Meslek hastalıkları

Meslek hastalığı, belirli bir meslek ya da sanayi kolunda çalışanlarda çalışılan ortamdan, işin niteliğinden ya da çalışma koşullarından dolayı, bedensel ya da ruhsal bütünlüğün bozulmasıyla ortaya çıkan hastalıkların ortak adıdır. İş kazası ile meslek hastalığı arasındaki temel fark, ilkinde ani bir gelişmeye yol açan bir olay bulunmasına karşılık, ikincisinde sağlığın tedrici bir gelişme sonucunda bozulmasıdır.[1] Ülkemizde Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda (Kanun Numarası 5510, Resmi Gazete:16.6.2006–26200) Meslek hastalığı; çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık ya da ruhi arıza halidir.[2]

Meslek hastalıkları çoğunlukla kronik seyirli hastalıklardır ve uzun süreli etkilenme sonucunda meydana gelir. Bu yüzden meslek hastalığı tanımında bazı mesleklerde çalışıyor olmanın yanı sıra, belirli bir işyerinde uzunca bir süreden beri çalışıyor olma özelliği yer almalıdır. Başlıca meslek hastalıkları şunlardır:[2][3][4][5][6][7][8][9]

Kimyasal maddelerin neden olduğu hastalıklarDüzenle

  • Kimyasal kökenli çevre kirlilğinde saptanan hastalıklardır (aşağıda verilen örneklere bakınız).

Kimyasal madde ateşiDüzenle

  • Çalışma ortamında metal buharı ya da polimer içeren madde buharı bulunanlarda görülen, gripal infeksiyon bulguları ön planda olduğu tablodur.

Solunum sistemi hastalıklarıDüzenle

İyonlaştırıcı radyasyonun etkileriDüzenle

KanserlerDüzenle

Deri hastalıklarıDüzenle

Lokomotor sistem hastalıklarıDüzenle

Eklem ve eklem kılıfları patolojileri; Tendon yangıları; Omuz eklemine özgü patolojiler; Kemiklerde yorgunluk kırıkları

Periferik sinir sistemi hastalıklarıDüzenle

İşitme sorunlarıDüzenle

  • Gürültü kökenli işitme sorunları
  • Makina sesinden kulak zarının zarar görmesi

Vibrasyon (titreşim) sendromuDüzenle

  • Vibrasyon angionöropatisi; Osteoartiküler patolojiler; Angionöropatisi + Osteoartiküler patolojiler

Yüksek atmosfer basıncıDüzenle

Isı değişikliğiDüzenle

Göz hastalıklarıDüzenle

  • Alerjik konjunktivit; Radyasyon (ultraviole) konjunktiviti / kataraktı; Viral konjunktivit / keratit; Toksik gazlara bağlı kornea lezyonları; Radyasyona bağlı retina ve koroid dejenerasyonları; İyonlaştırıcı radyasyon kataraktı

İnfeksiyon hastalıklarıDüzenle

  • Bakteri/Virüs/Parazit hastalıkları (Sağlıkçılar; Hayvancılık işleri; Temizlik işleri)

Meslek Hastalıkları (örnekler)Düzenle

Solunum sistemi hastalıklarıDüzenle

Akciğer ödemi, pnömoni, KOAH, akciğer kanseri[3][4][6][7][8]

İş kolu: Tekstil üretimi, boyacılık, et paketleme, hayvancılık, radyoloji, motorlu araç gazları, endüstriyel hava kirliliği, ısınma kökenli hava kirliliği, madencilik

Kirleticiler: Arsenik, asbest, krom, demir oksid, radyasyon, berilyum, ozon, azot oksidleri, karbon monoksid, tekstil tozları, vinil klorür, teflon tozları

Kalp-damar (kardiyovasküler) sistem hastalıklarıDüzenle

Ateroskleroz ve komplikasyonları[3][4]

İş kolu: Motorlu araç gazları, endüstriyel hava kirliliği, ısınma kökenli hava kirliliği, selofan ve plastik işçiliği, motorlu araç tamirciliği, madencilik

Kirleticiler: Karbonmonoksid, hidrojen sülfür, baryum, organik fosfor bileşikleri, solventli yapıştırıcılar, solventler

Sindirim sistemi hastalıklarıDüzenle

Erozyonlar, ülserler, kanamalar, karaciğer nekrozları, siroz, karaciğer kanseri[3][4]

İş kolu: Mücevher işçiliği, kuru temizleme, soğutma sistemleri işçiliği, gıda üretimi, matbaacılık, akü ve pil işçiliği, boya üretimi

Kirleticiler: Metaller (kurşun, kadmiyum, fosfor, berilyum, arsenik), karbon tetraklorür, klorlu hidrokarbonlar, nitrozaminler, vinil klorür, aflatoksin, bakteri toksinleri

Üriner sistemDüzenle

Kronik böbrek hastalıkları, mesane kanseri[3][4]

İş kolu: Kurşun işçiliği, tekstil üretimi, akü üretimi

Kirleticiler: Kadmiyum, kurşun, cıva, organik boyalar, halojenli hidrokarbonlar

Sinir sistemiDüzenle

Ekstrapiramidal bozukluklar, periferik nöropatiler[3][4]

İş kolu: Ağaç işçiliği, boyacılık, ekzost gazları, ısı yalıtımcılığı, kurşun işçiliği, tekstil üretimi, petrokimya, pestisidler, akü işçiliği, bozuk gıdalar

Kirleticiler: Cıva, manganez, kurşun, karbon monoksid, fluor, organik fosfor bileşikleri, hekzan, organik solventler, ağaç koruyucu maddeler

AyrıcaDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Meslek hastalıkları
  2. ^ a b Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hastalıklar Tanı Rehberi, İSGİP, 2020
  3. ^ a b c d e f Kumar V, Abbas AK, Aster JC. Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease. 9th edt., Elsevier Saunders, Philadelphia, 2015
  4. ^ a b c d e f Çöloğlu AS. Kimyasal Zararlara Bağlı Ölümler. Adli Tıp Ders Kitabı, s.183-229, Editörler: C.Çakalır, Z.Soysal, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Yayınları,  Rektörlük No.: 4165, Fakülte No.: 224,  İ.Ü. Basımevi ve Film Merkezi, İstanbul, 1999
  5. ^ Greenberg MI, Vearrier D. Metal fume fever and polymer fume fever. Clin. Toxicol., (Philadelphia), 53(4):195-203, 2015  
  6. ^ a b Zacharisen MC, Fink JN. Hypersensitivity pneumonitis and related conditions in the work environment. Immunol. Allergy Clin. North Am. 31(4):769-786, 2011
  7. ^ a b Karkhanis VS, Joshi JM. Pneumoconioses. Indian J. Chest Dis. Allied Sci, 55(1):25-34, 2013
  8. ^ a b Beckett WS. Occupational respiratory diseases. N. Engl. J. Med. 342(6):406–413, 2000
  9. ^ Tahsinoğlu M, Çöloğlu AS, Erseven G. Dişhekimleri için Genel Patoloji, Altın Matbaacılık, İstanbul, 1981