M4 (İstanbul metrosu)

İstanbul'da bir metro hattı

M4 (Kadıköy - Tavşantepe) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakasında yer alan metro hatlarından birisidir. Anadolu Yakasının ilk metro hattı olma özelliğini taşır. İlk durağı Kadıköy, son durağı ise Tavşantepe olmak üzere 19 istasyonu mevcuttur ve tamamen yer altındadır. Kadıköy ve Ayrılıkçeşme istasyonları ve istikameti hariç, hat tamamen D100 karayolunun altından gider. 17 Ağustos 2012 tarihinde Kadıköy - Kartal, 10 Ekim 2016 tarihinde Kartal - Tavşantepe uzatması hizmete girmiştir[2]. M4 hattı 31,2 km uzunluğu ile İstanbul'un en uzun metro hattıdır.


M4 (Kadıköy - Tavşantepe) Metro Hattı
Genel bilgiler
Tip Metro
Sistem İstanbul metrosu
Durum İşletmede
Bölge İstanbul, Türkiye
Terminal Kadıköy
Tavşantepe (Günümüzde)
Sabiha Gökçen Havalimanı (1.Etap)
Tuzla (2.Etap)
İstasyonlar M4ᴀ: 23
M4ʙ: 25
Sefer sıklığı 4 dakika
Yolculuk süresi 38,5 dakika
Website www.metro.istanbul
İşletim
Açılış 17 Ağustos 2012
Sahibi İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci(ler) Metro İstanbul
Depo Merkezleri Maltepe
Teknik
Hat uzunluğu 31,20 km
Hat açıklığı 1435 mm
İşletme hızı 80 km/s
Güzergâh haritası
Kadıköy
Ayrılık Çeşmesi
E-5 Karayolu
Acıbadem
Otoyol 1 - Metrobüs
Ünalan
Göztepe[1]
Yenisahra
Otoyol 2
Kozyatağı
Bostancı
Küçükyalı
Depo
Maltepe
Huzurevi
Gülsuyu
Esenkent[1]
Hastane - Adliye
Soğanlık
Kartal
Yakacık - Adnan Kahveci
Pendik
Tavşantepe
E-5 Karayolu
Pendik Çarşı (M10)
Kaynarca Merkez
Fevzi Çakmak
Yayalar
Çamçeşme
Kurtköy
Kavakpınar
Sabiha Gökçen Havalimanı
Esenyalı
Aydıntepe
E-5 Karayolu
İçmeler - Tuzla Belediyesi
Ünalan Metro İstasyonundaki M4 hattı güzergâh diyagramı

Metro hattının Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı ve Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi arasındaki uzatma çalışmaları devam etmektedir.

İstasyonlarDüzenle

M4ᴀ hattıDüzenle

Sayı İstasyon Aktarma Tür
1 Kadıköy  ,   (Kadıköy Terminali),  ,  , Dentur Avrasya Yeraltı
2 Ayrılık Çeşmesi   Yeraltı
3 Acıbadem Yeraltı
4 Ünalan   Yeraltı
5 Göztepe Yeraltı
6 Yenisahra   Yeraltı
7 Kozyatağı   Yeraltı
8 Bostancı Yeraltı
9 Küçükyalı Yeraltı
10 Maltepe Yeraltı
11 Huzurevi Yeraltı
12 Gülsuyu Yeraltı
13 Esenkent Yeraltı
14 Hastane - Adliye Yeraltı
15 Soğanlık Yeraltı
16 Kartal Yeraltı
17 Yakacık - Adnan Kahveci Yeraltı
18 Pendik Yeraltı
19 Tavşantepe Yeraltı
↓↓ İnşaat Halinde ↓↓
20 Fevzi Çakmak   Yeraltı
21 Yayalar   Yeraltı
22 Kurtköy   Yeraltı
23 Sabiha Gökçen Havalimanı   Sabiha Gökçen Havalimanı,   Yeraltı

M4ʙ hattıDüzenle

Sayı İstasyon Aktarma Tür
1 Kadıköy  ,   (Kadıköy Terminali),  ,  , Dentur Avrasya Yeraltı
2 Ayrılık Çeşmesi   Yeraltı
3 Acıbadem Yeraltı
4 Ünalan   Yeraltı
5 Göztepe Yeraltı
6 Yenisahra   Yeraltı
7 Kozyatağı   Yeraltı
8 Bostancı Yeraltı
9 Küçükyalı Yeraltı
10 Maltepe Yeraltı
11 Huzurevi Yeraltı
12 Gülsuyu Yeraltı
13 Esenkent Yeraltı
14 Hastane - Adliye Yeraltı
15 Soğanlık Yeraltı
16 Kartal Yeraltı
17 Yakacık - Adnan Kahveci Yeraltı
18 Pendik Yeraltı
19 Tavşantepe Yeraltı
↓↓ İnşaat Halinde ↓↓
20 Kaynarca Merkez   Yeraltı
21 Çamçeşme Yeraltı
22 Kavakpınar Yeraltı
23 Esenyalı Yeraltı
24 Aydıntepe Yeraltı
25 İçmeler   Yeraltı

Not: Hattaki tüm inşaat çalışmaları bittiğinde hattaki işletme M4ᴀ ve M4ʙ olarak ikiye ayrılacaktır.

İstasyon ÖzellikleriDüzenle

İstasyonlar Yürüyen merdiven Yürüyen bant Asansör (peron-turnike katı) Asansör (turnike katı-cadde seviyesi) Çıkış sayısı İstasyon Tipi
Kadıköy 16 Yok 2 4 4 Aç-kapa+Tünel
Ayrılık Çeşmesi 14 Yok 1 2 3 Aç-kapa+Tünel
Acıbadem 10 Yok 1 2 3 Tünel
Ünalan 21 4 1 6 7 Aç-kapa+Tünel
Göztepe 14 Yok 1 2 3 Aç-kapa+Tünel
Yenisahra 14 Yok 1 2 3 Aç-kapa+Tünel
Kozyatağı 18 Yok 1 4 5 Aç-kapa+Tünel
Bostancı 22 Yok 4 5 5 Aç-kapa+Tünel
Küçükyalı 10 Yok 1 2 3 Aç-kapa+Tünel
Maltepe 24 4 1 7 6 Aç-kapa+Tünel
Huzurevi 12 Yok 1 3 3 Aç-kapa+Tünel
Gülsuyu 16 Yok 1 2 2 Aç-kapa+Tünel
Esenkent 10 Yok 1 2 3 Aç-kapa+Tünel
Hastane - Adliye 22 8 4 3 4 Aç-kapa+Tünel
Soğanlık 18 Yok 1 2 3 Aç-kapa+Tünel
Kartal 20 Yok 1 4 4 Aç-kapa+Tünel
Yakacık - Adnan Kahveci 18 Yok 2 3 3 Aç-kapa+Tünel
Pendik 22 Yok 2 5 5 Aç-kapa+Tünel
Tavşantepe 18 Yok 2 2 2 Aç-kapa+Tünel

TarihçeDüzenle

Başlangıçta Harem - Tuzla hafif raylı sistemi (LRT) olarak düşünülmesine rağmen Marmaray projesiyle bütünleştirilmesinin daha uygun olacağı düşünülerek başlangıç noktası Kadıköy’e kaydırılmıştır. Projeye göre Acıbadem - Kadıköy arası delme tünel, Acıbadem’den Kartal köprüsüne kadar olan kısmın ise hemzemin olarak inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Yıllarca İBB ve Karayolları arasında süren mülkiyet problemleri yüzünden hayata geçirilemeyen proje için 2002′de iki kurum arasında bir protokol imzalanarak, Harem - Tuzla arasında E-5 karayolunun orta refüjü İBB’ye devredilmiştir. Ocak 2005′te Yapı Merkezi-Doğuş-Yüksel-Yenigün-Belen inşaat ortak girişimi yani Anadoluray grubu ile sözleşme imzalanmış ve 29 Ocak 2005′te de temel atılmıştır.

Çalışmalara başlandıktan sonra, yapılan analizlerde D 100 (E-5) aksında yaşanan yoğunluğun enerji maliyetinin yıllık yaklaşık 80 milyon dolar olduğu, zaman kaybının ise yaklaşık 120 milyon dolar olduğu, inşaat maliyetleri çevresel faktörler ve artacak yoğunluk da göz önünde bulundurulduğunda kısa sürede (yaklaşık 6,5 yıl) kendini amorti edeceği ortaya çıkmıştır. İnşaat aşamasında D 100 (E-5) karayolunun kısmen trafiğe kapatılacak olması, raylı sisteme ayrılacak bölüm dolayısı ile yolun kalıcı olarak daralacak olması, hafif raylı sistemin ihtiyaca tam olarak cevap veremeyecek olması gibi etkenler de göz önüne alınarak İTÜ görüşü, İETT önerisi ve UKOME kararıyla 2005 yılı Temmuz ayında sistemin tamamen yer altında ve metro standartları ile inşasına karar verilmiştir. Hattın metro olarak inşa edilmesi kararından sonra projeler gözden geçirilip Ocak 2008′de ikmal işleri Avrasya Metro Grubuna (Astaldi-Makyol-Gülermak) ihale edilmiş ve Mart’ta yer teslimi yapılıp inşaata başlanmıştır. Tüneller 2 yılda kazılarak 2010 yılında bitirilmiştir.

Kadıköy - Tavşantepe metrosunda kullanılacak araçlarla ilgili olarak da aranılan niteliklerde en uygun teklifi sunan İspanyol CAF firması ile Eylül 2009′da sözleşme imzalanmış ve vagon üretimleri başlatılmıştır. İlk vagonlar da 2011 Ocak'ta gelmiştir. Birkaç aylık test sürüşleri ve bazı sorunlar nedeniyle geciken hat 17 Ağustos 2012 tarihinde hizmete açılmıştır.

Kadıköy, Ayrılık Çeşmesi, Ünalan ve Göztepe istasyonları deniz seviyesinin altındadır. İstasyonlar arası mesafe ortalama olarak 1300 metre olup, birbirine en yakın istasyonlar Maltepe ve Huzurevi (800 metre), en uzak istasyonlar ise Bostancı ve Küçükyalı (2300 metre)’dir.

Metro hattının komuta merkezi Esenkent istasyonunda, deposu ise Maltepe'de konumlandırılmıştır, projeye sonradan dâhil edilen Kaynarca’da ise depo sahası yer alacaktır. Hattın tasarımı 90 saniye aralıkla işletmeye imkân vermektedir. 8′li metro dizilerine (2600 kişi) göre tasarlanan peronlara sahip metroda kullanılan araçlar enerji temininde rijit katener sistemini kullanmaktadır. Tüm istasyonlarda yürüyen merdivenli giriş-çıkışların yanı sıra engeli asansörü de bulunmaktadır, E-5 karayolu güzergâhındaki tüm istasyonlarda kuzey ve güney taraflarda giriş-çıkışlar ve bu giriş-çıkışlar arasında alt geçitler vardır. M4 aynı zamanda saatte 100 km/h hız ile sistemin en hızlı metrosudur, bunun sebebi de istasyonlar arasındaki mesafenin uzun olmasıdır.

Ulaşım Süreleri (Aktarma süreleri hariç)Düzenle

  • Pendik - Kadıköy 34 dakika
  • Pendik - Üsküdar 38 dakika
  • Pendik - Yenikapı 47 dakika
  • Pendik - Aksaray 48 dakika
  • Pendik - Taksim 61 dakika
  • Pendik - Maslak 73 dakika
  • Pendik - Atatürk Havalimanı 77 dakika

BilgilerDüzenle

  • Çift hatta toplam tünel uzunluğu: 53 km
  • Toplam tünel uzunluğu: 65.136 m (bağlantı tünelleri, şaftlar, merdiven tünelleri dâhil)
  • Toplam proje maliyeti Kaynarca uzatması ve vagonlar dâhil 3 milyar 100 milyon Türk Lirası.
  • Hat için 120 vagon alındı. Kaynarca kararı üzerine sipariş sayısı 144'e çıkarıldı.
  • 5.350 ton ray kullanıldı.
  • Rayları birleştirmek için 5.500 kaynak yapıldı.
  • Ray altına uygulanan ve titreşimleri önleyen elastomer mesnet malzemesi, Türkiye’de kullanılan en kalın ve en fazla titreşim önleyen yastık.
  • Dizgede toplam 69 giriş, 315 turnike(30 Engelli), 85 asansör ve 335 yürüyen merdiven var.

Vagonların özellikleriDüzenle

  • Önceki vagonlardan farklı olarak bu hatta trenler istendiğinde vatmansız olarak kullanılabilme özelliği vardır. Bu sayede vagonların parklanma, tamir-bakım atölyesi gibi yerlere erişimi kontrol merkezinden sağlanmaktadır.
  • Vagonlar arası geçiş sayesinde yolcular homojen olarak dağılabilmektedir.
  • Isıtma, soğutma, havalandırma, kamera sistemi, dinamik yol göstergesi ve LCD ekranlar mevcuttur.
  • Titreşim ve ses izolasyonu yapılmıştır.

GörsellerDüzenle

 
İstanbul raylı sistemler haritası

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

  Wikimedia Commons'ta M4 (İstanbul metrosu) ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

  1. ^ a b M7 (Kabataş - Mahmutbey - Esenyurt) hattında aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır.
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 11 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2016.