M4 (İstanbul metrosu)

İstanbul metrosu hattı

M4 (Kadıköy - Tavşantepe) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan metro hatlarından biridir. Anadolu Yakası'nın ilk metro hattı olma özelliğini taşır. İlk istasyonu Kadıköy, son istasyonu ise Tavşantepe olmak üzere 19 istasyonu mevcuttur ve istasyonlar tamamen yer altındadır. Kadıköy ve Ayrılık Çeşmesi istasyonları ve istikameti hariç, hat tamamen D-100 Karayolu'nun altından gider. 17 Ağustos 2012 tarihinde Kadıköy - Kartal, 10 Ekim 2016 tarihinde Kartal - Tavşantepe uzatması hizmete girmiştir.[3] M4 hattı 26,50 kilometre (16,47 mi) uzunluğu ile İstanbul'daki mevcut en uzun metro hattıdır.


M4 (Kadıköy - Tavşantepe) Metro Hattı
Genel bilgiler
Tip Metro
Sistem İstanbul metrosu
Durum İşletmede
Kadıköy - Tavşantepe

Test aşamasında
M4ᴀ (Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı)

İnşa halinde
M4ʙ (Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Bld.)

Plan aşamasında
M4ᴀ (Sabiha Gökçen Hvl. - Kurtköy YHT/ViaPort)
M4ʙ (İçmeler/Tuzla Bld. - Tuzla)
Bölge İstanbul, Türkiye
Terminal Kadıköy
Tavşantepe (Günümüzde)
Sabiha Gökçen Havalimanı (3. Etap)
İçmeler/Tuzla Belediyesi (4. Etap)
İstasyonlar M4ᴀ: 23
M4ʙ: 25
Sefer sıklığı 4 dakika[1]
Yolculuk süresi 39 dakika[1]
Rotalar Kadıköy - Tavşantepe
Yolcu kapasitesi 70.000[1]
Tren sayısı 144
Website M4 Hattı Resmî Sitesi
M4ᴀ Hattı S. Gökçen Hvl. Uzatması Proje Sayfası
M4ᴀ Hattı S. Gökçen Hvl. Uzatması İnternet Sitesi
M4ᴀ Hattı Kurtköy YHT Garı Uzatması Proje Sayfası
M4ʙ Hattı İçmeler Uzatması Proje Sayfası
M4ʙ Hattı İçmeler Uzatması İnternet Sitesi
İşletim
Açılış 17 Ağustos 2012 (1. Etap: Kadıköy - Kartal)
10 Ekim 2016 (2. Etap: Kartal - Tavşantepe)
Sahibi İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci(ler) Metro İstanbul
Depo Merkezleri Maltepe
Teknik
Hat uzunluğu 26,50[1] km (16,47 mi)
Hat açıklığı Standart (1435 mm)
İşletme hızı 80 km/sa (50 mph)
Güzergâh haritası

IST-Water transport.svg (ŞH KadıköyİDO Kadıköy)T3 (Kadıköy - Moda) Nostaljik Ring Tramvay Hattı (Kadıköy İDO)
Kadıköy
Halkalı yönüne
Marmaray (Halkalı - Gebze) Banliyö Treni (Ayrılık Çeşmesi)
Ayrılık Çeşmesi
Gebze yönüne
Acıbadem
Metrobüs (Uzunçayır)
Ünalan
Geceleme Hattı
Göztepe
Yenisahra
M12 (60. Yıl Parkı - Kâzım Karabekir) Metro Hattı (Yenisahra)
M8 (Bostancı - Parseller) Metro Hattı (Kozyatağı)
Kozyatağı
Bostancı
Küçükyalı
Yaklaşım Tüneli
Maltepe
Depo
Huzurevi
Gülsuyu
Esenkent[2]
Hastane - Adliye
Soğanlık
Kartal
Yakacık - Adnan Kahveci
Pendik
Tavşantepe
Halkalı yönüne
Yüksek Hızlı Tren (YHT)Marmaray (Halkalı - Gebze) Banliyö Treni (Pendik)M10 (Pendik - Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı (Pendik)
Gebze yönüne
M10 (Pendik - Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı (Kaynarca Merkez)
Kaynarca Merkez
Fevzi Çakmak
Yayalar
Kurtköy
Çamçeşme
Sabiha Gökçen Havalimanı (HızRay / M34 (Beylikdüzü - Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı)
Kavakpınar
Teknopark
Esenyalı
Yenişehir
Aydıntepe
Kurtköy YHT/ViaPort (M5 (Üsküdar - Sultanbeyli) Metro HattıHızRay / M34 (Beylikdüzü - Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı)
Depo
Halkalı yönüne
İçmeler - Tuzla Belediyesi
Marmaray (Halkalı - Gebze) Banliyö Treni (İçmeler)
Değirmenaltı
Gebze yönüne
Tuzla

Metro hattının Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı ve Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi arasındaki uzatma çalışmaları devam etmektedir. Hattın 2022'nin ikinci yarısında hizmete girmesi planlanan Sabiha Gökçen uzatması Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, 2024'e kadar hizmete girmesi planlanan İçmeler uzatması ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa edilmektedir. Tüm inşaat çalışmaları bittiğinde hattaki işletme M4ᴀ ve M4ʙ olarak ikiye ayrılacaktır.

TarihçeDüzenle

Başlangıçta Harem - Tuzla Hafif Raylı Sistemi (HRS/LRT) olarak düşünülmesine rağmen Marmaray projesiyle bütünleştirilmesinin daha uygun olacağı düşünülerek başlangıç noktası Kadıköy’e kaydırılmıştır. Projeye göre Kadıköy - Acıbadem arası delme tünel, Acıbadem’den Kartal köprüsüne kadar olan kısmın ise hemzemin olarak inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Yıllarca İBB ve Karayolları arasında süren mülkiyet problemleri yüzünden hayata geçirilemeyen proje için 2002′de iki kurum arasında bir protokol imzalanarak, Harem - Tuzla arasında D-100 Karayolu'nun orta refüjü İBB’ye devredilmiştir. Ocak 2005′te Anadoluray Grubu (Yapı Merkezi - Doğuş - Yüksel - Yenigün - Belen İnşaat Ortak Girişimi) ile sözleşme imzalanmış ve 29 Ocak 2005′te de temel atılmıştır.

Çalışmalara başlandıktan sonra, yapılan analizlerde D-100 Karayolu aksında yaşanan yoğunluğun enerji maliyetinin yıllık yaklaşık 80 milyon dolar ve zaman kaybının ise yaklaşık 120 milyon dolar olduğu, inşaat maliyetleri çevresel faktörler ve artacak yoğunluk da göz önünde bulundurulduğunda kısa sürede (yaklaşık 6,5 yıl) kendini amorti edeceği ortaya çıkmıştır. İnşaat aşamasında D-100 Karayolu'nun kısmen trafiğe kapatılacak olması, raylı sisteme ayrılacak bölüm dolayısı ile yolun kalıcı olarak daralacak olması, hafif raylı sistemin ihtiyaca tam olarak cevap veremeyecek olması gibi etkenler de göz önüne alınarak İTÜ görüşü, İETT önerisi ve UKOME kararıyla 2005 yılı Temmuz ayında sistemin tamamen yer altında ve metro standartları ile inşasına karar verilmiştir. Hattın metro olarak inşa edilmesi kararından sonra projeler gözden geçirilip, Ocak 2008′de ikmal işleri Avrasya Metro Grubu (Astaldi - Makyol - Gülermak) ihale edilmiş ve Mart’ta yer teslimi yapılıp inşaata başlanmıştır. Tüneller 2 yılda kazılarak 2010 yılında bitirilmiştir. Metro araçlarıyla ilgili aranılan niteliklerde en uygun teklifi sunan İspanyol CAF firması ile Eylül 2009′da sözleşme imzalanmış ve vagon üretimleri başlatılmıştır. İlk vagonlar da 2011 Ocak'ta gelmiştir. Birkaç aylık test sürüşleri ve bazı sorunlar nedeniyle geciken hat, 17 Ağustos 2012'de dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ve çeşitli bakanların katılımıyla hizmete girmiştir.

Metro hattının Kadıköy, Ayrılık Çeşmesi, Ünalan ve Göztepe istasyonları deniz seviyesinin altındadır. İstasyonlar arası mesafe ortalama olarak 1300 metre olup, birbirine en yakın istasyonlar 800 metre mesafe ile Maltepe ve Huzurevi, en uzak istasyonlar ise 2300 metre mesafe ile Bostancı ve Küçükyalı’dır. Hattın kumanda merkezi Esenkent'te, deposu ise Maltepe'de konumlandırılmıştır. Hattın vizyon planlarında Kurtköy YHT Garı bölgesinde depo sahası yapılması planlanmaktadır. Hattın tasarımı 90 saniye aralıkla işletmeye imkân vermektedir. 2600 kişi kapasiteli 8′li metro dizilerine göre tasarlanan peronlara sahip metro hattında kullanılan araçlar enerji temininde rijit katener sistemini kullanmaktadır. Tüm istasyonlarda yürüyen merdivenli giriş-çıkışların yanı sıra engeli asansörü de bulunmaktadır. D-100 Karayolu güzergâhındaki tüm istasyonlarda kara yolunun kuzey ve güney taraflarında giriş-çıkışlar ve bu giriş-çıkışları birbirine bağlayan alt geçitler vardır.

BilgilerDüzenle

 
İstanbul raylı sistemler haritası
  • Çift hatta toplam tünel uzunluğu: 53 km
  • Toplam tünel uzunluğu: 65.136 m (bağlantı tünelleri, şaftlar, merdiven tünelleri dâhil)
  • Toplam proje maliyeti -Tavşantepe uzatması ve vagonlar dâhil- 3 milyar 100 milyon Türk lirası.
  • Hat için 120 vagon alındı. Tavşantepe uzatması üzerine sipariş sayısı 144'e çıkarıldı.
  • 5.350 ton ray kullanıldı.
  • Rayları birleştirmek için 5.500 kaynak yapıldı.
  • Ray altına uygulanan ve titreşimleri önleyen elastomer mesnet malzemesi, Türkiye’de kullanılan en kalın ve en fazla titreşim önleyen yastık.
  • Dizgede toplam 69 giriş, 315 turnike(30 Engelli), 85 asansör ve 335 yürüyen merdiven var.

İşletme bilgileriDüzenle

  • İşletmeci: Metro İstanbul
  • Hat uzunluğu: 26,50 kilometre
  • Hat açıklığı: 1435 milimetre
  • İstasyon sayısı: 19 (işletmede olan), 10 (inşaatı devam eden)
  • Vagon sayısı: 144
  • Araç seti: 36 adet 4'lü vagon
  • Vagon Dizilimi: 4 Vagon ve 4+4 Vagon
  • Araç Marka / Model: CAF
  • Sefer süresi: 39 dakika
  • İşletme saatleri: 06.00 - 00.00
  • Günlük yolcu Sayısı: 400.000 yolcu/saat[1]
  • Sefer sıklığı: 4 dakika (pik saatlerde) [1]
  • Kumanda merkezi: Esenkent Yerleşkesi
  • Depo merkezi: Maltepe Yerleşkesi (52 vagon kapasiteli depo alanı, 32 vagon kapasiteli bakım atölyesi)
  • Hat voltajı: 1500 V DC
  • Sürüş modu: ATO, ATP[1]
  • Tren Kodları:
    •M4A Kadıköy-Tavşantepe-Sabiha Gökçen Havalimanı
    •M4B Kadıköy-Tavsantepe-Tuzla

Vagonların özellikleriDüzenle

  • Önceki vagonlardan farklı olarak bu hatta trenler istendiğinde vatmansız olarak kullanılabilme özelliği vardır. Bu sayede vagonların parklanma, tamir-bakım atölyesi gibi yerlere erişimi kontrol merkezinden sağlanmaktadır.
  • Vagonlar arası geçiş sayesinde yolcular homojen olarak dağılabilmektedir.
  • Isıtma, soğutma, havalandırma, kamera sistemi, dinamik yol göstergesi ve LCD ekranlar mevcuttur.
  • Titreşim ve ses izolasyonu yapılmıştır.

İstasyonlarDüzenle

Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür Notlar
1 Kadıköy Kadıköy   (Kadıköy İDOİskele Camii)  (İDO KadıköyŞH KadıköyTuryolDentur Avrasya) Yer altı Kadıköy Haldun Taner SahnesiOsmanağa CamiiSultan Mustafa İskele Camii・Kadıköy İETT Peronları
2 Ayrılık Çeşmesi   (Ayrılık Çeşmesi) İbrahim Ağa CamiiTepe Nautilus
3 Acıbadem Acıbadem Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 2 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı yoktur.
4 Ünalan Üsküdar & Kadıköy   (Uzunçayır) Uzunçayır Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 700 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.
5 Göztepe Göztepe Camii
6 Yenisahra Kadıköy   (Yenisahra) İstanbul Optimum Premium Outlet AVM
7 Kozyatağı Kadıköy & Ataşehir   (Kozyatağı) Kozyatağı Camii, Kozyatağı Carrefour, Kozyatağı Bauhaus AVM
8 Bostancı Bostancı Oto Sanayi Sitesi (BOSS)
9 Küçükyalı Maltepe Hilltown Küçükyalıİstanbul Ticaret Üniversitesi Küçükyalı Kampüsü
10 Maltepe Maltepe Depo Sahası
11 Huzurevi Maltepe Huzurevi
12 Gülsuyu
13 Esenkent Maltepe Piazza AVMCarrefourSA Maltepe Park
14 Hastane - Adliye Kartal Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi[4]Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi[4]İstanbul Anadolu Adalet SarayıAnatolium Marmara
15 Soğanlık Burak Bora Anadolu Lisesi・Köy Hizmetleri Anadolu Lisesi
16 Kartal
17 Yakacık - Adnan Kahveci Kartal & Pendik Yakacık Vergi Dairesi
18 Pendik Pendik Pendik Tren İstasyonu'na yaklaşık 1 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkanı yoktur.
19 Tavşantepe Pendik Kaymakamlığı・Pendik Emniyet Müdürlüğü・Pendik Millet Bahçesi
  (Kadıköy - Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı - Kurtköy YHT/ViaPort) Metro Hattı istasyonları
↓↓ 2022 Sonuna Kadar İnşa Edilmesi Planlanan ↓↓
20 Fevzi Çakmak Pendik   Yer altı Marmara Üniversitesi İstanbul Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi[4]
21 Yayalar   İstanbul Gedik Üniversitesi Pendik Yerleşkesi
22 Kurtköy   Kurtköy Sanayi Sitesi
23 Sabiha Gökçen Havalimanı   (İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı)   (Sabiha Gökçen Havalimanı) İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı
↓↓ 2029 sonrası inşa edilmesi planlanan ↓↓
24 Teknopark Pendik   Yer altı İstanbul Teknopark
25 Yenişehir   Atlantis AVM
26 Kurtköy YHT/ViaPort Gebze - İstanbul Hvl. - Halkalı YSD (Kurtköy YHT Garı)    (Kurtköy YHT/ViaPort) Kurtköy Depo Sahası・ViaPort Asia Outlet AVM
  (Kadıköy - Tavşantepe - Tuzla) Metro Hattı istasyonları
↓↓ 2025 Sonuna Kadar İnşa Edilmesi Planlanan ↓↓
20 Kaynarca Merkez Pendik   (Kaynarca Merkez) Yer altı Özel Pendik Yüzyıl Hastanesi[4]
↓↓ 2029 Sonuna Kadar İnşa Edilmesi Planlanan ↓↓
21 Çamçeşme Pendik Yer altı
22 Kavakpınar
23 Esenyalı
24 Aydıntepe
25 İçmeler/Tuzla Belediyesi Tuzla   (İçmeler) Tuzla Belediyesi・Tuzla Kaymakamlığı・Tuzla Devlet Hastanesi[4]
26 Değirmenaltı
27 Tuzla Tuzla Marina, Tuzla Tersanesi
  • Not: Kaynarca Merkez istasyonu   hattı ile ortak istasyondur, fakat trenler farklı peronları kullanacaktır.

İstasyon özellikleriDüzenle

İstasyonlar   İstasyon tipi Yürüyen merdiven (Cadde seviyesi - Turnike katı) Yürüyen merdiven (Tunike katı - Peron) Asansör (Cadde seviyesi - Turnike katı) Asansör (Tunike katı - Peron) Yürüyen bant Çıkış sayısı
Kadıköy   Aç-Kapa + Tünel + Top-Down 8 8 4 2   4
Ayrılık Çeşmesi   Aç-Kapa + Tünel 6 12 2 1   3
Acıbadem   Tünel 6 4 2 1   3
Ünalan   Aç-Kapa + Tünel 13 8 6 1 4 7
Göztepe   6 8 2 1   3
Yenisahra   6 8 2 1   3
Kozyatağı   10 8 4 1   5
Bostancı   14 8 5 4   5
Küçükyalı   6 4 2 1   3
Maltepe   12 12 7 1 4 6
Huzurevi   6 4 3 1   3
Gülsuyu   4 12 2 1   2
Esenkent   8 12 2 1   3
Hastane - Adliye   8 14 3 4 8 4
Soğanlık   6 12 2 1   3
Kartal   8 12 4 1   4
Yakacık - Adnan Kahveci   6 12 3 2   3
Pendik   14 12 5 2   5
Tavşantepe   8 10 2 2   2

İstasyon uzaklıklarıDüzenle

İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır.

Sıra İstasyon İstasyonlar arası uzaklık İlk istasyona olan uzaklık
1 Kadıköy 0+00 km Başlangıç
2 Ayrılık Çeşmesi 1+39 km 1+39 km
3 Acıbadem 1+44 km 2+83 km
4 Ünalan 1+41 km 4+24 km
5 Göztepe 0+98 km 5+22 km
6 Yenisahra 1+98 km 7+20 km
7 Kozyatağı 1+31 km 8+51 km
8 Bostancı 1+28 km 9+79 km
9 Küçükyalı 2+23 km 12+02 km
10 Maltepe 2+06 km 14+08 km
11 Huzurevi 0+89 km 14+97 km
12 Gülsuyu 0+96 km 15+93 km
13 Esenkent 1+03 km 16+96 km
14 Hastane - Adliye 1+11 km 18+07 km
15 Soğanlık 1+25 km 18+22 km
16 Kartal 1+75 km 19+97 km
17 Yakacık - Adnan Kahveci 1+73 km 21+70 km
18 Pendik 1+30 km 23+00 km
19 Tavşantepe 1+12 km 24+12 km
M4ᴀ (Kadıköy - Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havaliman - Kurtköy YHT/ViaPort) Hattı
20 Fevzi Çakmak 1+69 km 25+81 km
21 Yayalar 2+15 km 27+96 km
22 Kurtköy 1+97 km 29+93 km
23 Sabiha Gökçen Havalimanı 1+62 km 31+55 km
24 Teknopark 1+65 km 33+20 km
25 Yenişehir 0+87 km 34+07 km
26 Kurtköy YHT/ViaPort 2+31 km 36+38 km
M4ʙ (Kadıköy - Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi) Metro Hattı
21 Kaynarca Merkez 1+20 km 25+32 km
22 Çamçeşme 1+11 km 26+43 km
23 Kavakpınar 1+16 km 27+59 km
24 Esenyalı 1+91 km 29+50 km
25 Aydıntepe 0+69 km 30+19 km
26 İçmeler/Tuzla Belediyesi 1+73 km 31+92 km

Güzergâh şemasıDüzenle

GörsellerDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c d e f g Genel Tanıtım Kataloğu (PDF). Metro İstanbul. 2021. 1 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Şubat 2022. 
  2. ^   hattında aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır.
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 11 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2016. 
  4. ^ a b c d e İstanbul'daki hastaneler listesi