M4 (İstanbul metrosu)

İstanbul metrosu hattı

M4 (Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan metro hatlarından biridir. Anadolu Yakası'nın ilk metro hattı olma özelliğini taşır. İlk istasyonu Kadıköy, son istasyonu ise Sabiha Gökçen Havalimanı olmak üzere 23 istasyonu mevcuttur ve istasyonlar tamamen yer altındadır. Kadıköy ve Ayrılık Çeşmesi istasyonları ile Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı arasındaki istasyonlar hariç, hat 'e paralel gider. 17 Ağustos 2012 tarihinde Kadıköy - Kartal, 10 Ekim 2016 tarihinde Kartal - Tavşantepe uzatması ve 2 Ekim 2022 tarihinde Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı uzatması hizmete girmiştir.[3] M4 hattı 34 kilometre (21 mi) uzunluğu ile İstanbul'daki mevcut en uzun metro hattıdır. Hattaki toplam seyahat süresi 50 dakikadır.


M4 (Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı
Genel bilgiler
Tip Metro
Sistem İstanbul metrosu
Durum İşletmede
Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı

İnşa hâlinde
M4ʙ (Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Bld.)

Proje aşamasında
M4ᴀ (Sabiha Gökçen Havalimanı - Kurtköy YHT/ViaPort)
M4ʙ (İçmeler/Tuzla Bld. - Tuzla)
Bölge İstanbul, Türkiye
Terminal Kadıköy
Sabiha Gökçen Havalimanı (Günümüzde)
İçmeler/Tuzla Belediyesi (4. Etap)
İstasyonlar M4ᴀ: 23
M4ʙ: 25
Sefer sıklığı 5 dakika[1]
Yolculuk süresi 50 dakika (Tek yönde)[1]
Yolcu kapasitesi 70.000[1]
Tren sayısı 144
Web sitesi M4 Hattı Resmî Sitesi
M4ᴀ Hattı Kurtköy YHT Garı Uzatması Proje Sayfası
M4ʙ Hattı İçmeler Uzatması Proje Sayfası
M4ʙ Hattı İçmeler Uzatması İnternet Sitesi
İşletim
Açılış 17 Ağustos 2012 (1. Etap: Kadıköy - Kartal)
10 Ekim 2016 (2. Etap: Kartal - Tavşantepe)
2 Ekim 2022 (3. Etap: Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı)
Sahibi İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci(ler) Metro İstanbul
Depo merkezleri Maltepe
Teknik
Hat uzunluğu 33,90[1] km (21,06 mi)
Hat açıklığı Standart (1435 mm)
İşletme hızı 80 km/sa (50 mph)
Rota sayısı 2
Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı
Sabiha Gökçen Havalimanı - Kadıköy
Güzergâh haritası

Kadıköy
Ayrılık Çeşmesi
Acıbadem
Ünalan
Geceleme Hattı
Göztepe
Yenisahra
Kozyatağı
Bostancı
Küçükyalı
Geceleme Hattı
Yaklaşım Tüneli
Maltepe
Depo
Huzurevi
Gülsuyu
Esenkent[2]
Hastane - Adliye
Geceleme Hattı
Soğanlık
Kartal
Yakacık - Adnan Kahveci
Pendik
Tavşantepe
Yüksek Hızlı TrenTCDD TaşımacılıkMarmaray (Pendik) / M10 (İstanbul metrosu) (Pendik Merkez)
Fevzi Çakmak - Hastane (M10 (İstanbul metrosu))
Yayalar - Şeyhli (M10 (İstanbul metrosu))
Kurtköy (M10 (İstanbul metrosu))
Sabiha Gökçen Havalimanı (M10 (İstanbul metrosu)M34 (İstanbul metrosu))
Teknopark
Yenişehir
Kurtköy YHT/ViaPort (Line M5M10 (İstanbul metrosu)M34 (İstanbul metrosu))
Depo

Metro hattının Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi arasındaki uzatması İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa edilmekte olup 2029'a kadar hizmete girmesi planlanmaktadır. Tüm inşaat çalışmaları bittiğinde hattaki işletme M4ᴀ ve M4ʙ olarak ikiye ayrılacaktır.

TarihçeDüzenle

Başlangıçta Harem - Tuzla Hafif Raylı Sistemi olarak düşünülmesine rağmen Marmaray projesiyle bütünleştirilmesinin daha uygun olacağı düşünülerek hattın başlangıç noktası Kadıköy’e kaydırılmıştır. Projeye göre Kadıköy - Acıbadem arası delme tünel, Acıbadem’den Kartal Köprüsü'ne kadar olan kısmın ise hemzemin olarak inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Yıllarca İBB ve Karayolları Genel Müdürlüğü arasında süren mülkiyet problemleri yüzünden hayata geçirilemeyen proje için 2002′de iki kurum arasında bir protokol imzalanarak, Harem - Tuzla arasında   'ün orta refüjü İBB’ye devredilmiştir. Ocak 2005′te Anadoluray Grubu (Yapı Merkezi - Doğuş - Yüksel - Yenigün - Belen İnşaat Ortak Girişimi) ile sözleşme imzalanmış ve 29 Ocak 2005′te de temel atılmıştır.

Çalışmalara başlandıktan sonra, yapılan analizlerde   aksında yaşanan yoğunluğun enerji maliyetinin yıllık yaklaşık 80 milyon dolar ve zaman kaybının ise yaklaşık 120 milyon dolar olduğu, inşaat maliyetleri çevresel faktörler ve artacak yoğunluk da göz önünde bulundurulduğunda kısa sürede (yaklaşık 6,5 yıl) kendini amorti edeceği ortaya çıkmıştır. İnşaat aşamasında   'ün kısmen trafiğe kapatılacak olması, raylı sisteme ayrılacak bölüm dolayısı ile yolun kalıcı olarak daralacak olması, hafif raylı sistemin ihtiyaca tam olarak cevap veremeyecek olması gibi etkenler de göz önüne alınarak İTÜ görüşü, İETT önerisi ve UKOME kararıyla 2005 yılı Temmuz ayında sistemin tamamen yer altında ve metro standartları ile inşasına karar verilmiştir. Hattın metro olarak inşa edilmesi kararından sonra projeler gözden geçirmiş, Ocak 2008′de ikmal işleri ihalesini Avrasya Metro Grubu (Astaldi - Makyol - Gülermak) kazanmış ve Mart’ta yer teslimi yapılıp inşaata başlanmıştır. Tüneller 2 yılda kazılarak 2010 yılında bitirilmiştir. Metro araçlarıyla ilgili aranılan niteliklerde en uygun teklifi sunan İspanyol CAF firması ile Eylül 2009′da sözleşme imzalanmış ve vagon üretimleri başlatılmıştır. İlk vagonlar da 2011 Ocak'ta gelmiştir. Birkaç aylık test sürüşleri ve bazı sorunlar nedeniyle geciken hat, 17 Ağustos 2012'de dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ve çeşitli bakanların katılımıyla hizmete girmiştir.

Metro hattının Kadıköy, Ayrılık Çeşmesi, Ünalan ve Göztepe istasyonları deniz seviyesinin altındadır. İstasyonlar arası mesafe ortalama olarak 1300 metre olup, birbirine en yakın istasyonlar 800 metre mesafe ile Maltepe ve Huzurevi, en uzak istasyonlar ise 2300 metre mesafe ile Bostancı ve Küçükyalı’dır. Hattın kumanda merkezi Esenkent'te, deposu ise Maltepe'de konumlandırılmıştır. Hattın vizyon planlarında Kurtköy YHT Garı bölgesinde bir depo sahası daha yapılması planlanmaktadır. Hattın tasarımı 90 saniye aralıkla işletmeye imkân vermektedir. 2600 kişi kapasiteli 8′li metro dizilerine göre tasarlanan peronlara sahip metro hattında kullanılan araçlar enerji temininde rijit katener sistemini kullanmaktadır. Tüm istasyonlarda yürüyen merdivenli giriş-çıkışların yanı sıra engeli asansörü de bulunmaktadır.   güzergâhındaki tüm istasyonlarda karayolunun kuzey ve güney taraflarında giriş-çıkışlar ve bu giriş-çıkışları birbirine bağlayan alt geçitler vardır.

İşletme bilgileriDüzenle

  • İşletmeci: Metro İstanbul
  • Hat uzunluğu: 33,90 kilometre
  • Hat açıklığı: 1435 milimetre
  • İstasyon sayısı: 23 (işletmede olan), 6 (inşaatı devam eden)
  • Vagon sayısı: 144
  • Araç seti: 36 adet 4'lü vagon
  • Vagon Dizilimi: 4 Vagon ve 4+4 Vagon
  • Araç Marka / Model: CAF
  • Sefer süresi: 50 dakika
  • İşletme saatleri: 06.00 - 00.00
  • Günlük yolcu Sayısı: 400.000 yolcu/saat[1]
  • Sefer sıklığı: 4 dakika (pik saatlerde) [1]
  • Kumanda merkezi: Esenkent Yerleşkesi
  • Depo merkezi: Maltepe Yerleşkesi (52 vagon kapasiteli depo alanı, 32 vagon kapasiteli bakım atölyesi)
  • Hat voltajı: 1500 V DC
  • Sürüş modu: ATO, ATP[1]
  • Tren Kodları:
    • M4ᴀ Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı
    • M4ʙ Kadıköy - Tuzla

Teknik bilgilerDüzenle

  • Çift hatta toplam tünel uzunluğu: 67.80 km (bağlantı tünelleri, şaftlar, merdiven tünelleri dâhil)
  • Toplam proje maliyeti -Tavşantepe uzatması ve vagonlar dâhil- 3 milyar 100 milyon Türk lirası.
  • Hat için 120 vagon alındı. Tavşantepe uzatması üzerine sipariş sayısı 144'e çıkarıldı.
  • 5.350 ton ray kullanıldı.
  • Rayları birleştirmek için 5.500 kaynak yapıldı.
  • Ray altına uygulanan ve titreşimleri önleyen elastomer mesnet malzemesi, Türkiye’de kullanılan en kalın ve en fazla titreşim önleyen yastık.
  • Dizgede toplam 69 giriş, 315 turnike(30 Engelli), 85 asansör ve 335 yürüyen merdiven var.

Vagonların özellikleriDüzenle

  • Önceki vagonlardan farklı olarak bu hatta trenler istendiğinde vatmansız olarak kullanılabilme özelliği vardır. Bu sayede vagonların parklanma, tamir-bakım atölyesi gibi yerlere erişimi kontrol merkezinden sağlanmaktadır.
  • Vagonlar arası geçiş sayesinde yolcular homojen olarak dağılabilmektedir.
  • Isıtma, soğutma, havalandırma, kamera sistemi, dinamik yol göstergesi ve LCD ekranlar mevcuttur.
  • Titreşim ve ses izolasyonu yapılmıştır.

İstasyonlarDüzenle

Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür Notlar
1 Kadıköy Kadıköy   (Kadıköy İDOİskele Camii)  (İDO KadıköyŞH KadıköyTuryolDentur Avrasya) Yer altı Kadıköy Haldun Taner SahnesiOsmanağa CamiiSultan Mustafa İskele Camii・Kadıköy İETT Peronları
2 Ayrılık Çeşmesi   (Ayrılık Çeşmesi) Ayrılık Çeşmesiİbrahim Ağa CamiiTepe Nautilus
3 Acıbadem Acıbadem Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 2 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı yoktur.
4 Ünalan Üsküdar   (Ünalan)  (Uzunçayır) Uzunçayır Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 700 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.
5 Göztepe Göztepe Camii
6 Yenisahra Kadıköy   (Yenisahra) İstanbul Optimum Premium Outlet AVMHilton İstanbul Kozyatağı
7 Kozyatağı Ataşehir   (Kozyatağı) City's İstanbul AVMKozyatağı Camii
8 Bostancı Kadıköy Bostancı Oto Sanayi Sitesi (BOSS)
9 Küçükyalı Maltepe Hilltown Küçükyalıİstanbul Ticaret Üniversitesi Küçükyalı Kampüsü
10 Maltepe Maltepe Depo Sahası
11 Huzurevi Maltepe Huzurevi
12 Gülsuyu Türkan Saylan Kültür Merkezi
13 Esenkent[2] Maltepe Piazza AVMCarrefourSA Maltepe Park
14 Hastane - Adliye Kartal Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi[4]Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi[4]İstanbul Anadolu Adalet SarayıAnatolium Marmara
15 Soğanlık Burak Bora Anadolu Lisesi・Köy Hizmetleri Anadolu Lisesi
16 Kartal Kartal Meydanı・Kartal Metro İETT Peronları
17 Yakacık - Adnan Kahveci Yakacık Vergi Dairesi
18 Pendik Pendik Pendik Tren İstasyonu'na yaklaşık 1 km. yürüme mesafesi olup, istasyonlar arası aktarma imkânı bulunmamaktadır.
19 Tavşantepe Pendik Kaymakamlığı
20 Fevzi Çakmak - Hastane   (Fevzi Çakmak - Hastane) Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi[4]Pendik Belediyesi
21 Yayalar - Şeyhli   (Yayalar - Şeyhli) İstanbul Gedik Üniversitesi Pendik Yerleşkesi
22 Kurtköy   (Kurtköy) Kurtköy Sanayi Sitesi
23 Sabiha Gökçen Havalimanı   (Sabiha Gökçen Havalimanı)  (Sabiha Gökçen Havalimanı)  (Sabiha Gökçen Havalimanı) Sabiha Gökçen Havalimanı
↓↓ 2029 sonrası inşa edilmesi planlanan ↓↓
24 Teknopark Pendik   (Teknopark) Yer altı İstanbul Teknopark
25 Yenişehir   (Yenişehir) World Atlantis AVM
26 Kurtköy YHT/ViaPort     (Kurtköy YHT/ViaPort) Kurtköy Depo Sahası・ViaPort Asia Outlet AVM
M4ʙ (Kadıköy - Tuzla) Metro Hattı istasyonları
↓↓ 2025 Sonuna Kadar İnşa Edilmesi Planlanan ↓↓
20 Kaynarca Merkez Pendik   (Kaynarca Merkez) Yer altı Özel Pendik Yüzyıl Hastanesi[4]
↓↓ 2029 Sonuna Kadar İnşa Edilmesi Planlanan ↓↓
21 Çamçeşme Pendik Yer altı
22 Kavakpınar
23 Esenyalı
24 Aydıntepe
25 İçmeler/Tuzla Belediyesi Tuzla   (İçmeler) Tuzla Belediyesi・Tuzla Kaymakamlığı・Tuzla Devlet Hastanesi[4]
26 Değirmenaltı
27 Tuzla   (İDO Tuzla) Tuzla Marina・Tuzla Tersanesi・Tuzla İETT Peronları

İstasyon özellikleriDüzenle

İstasyonlar   İstasyon tipi
(Turnike katı ve teknik katlar)
Platform tipi Derinlik (metre) Yürüyen merdiven (Cadde seviyesi - Turnike katı) Yürüyen merdiven (Tunike katı - Peron) Asansör (Cadde seviyesi - Turnike katı) Asansör (Tunike katı - Peron) Yürüyen bant Giriş/Çıkış sayısı
Kadıköy   Aç-Kapa + Top-Down Tünel 34 8 8 4 2   4
Ayrılık Çeşmesi   Aç-Kapa 28 6 12 2 1   3
Acıbadem   Tünel 34 6 4 2 1   3
Ünalan   Aç-Kapa + Tünel 31 13 8 6 1 6 7
Göztepe   38 6 8 2 1   3
Yenisahra   Aç-Kapa 34 6 8 2 1   3
Kozyatağı   Aç-Kapa + Tünel 32 10 8 4 1   5
Bostancı   41 14 8 5 4   5
Küçükyalı   29 6 4 2 1   3
Maltepe   30 12 12 7 1 4 6
Huzurevi   32 6 4 3 1   3
Gülsuyu   33 4 12 2 1   2
Esenkent   30 8 12 2 1   3
Hastane - Adliye   36 8 14 3 4 8 4
Soğanlık   35 6 12 2 1   3
Kartal   38 8 12 4 1   4
Yakacık - Adnan Kahveci   35 6 12 3 2   3
Pendik   31 14 12 5 2   5
Tavşantepe   36 8 10 2 2   2
Fevzi Çakmak - Hastane   60 8 8 3 9   3
Yayalar - Şeyhli   32 4 8 2 1   2
Kurtköy   30 4 8 2 1   2
Sabiha Gökçen Havalimanı   Aç-Kapa 22 4 6 1 3 4 3
Toplam 199 210 71 43 22 81

İstasyon uzaklıklarıDüzenle

İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır.

Sıra İstasyon İstasyonlar arası uzaklık İlk istasyona olan uzaklık
1 Kadıköy 0+00 km Başlangıç
2 Ayrılık Çeşmesi 1+39 km 1+39 km
3 Acıbadem 1+44 km 2+83 km
4 Ünalan 1+41 km 4+24 km
5 Göztepe 0+98 km 5+22 km
6 Yenisahra 1+98 km 7+20 km
7 Kozyatağı 1+31 km 8+51 km
8 Bostancı 1+28 km 9+79 km
9 Küçükyalı 2+23 km 12+02 km
10 Maltepe 2+06 km 14+08 km
11 Huzurevi 0+89 km 14+97 km
12 Gülsuyu 0+96 km 15+93 km
13 Esenkent 1+03 km 16+96 km
14 Hastane - Adliye 1+11 km 18+07 km
15 Soğanlık 1+25 km 18+22 km
16 Kartal 1+75 km 19+97 km
17 Yakacık - Adnan Kahveci 1+73 km 21+70 km
18 Pendik 1+30 km 23+00 km
19 Tavşantepe 1+12 km 24+12 km
20 Fevzi Çakmak - Hastane 1+69 km 25+81 km
21 Yayalar - Şeyhli 2+15 km 27+96 km
22 Kurtköy 1+97 km 29+93 km
23 Sabiha Gökçen Havalimanı 1+62 km 31+55 km
24 Teknopark 1+65 km 33+20 km
25 Yenişehir 0+87 km 34+07 km
26 Kurtköy YHT/ViaPort 2+31 km 36+38 km
M4ʙ (Kadıköy - Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi) Metro Hattı
21 Kaynarca Merkez 1+20 km 25+32 km
22 Çamçeşme 1+11 km 26+43 km
23 Kavakpınar 1+16 km 27+59 km
24 Esenyalı 1+91 km 29+50 km
25 Aydıntepe 0+69 km 30+19 km
26 İçmeler/Tuzla Belediyesi 1+73 km 31+92 km

EntegrasyonlarDüzenle

Kadıköy istasyonundan T3 (Kadıköy - Moda) Nostaljik Tramvay Hattına, İDO, Şehir Hatları, Turyol ve Dentur Avrasya iskelelerine, Ayrılık Çeşmesi istasyonundan Marmaray'a, Ünalan istasyonundan Metrobüslere, Kozyatağı istasyonundan M8 (Bostancı - Parseller) Metro Hattı'na entegrasyon sağlanmıştır. Yakın gelecekte Yenisahra istasyonundan yapımı devam eden M12 (60. Yıl Parkı - Kazım Karabekir) Metro Hattı'na da entegrasyon sağlanacaktır.

Ayrıca İçmeler/Tuzla Belediyesi istasyonundan Marmaray hattına, Kaynarca Merkez, Fevzi Çakmak - Hastane, Yayalar - Şeyhli, Kurtköy ve Sabiha Gökçen Havalimanı istasyonlarında yapımı devam eden M10 (Pendik - Sabiha Gökçen) Metro Hattına, Sabiha Gökçen Havalimanı ve Kurtköy YHT/ViaPort istasyonlarından ise plan aşamasındaki Hızray / M34 (Beylikdüzü - Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı'na entegrasyon planlanmaktadır. Hattın 5. etabı için -inşa edilmesi planlanan- Kurtköy YHT/ViaPort'a uzatılması planlanmıştır. Böylece hattın yapılması planlanan yüksek standartlı demiryolu ile birlikte İstanbul Havalimanı'na entegrasyonu sağlanacaktır.[5]

Metroya Entegre İETT Otobüs HatlarıDüzenle

İETT tarafından işletilen otobüs hatlarından KM kodlu İETT hatları M4 Metro Hattına ücretsiz şekilde tam aktarma yapmaktadır.

Ücretsiz Entegre İETT Hatları

Güzergâh şemasıDüzenle

GörsellerDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c d e f g Genel Tanıtım Kataloğu (PDF). Metro İstanbul. 2021. s. 4. 1 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Şubat 2022. 
  2. ^ a b   ve   hatlarında aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır.
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 11 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2016. 
  4. ^ a b c d e İstanbul'daki hastaneler listesi
  5. ^ "Raylı Sistem Hatları". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 28 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2023. 

Dış bağlantılarDüzenle