M7 (İstanbul metrosu)

İstanbul metrosu hattı

M7 (Yıldız - Mahmutbey) Metro Hattı, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, ilk istasyonu Kabataş, son istasyonu ise Saadetdere olan 47,6 km uzunluğunda ve 33 istasyonlu tam otomatik sürücüsüz metro hattıdır. Hat, doğu-batı aksında Haliç'in kuzeyindeki ilçeler arasında önemli bir bağlantı teşkil etmektedir.[1][2]


M7 (Yıldız - Mahmutbey) Metro Hattı
Genel bilgiler
Tip Metro
Sistem İstanbul metrosu
Durum İşletmede
Mecidiyeköy - Mahmutbey

Mekik işletmede
Mecidiyeköy - Yıldız

İnşa hâlinde
Kabataş - Yıldız
Mahmutbey - Esenyurt Meydanı

Proje aşamasında
Esenyurt Meydanı - Saadetdere
Bölge İstanbul, Türkiye
Terminal Yıldız (Şu an)
Kabataş (Gelecekte)
Mahmutbey (Şu an)
Esenyurt Meydanı (Gelecekte)
İstasyonlar Toplam: 33
İşletmede: 17
Sefer sıklığı Pik saatlerde 5 dakika, Normal saatlerde 6 dakika[1]
Yıldız - Mecidiyeköy arası mekik olarak 12 dakika
Yolculuk süresi Tek yönde 32 dakika[1]
Yolcu kapasitesi 8 vagonlu 1 tren setinde 2160 kişi
Tek yönde 70.000 (kişi/gün)[1][2]
Tren sayısı 80
Web sitesi M7 Hattı Resmî Sitesi
M7 Hattı Kabataş Uzatması Proje Sayfası
M7 Hattı Esenyurt Meydanı Uzatması İnternet Sitesi
M7 Hattı Esenyurt Meydanı Uzatması Proje Sayfası
İşletim
Açılış 28 Ekim 2020 (Mecidiyeköy - Mahmutbey)
2 Ocak 2023 (Mecidiyeköy - Yıldız)[1]
Sahibi İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci(ler) Metro İstanbul
Depo merkezleri Giyimkent - Tekstilkent
Teknik
Hat uzunluğu 47,6 km (29,6 mi)
Kabataş - Mecidiyeköy: 6,5 km
Mecidiyeköy - Mahmutbey: 18 km
Mahmutbey - Esenyurt Meydanı: 18,5 km
Esenyurt Meydanı - Saadetdere: 4,6 km
Hat açıklığı Standart (1,435 mm)
İşletme hızı 80 km/sa (50 mph)
Kabin sistemi 80 sürücüsüz araç[1]
Rota sayısı 4
Mecidiyeköy - Mahmutbey
Mahmutbey - Mecidiyeköy
Yıldız - Mecidiyeköy
Mecidiyeköy - Yıldız
Güzergâh haritası

Kabataş
Beşiktaş
Yıldız[3]
Fulya
Geceleme Hattı
Mecidiyeköy
Çağlayan
Nurtepe
Çırçır
Veysel Karani - Akşemsettin
Yeşilpınar
Kâzım Karabekir[4]
Yenimahalle[5]
Karadeniz Mahallesi
Depo
Giyimkent - Tekstilkent
Oruç Reis
Göztepe Mahallesi
Mahmutbey
Atatürk Mahallesi
Toplu Konutlar
Tema Park
Geceleme Hattı
Hastane
Tahtakale
Ispartakule
Bahçeşehir
Esenkent[6]
Ardıçlı
Esenyurt Meydanı
Nazım Hikmet
Esenyurt Belediye
Firuzköy
Saadetdere
M7 hattında çalışan trenlerden biri (Alibeyköy)
Hatta kullanılan trenlerden birinin içi
Mecidiyeköy İstasyonu'nun açılış günü çekilmiş bir fotoğrafı

Hattın ilk etabı olan 18 km uzunluğundaki 15 istasyonlu Mecidiyeköy - Mahmutbey etabı 28 Ekim 2020'de hizmete girmiştir.[7][8]

Hattın ikinci etabının ilk kısmı olan Mecidiyeköy - Yıldız 2 Ocak 2023'te mekik olarak hizmete alınmıştır.

Hat sürücüsüz olduğu için tüm istasyonlarda tam boy PAKS (Peron Ayırıcı Kapı Sistemi) kullanılmaktadır. Mevcut 80 adet sürücüsüz araç olduğu için, sistem 4 vagonlu olarak işletilmektedir. Araç sayısı 300'e çıkarıldığında sistem 8 vagonlu olarak işletilecektir. Yatırım programında yeni vagon alımının tahmini maliyeti açıklanmıştır.[9]

İşletme bilgileriDüzenle

  • Sahibi: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
  • İşletici: Metro İstanbul
  • Hat uzunluğu: 47,6 km (İşletmede olan 20 km)
  • Hat açıklığı: Standart (1,435 mm)
  • Sefer süresi: 32 dk / Tek yön[1][2]
  • Sefer sıklığı: 5 dakika (Pik saatlerde), 6 dakika (Normal saatlerde)[1]
  • İstasyon sayısı: 33 (İşletmede olan 17, İnşa hâlinde 14, Proje aşamasında 2)
  • Araç seti ve vagon sayısı: 80 adet (4’lü vagonlarla işletilen 20 tren seti)[1]
  • Günlük sefer sayısı: 176 sefer / Tek yön[1]
  • Günlük yolcu sayısı: Tek yönde 70.000 (kişi/gün)[1]
  • Depo sahası/Kumanda merkezi: Tekstilkent-Giyimkent
  • İşletme saatleri: 06:00 - 00:00 (Cumayı Cumartesiye ve Cumartesiyi Pazara Bağlayan Gecelerde 00:00 - 06:00 arasında çift bilet olacak şekilde)[1]

ProjeDüzenle

Kabataş - Esenyurt Meydanı arasında bir bütün olarak inşa edilmesi düşünülen hattın, daha sonra üç ayrı etapta inşa edilmesine karar verilmiştir. Hattın Saadetdere'ye kadar uzatılması planlanmaktadır.

Mecidiyeköy - MahmutbeyDüzenle

İlk etap olan 18 km uzunluğundaki 15 istasyonlu Mecidiyeköy - Mahmutbey etabı 8 Ekim 2013 tarihinde ihale edilmiş ve en düşük teklifi 849 milyon 440 bin lira ile Gülermak Ağır Sanayi İnşaat, Kolin İnşaat ve Kalyon İnşaat'ın oluşturduğu konsorsiyum vermiştir. Mecidiyeköy - Mahmutbey etabının temeli 9 Şubat 2014'te atılmış ve 28 Ekim 2020'de hizmete girmiştir.[7][10][11][12][13]

Hat üzerinde, Kâğıthane ve Alibeyköy istasyonları viyadük üzerinde olup kalan istasyonlar yer altındadır. Viyadük üzerinde bulunan istasyonlar kenar platforma, kalan istasyonlar ise ada platformuna sahiptir. Ayrıca araçların içinde "İndüksiyon Döngü Sistemi" adı verilen ve sadece işitme engellilerin işitme cihazları aracılığıyla duyabileceği frekansta yayın yapılmaktadır.[1]

Kabataş - MecidiyeköyDüzenle

İkinci etap olan Kabataş - Mecidiyeköy hattının yapımı 27 Mayıs 2015'te başlanmıştır. Etabın Mecidiyeköy - Yıldız arası 2 Ocak 2023'te hizmete alınmıştır.[14] Beşiktaş ve Kabataş istasyonlarının, inşaat sırasında ortaya çıkan arkeolojik kazılar nedeniyle 2024 yılında açılması planlanmaktadır.[15][16] Mecidiyeköy - Yıldız istasyonları arasında, Yıldız - Kabataş kesimi hizmete girene dek 12 dakikada bir mekik işletme yapılacaktır.

Mahmutbey - Esenyurt MeydanıDüzenle

Üçüncü etap olan Mahmutbey - Esenyurt Meydan hattının yapımı 21 Ağustos 2017'de ihale edilmiş, ancak proje eksikliği nedeniyle yapımı başlamamıştır. 2020'de projelendirmesi yapılan hattın Mahmutbey - Hastane inşası 2 Ağustos 2021'de başlamıştır ve bu kısmın 2025'te hizmete girmesi planlanmaktadır. Hattın Hastane - Tahtakale arasındaki kısmı Kanal İstanbul projesiyle kesiştiği için bu kısımda hattın derinliği 67 m'ye kadar inmektedir. Hastane - Esenyurt Meydan kesiminin 2025 - 2029 yılları arasındaki dönemde hizmete girmesi planlanıyor.

17 Ekim 2022'de Tema Park istasyonundan Mahmutbey istasyonu yönüne doğu anahat tünel kazısını yapacak olan TBM-1 kazıya başlamıştır.[17]

Esenyurt Meydanı - SaadetdereDüzenle

2029 vizyon planında yer alan bu uzatma ile hattın M20 (İncirli - TÜYAP) Metro Hattı hattına entegre olması planlanmaktadır.[18]

İstasyonlarDüzenle

Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür Notlar
1 Kabataş Beyoğlu    (Kabataş)  (ŞH KabataşİDO KabataşDentur Avrasya) Yer altı Dolmabahçe SarayıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiVodafone Park・Kabataş İETT Peronları
2 Beşiktaş Beşiktaş   (ŞH BeşiktaşŞH Barbaros Hayrettin PaşaİDO BeşiktaşTuryolDentur Avrasya) Beşiktaş MeydanıBüyük Beşiktaş ÇarşısıBeşiktaş Kültür MerkeziBahçeşehir ÜniversitesiBarbaros BulvarıBeşiktaş Anadolu LisesiÇırağan Palace Kempinski・Beşiktaş İETT Peronları
↑↑ İnşa hâlinde ↑↑
3 Yıldız Beşiktaş Yer altı Yıldız Teknik Üniversitesi Yıldız YerleşkesiYıldız CamiiYıldız SarayıSait Çiftçi Devlet Hastanesi[19]Barbaros Bulvarı
4 Fulya Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü
↑↑ Mekik işletmede ↑↑
5 Mecidiyeköy Şişli   (Şişli - Mecidiyeköy)  (Mecidiyeköy) Yer altı Mecidiyeköy MeydanıBüyükdere CaddesiCevahir AVMProfilo AVMTrump Towers・Mecidiyeköy & Şişli İETT Peronları
---
  Mecidiyeköy Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 500 metre yürüme mesafesi olup, istasyonlar arasında altgeçit ile aktarma imkânı vardır.
6 Çağlayan Kâğıthane İstanbul Adalet SarayıFlorence Nightingale Hastanesi[19]・Çağlayan Meydanı
---
  Çağlayan Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 500 metre yürüme mesafesi olup, istasyonlar arasında aktarma imkânı yoktur.
7 Kâğıthane   (Kâğıthane)  (Kâğıthane) Viyadük Kâğıthane Deresi・Kâğıthane İETT Peronları
8 Nurtepe Yer altı
9 Alibeyköy Eyüpsultan   (Alibeyköy Metro) Viyadük Alibey Deresi・Ramada by Wyndham Alibeyköy
10 Çırçır Yer altı İBB Tevfik Aydeniz Spor Tesisi・Çırçır İETT Peronları
11 Veysel Karani - Akşemsettin Eyüp Park AVMVialand
12 Yeşilpınar İBB Erdem Beyazıt Kütüphanesi
13 Kâzım Karabekir[4] Gaziosmanpaşa
14 Yenimahalle[5] Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi[19]
15 Karadeniz Mahallesi   (Kiptaş - Venezia) Venezia Mega OutletMetris Cezaevi
16 Giyimkent - Tekstilkent Esenler DepoGiyimkentTekstilkent
17 Oruç Reis
18 Göztepe Mahallesi Bağcılar Medipol Üniversitesi Hastanesi[19]
19 Mahmutbey   (Mahmutbey) Maslak Caddesi・İnönü Caddesi・Bosna Caddesi
↓↓ İnşa hâlinde ↓↓
(Hastane'ye kadar 2025 yılında açılması planlanmakta)
20 Atatürk Mahallesi Küçükçekmece Yer altı   Atatürk Mahallesi Metro İstasyonu'na yaklaşık 400 metre yürüme mesafesi olup, istasyonlar arasında aktarma imkânı yoktur.
21 Toplu Konutlar ArenaPark AVM
22 Tema Park Halkalı Stadı
---
  Halkalı Stadı Metro İstasyonu'na yaklaşık 300 metre yürüme mesafesi olup, istasyonlar arasında aktarma imkânı sıkıntılı ve tartışmalıdır.
23 Hastane Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi[19]・Kanuni Sultan Süleyman Hastanesi İETT Peronları
24 Tahtakale Avcılar
25 Ispartakule
26 Bahçeşehir Başakşehir
27 Esenkent[6] Esenyurt Akbatı AVMİstinye Üniversitesi Hastanesi[19]
28 Ardıçlı
29 Esenyurt Meydanı
↓↓ 2029 sonrası inşaat edilmesi planlanan ↓↓
30 Nazım Hikmet Esenyurt   (Nazım Hikmet) Yer altı
31 Esenyurt Belediye
32 Firuzköy
33 Saadetdere Esenyurt & Avcılar   (Saadetdere)   Saadetdere Mahallesi Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 650 metre yürüme mesafesi olup, istasyonlar arasında aktarma imkânı yoktur.


İstasyon özellikleriDüzenle

İstasyonlar[20]   İstasyon tipi İstasyon Derinliği (metre) Yürüyen merdiven (Cadde seviyesi - Turnike katı) Yürüyen merdiven (Tunike katı - Peron) Asansör (Cadde seviyesi - Turnike katı) Asansör (Tunike katı - Peron) Giriş/Çıkış sayısı
Kabataş   Aç-Kapa + Tünel 42 6 6 2 4 2
Beşiktaş   26 6 4 6 2 2
Yıldız   Aç-Kapa + Tünel 71 12 8 4 6 3
Fulya   32 7 10 5 4 2
Mecidiyeköy   Aç-Kapa + Tünel + Top-Down 44 5 24 2 9 6
Çağlayan   Aç-Kapa + Tünel 49 6 10 3 12 3
Kâğıthane   Viyadük 9 (Viyadük) 0 8 0 4 2
Nurtepe   Aç-Kapa + Tünel 35 4 10 2 4 3
Alibeyköy   Viyadük 9 (Viyadük) 0 8 0 4 2
Çırçır   Aç-Kapa + Tünel 29 6 8 2 7 3
Veysel Karani - Akşemsettin   42 8 8 4 7 4
Yeşilpınar   Top-Down 27 4 6 3 1 3
Kâzım Karabekir   22 10 6 4 1 4
Yenimahalle   Aç-Kapa 20 4 6 2 1 3
Karadeniz Mahallesi   Aç-Kapa + Tünel 42 12 14 6 8 5
Giyimkent - Tekstilkent   Aç-Kapa 24 9 6 2 1 3
Oruç Reis   Aç-Kapa + Tünel + Top-Down 43 6 4 2 6 2
Göztepe Mahallesi   Aç-Kapa + Tünel 23 10 4 2 2 4
Mahmutbey   Top-Down 43 8 11 2 0 2

İstasyon uzaklıklarıDüzenle

İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır.

Sıra İstasyon İstasyonlar arası uzaklık İlk istasyona olan uzaklık
1 Kabataş 0+00 km Başlangıç
2 Beşiktaş 1+77 km 1+77 km
3 Yıldız 1+44 km 3+21 km
4 Fulya 1+04 km 4+25 km
5 Mecidiyeköy 1+07 km 5+32 km
6 Çağlayan 1+42 km 6+74 km
7 Kâğıthane 1+22 km 7+96 km
8 Nurtepe 0+88 km 8+84 km
9 Alibeyköy 1+17 km 10+01 km
10 Çırçır 1+13 km 11+14 km
11 Veysel Karani - Akşemsettin 0+67 km 11+81 km
12 Yeşilpınar 0+90 km 12+71 km
13 Kâzım Karabekir 0+90 km 13+61 km
14 Yenimahalle 1+46 km 15+07 km
15 Karadeniz Mahallesi 1+73 km 16+80 km
16 Giyimkent - Tekstilkent 1+31 km 18+11 km
17 Oruç Reis 1+39 km 19+50 km
18 Göztepe Mahallesi 1+01 km 20+51 km
19 Mahmutbey 1+52 km 22+03 km
20 Atatürk Mahallesi 3+27 km 25+30 km
21 Toplu Konutlar 1+31 km 26+61 km
22 Tema Park 1+41 km 28+02 km
23 Hastane 1+17 km 29+19 km
24 Tahtakale 3+65 km 32+84 km
25 Ispartakule 1+36 km 34+20 km
26 Bahçeşehir 2+21 km 36+41 km
27 Esenkent 1+45 km 37+86 km
28 Ardıçlı 1+46 km 39+32 km
29 Esenyurt Meydanı 1+11 km 40+43 km

Güzergâh şemasıDüzenle

Kazalar/ArızalarDüzenle

  • 7 Nisan 2021'de Mecidiyeköy makas bölgesinde betonarme çatlakları ve kabarmalar tespit edilmesi üzerine tedbir amaçlı olarak Mecidiyeköy Metro İstasyonu kullanıma kapatılmıştır.[21][22] Yapılan incelemeler sonucunda sorunun inşaatı gerçekleştiren yüklenici firmalardan kaynaklandığı belirlenmiştir. 10 Nisan 2021'de başlanan tadilat çalışmalarında makas bölgesine yeni bir drenaj sistemi kurularak çatlaklara neden olan su, bölgeden uzaklaştırılmıştır. 15 Temmuz 2021'de tünel bölgesinin betonarme imalatının yeniden yapımına başlanmış, betonarme işlerinin bitirilmesinin ardından 15 Kasım 2021'de makas bölgesinde sinyalizasyon testlerine geçilmiş ve 20 Aralık 2021'de de Mecidiyeköy Metro İstasyonu yeniden hizmete girmiştir.[23] Tadilat işlemleri süresince metro seferleri Nurtepe - Mahmutbey arasında normal tarifeyle, Nurtepe - Çağlayan arasında mekik tarifeyle gerçekleştirilmiş, Nurtepe - Mecidiyeköy arasında ise ücretsiz İETT seferleri düzenlenmiştir.
  • 24 Temmuz 2021'de, Veysel Karani - Akşemsettin istasyonunda klima kaynaklı bir yangın meydana gelmiştir.[24] Metro İstanbul, Çırçır - Kâzım Karabekir arası İETT otobüsleri ile hizmet verilmiştir.[25]

İstasyon yapılarıDüzenle

GörsellerDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m "M7 Mecidiyeköy-Mahmutbey Metro Hattı". Metro İstanbul. 22 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2022. 
  2. ^ a b c Genel Tanıtım Kataloğu (PDF). Metro İstanbul. 2021. 1 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Şubat 2022. 
  3. ^ Yıldız Teknik Üniversitesi Yıldız Yerleşkesi
  4. ^ a b   hattında aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır.
  5. ^ a b   hattında aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır.
  6. ^ a b   ve   hatlarında aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır.
  7. ^ a b "M7 Mecidiyeköy - Mahmutbey Metrosunda Seferler 28 Ekim'de Başlıyor". Metro İstanbul. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 26 Ekim 2020. 30 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2020. 
  8. ^ "Mecidiyeköy - Mahmutbey Metrosu'nda Seferler İmamoğlu'nun Startıyla Başladı". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2020. 
  9. ^ "İBB Yatırım & Hizmet Programı - 2022 (23. sayfa, 6 numaralı hedef)" (PDF). İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 20 Aralık 2021. 
  10. ^ "Mecidiyeköy - Mahmutbey Metrosu". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 22 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021. 
  11. ^ "İstanbul'a yeni metro hattı". NTV. 5 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021. 
  12. ^ "Kabataş - Mecidiyeköy arası 2018'de metroyla 9 dakika…". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021. 
  13. ^ "Basın Tanıtımı". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 15 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021. 
  14. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2022. 
  15. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 4 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 4 Haziran 2021. 
  16. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2021. 
  17. ^ "MAHMUTBEY-BAHÇEŞEHİR-ESENYURT METRO HATTININ YAPIMI BAŞLADI". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2022. 
  18. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 28 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Haziran 2022. 
  19. ^ a b c d e f İstanbul'daki hastaneler listesi
  20. ^ "Kabataş-Mecidiyeköy-Mahmutbey Metro Hattı Bilgileri". data.ibb.gov.tr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Eylül 2020. 
  21. ^ "M7 Mecidiyeköy İstasyonu Hizmet Verememektedir!". 7 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2021. 
  22. ^ @metroistanbul (7 Nisan 2021). "#MetroDuyuru #M7 M7 Mecidiyeköy-Mahmutbey metro hattında teknik bir arıza nedeniyle seferlerimiz Mahmutbey-Nurtepe ve Nurtepe-Çağlayan istasyonları arasında yapılmaktadır" (Tweet) – Twitter vasıtasıyla. 
  23. ^ "Mecidiyeköy istasyonu işletmeye açılıyor". Metro İstanbul. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 18 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2021. 
  24. ^ "Son dakika... İstanbul'da metroda klima kaynaklı patlama". Milliyet. 24 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2021. 
  25. ^ @metroistanbul (24 Temmuz 2021). "M7 Mecidiyeköy-Mahmutbey Metro Hattımızda teknik bir arıza nedeniyle seferlerimiz Kazım Karabekir - Mahmutbey arasında yapılmaktadır. Çırçır - Kâzım Karabekir istasyonları arası İETT otobüsleri ile hizmet verilecektir" (Tweet). 24 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi – Twitter vasıtasıyla. 

Dış bağlantılarDüzenle