M4 (İstanbul metrosu)

İstanbul'da hizmet veren bir metro hattı

M4 (Kadıköy - Tavşantepe) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan metro hatlarından birisidir. Anadolu Yakası'nın ilk metro hattı olma özelliğini taşır. İlk istasyonu Kadıköy, son istasyonu ise Tavşantepe olmak üzere 19 istasyonu mevcuttur ve istasyonlar tamamen yer altındadır. Kadıköy ve Ayrılıkçeşme istasyonları ve istikameti hariç, hat tamamen D-100 Karayolu'nun altından gider. 17 Ağustos 2012 tarihinde Kadıköy - Kartal, 10 Ekim 2016 tarihinde Kartal - Tavşantepe uzatması hizmete girmiştir.[2] M4 hattı 31,2 km uzunluğu ile İstanbul'un en uzun metro hattıdır.


M4 (Kadıköy - Tavşantepe) Metro Hattı
Genel bilgiler
Tip Metro
Sistem İstanbul metrosu
Durum İşletmede
Kadıköy - Tavşantepe

İnşa halinde
M4ᴀ (Tavşantepe - Sabiha Gökçen Hvl.)
M4ʙ (Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Bld.)

Plan aşamasında
M4ᴀ (Sabiha Gökçen Hvl. - Kurtköy YHT Garı)
M4ʙ (İçmeler/Tuzla Belediyesi - Tuzla)
Bölge İstanbul, Türkiye
Terminal Kadıköy
Tavşantepe (Günümüzde)
Sabiha Gökçen Havalimanı (3. Etap)
İçmeler/Tuzla Belediyesi (4. Etap)
İstasyonlar M4ᴀ: 23
M4ʙ: 25
Sefer sıklığı 4 dakika
Yolculuk süresi 38,5 dakika
Rotalar Kadıköy - Tavşantepe
Website M4 Hattı Resmî Sitesi
M4ᴀ Hattı S. Gökçen Hvl. Uzatması Proje Sayfası
M4ᴀ Hattı S. Gökçen Hvl. Uzatması İnternet Sitesi
M4ᴀ Hattı Kurtköy YHT Garı Uzatması Proje Sayfası
M4ʙ Hattı İçmeler Uzatması Proje Sayfası
M4ʙ Hattı İçmeler Uzatması İnternet Sitesi
İşletim
Açılış 17 Ağustos 2012 (1. Etap: Kadıköy - Kartal)
10 Ekim 2016 (2. Etap: Kartal - Tavşantepe)
Sahibi İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci(ler) Metro İstanbul
Depo Merkezleri Maltepe
Teknik
Hat uzunluğu 31,20 km (19,39 mi)
Hat açıklığı Standart (1435 mm)
İşletme hızı 80 km/sa (50 mph)
Güzergâh haritası
Kadıköy İDO Tramvay İstasyonu
Kadıköy
T3 hattı
Halkalı yönüne
Ayrılık Çeşmesi Tren İstasyonu
Ayrılık Çeşmesi
Gebze yönüne
D-100 Karayolu
Acıbadem
Otoyol 1 - Metrobüs
Ünalan
Geceleme Hattı
Göztepe
Yenisahra
M12 hattı
Otoyol 2
M8 hattı
Kozyatağı
Bostancı
Küçükyalı
Yaklaşım Tüneli
Maltepe
Depo
Huzurevi
Gülsuyu
Esenkent[1]
Hastane - Adliye
Soğanlık
Kartal
Yakacık - Adnan Kahveci
Pendik
Tavşantepe
Halkalı yönüne
Pendik Tren İstasyonu / Pendik Çarşı (M10)
Gebze yönüne
Kaynarca Merkez
Fevzi Çakmak
Yayalar
Kurtköy
Çamçeşme
Sabiha Gökçen Havalimanı
Kavakpınar
Teknopark
Yenişehir
Kemiklidere
M5 hattı
Kurtköy YHT Garı
Esenyalı
Aydıntepe
Depo
D-100 Karayolu
Halkalı yönüne
İçmeler - Tuzla Belediyesi
İçmeler Tren İstasyonu
Değirmenaltı
Gebze yönüne
Tuzla

Metro hattının Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı ve Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi arasındaki uzatma çalışmaları devam etmektedir. Hattın Sabiha Gökçen'e giden kolu Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, İçmeler'e giden kolu ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa edilmektedir. Tüm inşaat çalışmaları bittiğinde hattaki işletme M4ᴀ ve M4ʙ olarak ikiye ayrılacaktır.

TarihçeDüzenle

Başlangıçta Harem - Tuzla Hafif Raylı Sistemi (HRS/LRT) olarak düşünülmesine rağmen Marmaray projesiyle bütünleştirilmesinin daha uygun olacağı düşünülerek başlangıç noktası Kadıköy’e kaydırılmıştır. Projeye göre Kadıköy - Acıbadem arası delme tünel, Acıbadem’den Kartal köprüsüne kadar olan kısmın ise hemzemin olarak inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Yıllarca İBB ve Karayolları arasında süren mülkiyet problemleri yüzünden hayata geçirilemeyen proje için 2002′de iki kurum arasında bir protokol imzalanarak, Harem - Tuzla arasında D-100 Karayolu'nun orta refüjü İBB’ye devredilmiştir. Ocak 2005′te Anadoluray Grubu (Yapı Merkezi - Doğuş - Yüksel - Yenigün - Belen İnşaat Ortak Girişimi) ile sözleşme imzalanmış ve 29 Ocak 2005′te de temel atılmıştır.

Çalışmalara başlandıktan sonra, yapılan analizlerde D-100 Karayolu aksında yaşanan yoğunluğun enerji maliyetinin yıllık yaklaşık 80 milyon dolar ve zaman kaybının ise yaklaşık 120 milyon dolar olduğu, inşaat maliyetleri çevresel faktörler ve artacak yoğunluk da göz önünde bulundurulduğunda kısa sürede (yaklaşık 6,5 yıl) kendini amorti edeceği ortaya çıkmıştır. İnşaat aşamasında D-100 Karayolu'nun kısmen trafiğe kapatılacak olması, raylı sisteme ayrılacak bölüm dolayısı ile yolun kalıcı olarak daralacak olması, hafif raylı sistemin ihtiyaca tam olarak cevap veremeyecek olması gibi etkenler de göz önüne alınarak İTÜ görüşü, İETT önerisi ve UKOME kararıyla 2005 yılı Temmuz ayında sistemin tamamen yer altında ve metro standartları ile inşasına karar verilmiştir. Hattın metro olarak inşa edilmesi kararından sonra projeler gözden geçirilip, Ocak 2008′de ikmal işleri Avrasya Metro Grubu (Astaldi - Makyol - Gülermak) ihale edilmiş ve Mart’ta yer teslimi yapılıp inşaata başlanmıştır. Tüneller 2 yılda kazılarak 2010 yılında bitirilmiştir. Metro araçlarıyla ilgili aranılan niteliklerde en uygun teklifi sunan İspanyol CAF firması ile Eylül 2009′da sözleşme imzalanmış ve vagon üretimleri başlatılmıştır. İlk vagonlar da 2011 Ocak'ta gelmiştir. Birkaç aylık test sürüşleri ve bazı sorunlar nedeniyle geciken hat, 17 Ağustos 2012'de dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ve çeşitli bakanların katılımıyla hizmete girmiştir.

Metro hattının Kadıköy, Ayrılık Çeşmesi, Ünalan ve Göztepe istasyonları deniz seviyesinin altındadır. İstasyonlar arası mesafe ortalama olarak 1300 metre olup, birbirine en yakın istasyonlar 800 metre mesafe ile Maltepe ve Huzurevi, en uzak istasyonlar ise 2300 metre mesafe ile Bostancı ve Küçükyalı’dır. Komuta merkezi Esenkent'te, deposu ise Maltepe'de konumlandırılmıştır, projeye sonradan dâhil edilen Kaynarca’da ise depo sahası yer alacaktır. Hattın tasarımı 90 saniye aralıkla işletmeye imkân vermektedir. 2600 kişi kapasiteli 8′li metro dizilerine göre tasarlanan peronlara sahip metro hattında kullanılan araçlar enerji temininde rijit katener sistemini kullanmaktadır. Tüm istasyonlarda yürüyen merdivenli giriş-çıkışların yanı sıra engeli asansörü de bulunmaktadır, D-100 Karayolu güzergâhındaki tüm istasyonlarda kuzey ve güney taraflarda giriş-çıkışlar ve bu giriş-çıkışlar arasında alt geçitler vardır. M4 hattı aynı zamanda saatte 100 km/h hız ile İstanbul metrosu'nun en hızlı metro hattıdır, bunun sebebi de istasyonlar arasındaki mesafenin uzun olmasıdır.

BilgilerDüzenle

  • Çift hatta toplam tünel uzunluğu: 53 km
  • Toplam tünel uzunluğu: 65.136 m (bağlantı tünelleri, şaftlar, merdiven tünelleri dâhil)
  • Toplam proje maliyeti Kaynarca uzatması ve vagonlar dâhil 3 milyar 100 milyon Türk lirası.
  • Hat için 120 vagon alındı. Kaynarca kararı üzerine sipariş sayısı 144'e çıkarıldı.
  • 5.350 ton ray kullanıldı.
  • Rayları birleştirmek için 5.500 kaynak yapıldı.
  • Ray altına uygulanan ve titreşimleri önleyen elastomer mesnet malzemesi, Türkiye’de kullanılan en kalın ve en fazla titreşim önleyen yastık.
  • Dizgede toplam 69 giriş, 315 turnike(30 Engelli), 85 asansör ve 335 yürüyen merdiven var.

Vagonların özellikleriDüzenle

  • Önceki vagonlardan farklı olarak bu hatta trenler istendiğinde vatmansız olarak kullanılabilme özelliği vardır. Bu sayede vagonların parklanma, tamir-bakım atölyesi gibi yerlere erişimi kontrol merkezinden sağlanmaktadır.
  • Vagonlar arası geçiş sayesinde yolcular homojen olarak dağılabilmektedir.
  • Isıtma, soğutma, havalandırma, kamera sistemi, dinamik yol göstergesi ve LCD ekranlar mevcuttur.
  • Titreşim ve ses izolasyonu yapılmıştır.

İstasyonlarDüzenle

M4ᴀ (Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro HattıDüzenle

Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür Notlar
1 Kadıköy Kadıköy   (Kadıköy İDO ve İskele Camii Tramvay İstasyonları)  (Kadıköy Terminali)  (Kadıköy İskelesi)TuryolDentur Avrasya Yer altı Kadıköy Haldun Taner SahnesiOsmanağa CamiiSultan Mustafa İskele Camii
2 Ayrılık Çeşmesi   (Ayrılık Çeşmesi Tren İstasyonu) İbrahim Ağa CamiiTepe Nautilus
3 Acıbadem Acıbadem Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 2 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı yoktur.
4 Ünalan Üsküdar   (Uzunçayır Metrobüs İstasyonu) Uzunçayır Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 700 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.
5 Göztepe Göztepe Camii
6 Yenisahra Kadıköy   İstanbul Optimum Premium Outlet AVM
7 Kozyatağı Ataşehir   Kozyatağı Camii
8 Bostancı Kadıköy Bostancı Oto Sanayi Sitesi (BOSS)
9 Küçükyalı Maltepe Hilltown Küçükyalıİstanbul Ticaret Üniversitesi Küçükyalı Kampüsü
10 Maltepe Maltepe Depo Sahası
11 Huzurevi Maltepe Huzurevi
12 Gülsuyu
13 Esenkent Maltepe Piazza AVMCarrefourSA Maltepe Park
14 Hastane - Adliye Kartal Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir HastanesiKartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesiİstanbul Anadolu Adalet SarayıAnatolium Marmara
15 Soğanlık Burak Bora Anadolu Lisesi・Köy Hizmetleri Anadolu Lisesi
16 Kartal
17 Yakacık - Adnan Kahveci Yakacık Vergi Dairesi
18 Pendik Pendik Pendik Tren İstasyonu'na yaklaşık 1 km. yürüme mesafesi bulunmaktadır.
19 Tavşantepe Pendik Kaymakamlığı・Pendik Emniyet Müdürlüğü・Pendik Millet Bahçesi
↓↓ 2024 Sonuna Kadar İnşa Edilmesi Planlanan ↓↓
20 Fevzi Çakmak Pendik   Yer altı Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi
21 Yayalar   İstanbul Gedik Üniversitesi Pendik Yerleşkesi・Şeyhli İlköğretim Okulu
22 Kurtköy   Kurtköy Sanayi
23 Sabiha Gökçen Havalimanı    Sabiha Gökçen Havalimanı
↓↓ 2029 sonrası inşa edilmesi planlanan ↓↓
24 Teknopark Pendik   Yer altı İstanbul Teknopark
25 Yenişehir   Atlantis AVM
26 Kurtköy YHT Garı Gebze - İstanbul Havalimanı - Halkalı yüksek standartlı demiryolu    (Kurtköy YHT Garı) Kurtköy Depo SahasıViaport

M4ʙ (Kadıköy - Tuzla) Metro HattıDüzenle

Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür Notlar
1 Kadıköy Kadıköy   (Kadıköy İDO ve İskele Camii Tramvay İstasyonları)  (Kadıköy Terminali)  (Kadıköy İskelesi)TuryolDentur Avrasya Yer altı Kadıköy Haldun Taner SahnesiOsmanağa CamiiSultan Mustafa İskele Camii
2 Ayrılık Çeşmesi   (Ayrılık Çeşmesi Tren İstasyonu) İbrahim Ağa CamiiTepe Nautilus
3 Acıbadem Acıbadem Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 2 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı yoktur.
4 Ünalan Üsküdar   (Uzunçayır Metrobüs İstasyonu) Uzunçayır Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 700 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.
5 Göztepe Göztepe Camii
6 Yenisahra Kadıköy   İstanbul Optimum Premium Outlet AVM
7 Kozyatağı Ataşehir   Kozyatağı Camii
8 Bostancı Kadıköy Bostancı Oto Sanayi Sitesi (BOSS)
9 Küçükyalı Maltepe Hilltown Küçükyalıİstanbul Ticaret Üniversitesi Küçükyalı Kampüsü
10 Maltepe Maltepe Depo Sahası
11 Huzurevi Maltepe Huzurevi
12 Gülsuyu
13 Esenkent Maltepe Piazza AVMCarrefourSA Maltepe Park
14 Hastane - Adliye Kartal Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir HastanesiKartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesiİstanbul Anadolu Adalet SarayıAnatolium Marmara
15 Soğanlık Burak Bora Anadolu Lisesi・Köy Hizmetleri Anadolu Lisesi
16 Kartal
17 Yakacık - Adnan Kahveci Yakacık Vergi Dairesi
18 Pendik Pendik Pendik Tren İstasyonu'na yaklaşık 1 km. yürüme mesafesi bulunmaktadır.
19 Tavşantepe Pendik Kaymakamlığı・Pendik Emniyet Müdürlüğü・Pendik Millet Bahçesi
↓↓ 2024 sonuna kadar inşa edilmesi planlanan ↓↓
20 Kaynarca Merkez Pendik   Yer altı Özel Pendik Yüzyıl Hastanesi
↓↓ 2024 Sonuna Kadar İnşa Edilmesi Planlanan ↓↓
21 Çamçeşme Pendik Yer altı
22 Kavakpınar
23 Esenyalı
24 Aydıntepe
25 İçmeler/Tuzla Belediyesi Tuzla   (İçmeler Tren İstasyonu) Tuzla Belediyesi・Tuzla Kaymakamlığı・Tuzla Devlet Hastanesi
26 Değirmenaltı
27 Tuzla Tuzla Marina, Tuzla Tersanesi
  • Not: Kaynarca Merkez istasyonu   ile ortak istasyondur, fakat trenler farklı peronları kullanacaktır.

İstasyon özellikleriDüzenle

Sıra İstasyonlar Yürüyen merdiven (Cadde seviyesi - Turnike katı) Yürüyen merdiven (Tunike katı - Peron) Asansör (Cadde seviyesi - Turnike katı) Asansör (Tunike katı - Peron) Yürüyen bant Çıkış sayısı İstasyon tipi
1 Kadıköy 8 8 4 2   4 Aç-Kapa + Tünel
2 Ayrılık Çeşmesi 6 12 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
3 Acıbadem 6 4 2 1   3 Tünel
4 Ünalan 13 8 6 1 4 7 Aç-Kapa + Tünel
5 Göztepe 6 8 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
6 Yenisahra 6 8 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
7 Kozyatağı 10 8 4 1   5 Aç-Kapa + Tünel
8 Bostancı 14 8 5 4   5 Aç-Kapa + Tünel
9 Küçükyalı 6 4 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
10 Maltepe 12 12 7 1 4 6 Aç-Kapa + Tünel
11 Huzurevi 6 4 3 1   3 Aç-Kapa + Tünel
12 Gülsuyu 4 12 2 1   2 Aç-Kapa + Tünel
13 Esenkent 8 12 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
14 Hastane - Adliye 8 14 3 4 8 4 Aç-Kapa + Tünel
15 Soğanlık 6 12 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
16 Kartal 8 12 4 1   4 Aç-Kapa + Tünel
17 Yakacık - Adnan Kahveci 6 12 3 2   3 Aç-Kapa + Tünel
18 Pendik 14 12 5 2   5 Aç-Kapa + Tünel
19 Tavşantepe 8 10 2 2   2 Aç-Kapa + Tünel

GörsellerDüzenle

 
İstanbul raylı sistemler haritası

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

  Wikimedia Commons'ta M4 (İstanbul metrosu) ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

  1. ^   hattında aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır.
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 11 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2016.