avustralya

Joan Sutherland, Tony Abbott

  • Avusturya

Joseph Roth, Friedensreich Hundertwasser, Ernst Fuchs

  • Birleşik Krallık

Joan Collins, Dame Judi Dench, Boris Johnson, Michael Heseltine, Sir Elton John, Sir Tom Jones, J.R.R. Tolkien, C.S. Lewis, Sir Paul McCartney, Harold Wilson, Sir Winston Churchill, David Cameron

  • Fransa

Voltaire, Georges-Charles de Heeckeren d'Anthès, Honoré de Balzac

  • Japonya

Yukio Mişima

  • Polonya

Robert Iwaszkiewicz, Radek Sikorski, Janusz Korwin-Mikke, Grzegorz Braun, Michał Marusik, Kazik Staszewski, Robert Makłowicz

  • Rusya

Anton Bakov, Vladimir Jirinovskiy, Boris Nemtsov

  • Türkiye

Nazım Kıbrısî, Kadir Mısıroğlu, Besim Tibuk[4][5], Celâl Şengör[6]

  • Yeni Zelanda

Russell Crowe

  • Yunanistan

İoannis Metaksas, Panayis Çaldaris, Konstandinos Çaldaris, Aleksandros Papagos, Yeoryos Grivas, Yorgo Rallis

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Radikal - Bu İngilizler krallığı neden devam ettiriyor? - 30 Nisan 2014". 27 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2016. 
  2. ^ Habsburg Düşesi kendi sarayında kiracı!
  3. ^ Claud Van Tyne, The loyalists in the American Revolution, 1902.
  4. ^ Besim Tibuk - Osmanlı'da Batılılaşma Süreci ve Cumhuriyet
  5. ^ "Besim Tibuk - Türkiye Yönetim Şekli Nasıl Olmalı?". 31 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2019. 
  6. ^ "Celal Şengör: İdeal yönetim monarşidir, demokrasiye sempatim yok". 28 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2019.