M4 (İstanbul metrosu)

İstanbul'da bir metro hattı

M4 (Kadıköy - Tavşantepe) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakasında yer alan metro hatlarından birisidir. Anadolu Yakasının ilk metro hattı olma özelliğini taşır. İlk durağı Kadıköy, son durağı ise Tavşantepe olmak üzere 19 istasyonu mevcuttur ve tamamen yer altındadır. Kadıköy ve Ayrılıkçeşme istasyonları ve istikameti hariç, hat tamamen D-100 Karayolu'nun altından gider. 17 Ağustos 2012 tarihinde Kadıköy - Kartal, 10 Ekim 2016 tarihinde Kartal - Tavşantepe uzatması hizmete girmiştir.[2] M4 hattı 31,2 km uzunluğu ile İstanbul'un en uzun metro hattıdır.


M4 (Kadıköy - Tavşantepe) Metro Hattı
Genel bilgiler
Tip Metro
Sistem İstanbul metrosu
Durum İşletmede
Kadıköy - Tavşantepe

İnşaat Halinde
M4ᴀ (Tavşantepe - Sabiha Gökçen Hvl.)
M4ʙ (Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Bld.)

Plan Aşamasında
Sabiha Gökçen Hvl. - Kurtköy YHT Garı
İçmeler/Tuzla Belediyesi - Tuzla (Marina)
Bölge İstanbul, Türkiye
Terminal Kadıköy
Tavşantepe (Günümüzde)
Sabiha Gökçen Havalimanı (3. Etap)
İçmeler/Tuzla Belediyesi (4. Etap)
İstasyonlar M4ᴀ: 23
M4ʙ: 25
Sefer sıklığı 4 dakika
Yolculuk süresi 38,5 dakika
Website www.metro.istanbul
İşletim
Açılış 17 Ağustos 2012 (1. Etap: Kadıköy - Kartal)
10 Ekim 2016 (2. Etap: Kartal - Tavşantepe)
Sahibi İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci(ler) Metro İstanbul
Depo Merkezleri Maltepe
Teknik
Hat uzunluğu 31,20 km (19,39 mi)
Hat açıklığı Standart (1435 mm)
İşletme hızı 80 km/sa (50 mph)
Güzergâh haritası
Kadıköy
Ayrılık Çeşmesi
E-5 Karayolu
Acıbadem
Otoyol 1 - Metrobüs
Ünalan
Göztepe[1]
Yenisahra
Otoyol 2
Kozyatağı
Bostancı
Küçükyalı
Depo
Maltepe
Huzurevi
Gülsuyu
Esenkent[1]
Hastane - Adliye
Soğanlık
Kartal
Yakacık - Adnan Kahveci
Pendik
Tavşantepe
E-5 Karayolu
Pendik Çarşı (M10)
Kaynarca Merkez
Fevzi Çakmak
Yayalar
Çamçeşme
Kurtköy
Kavakpınar
Sabiha Gökçen Havalimanı
Kemiklidere
Teknopark
Esenyalı
Yenişehir
Aydıntepe
Kurtköy YHT Garı
D-100 Karayolu
Depo
İçmeler - Tuzla Belediyesi
Ünalan Metro İstasyonu'ndaki güzergâh panosu

Metro hattının Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı ve Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi arasındaki uzatma çalışmaları devam etmektedir. Hattın Sabiha Gökçen'e giden kolu Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, İçmeler'e giden kolu ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa edilmektedir. Çalışmalar tamamlandığında, hat, M4ᴀ ve M4ʙ olarak iki kola ayrılacaktır.

TarihçeDüzenle

Başlangıçta Harem - Tuzla Hafif Raylı Sistemi (LRT) olarak düşünülmesine rağmen Marmaray projesiyle bütünleştirilmesinin daha uygun olacağı düşünülerek başlangıç noktası Kadıköy’e kaydırılmıştır. Projeye göre Kadıköy - Acıbadem arası delme tünel, Acıbadem’den Kartal köprüsüne kadar olan kısmın ise hemzemin olarak inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Yıllarca İBB ve Karayolları arasında süren mülkiyet problemleri yüzünden hayata geçirilemeyen proje için 2002′de iki kurum arasında bir protokol imzalanarak, Harem - Tuzla arasında D-100 Karayolu'nun orta refüjü İBB’ye devredilmiştir. Ocak 2005′te Anadoluray Grubu (Yapı Merkezi - Doğuş - Yüksel - Yenigün - Belen İnşaat Ortak Girişimi) ile sözleşme imzalanmış ve 29 Ocak 2005′te de temel atılmıştır.

Çalışmalara başlandıktan sonra, yapılan analizlerde D-100 Karayolu aksında yaşanan yoğunluğun enerji maliyetinin yıllık yaklaşık 80 milyon dolar ve zaman kaybının ise yaklaşık 120 milyon dolar olduğu, inşaat maliyetleri çevresel faktörler ve artacak yoğunluk da göz önünde bulundurulduğunda kısa sürede (yaklaşık 6,5 yıl) kendini amorti edeceği ortaya çıkmıştır. İnşaat aşamasında D-100 Karayolu'nun kısmen trafiğe kapatılacak olması, raylı sisteme ayrılacak bölüm dolayısı ile yolun kalıcı olarak daralacak olması, hafif raylı sistemin ihtiyaca tam olarak cevap veremeyecek olması gibi etkenler de göz önüne alınarak İTÜ görüşü, İETT önerisi ve UKOME kararıyla 2005 yılı Temmuz ayında sistemin tamamen yer altında ve metro standartları ile inşasına karar verilmiştir. Hattın metro olarak inşa edilmesi kararından sonra projeler gözden geçirilip, Ocak 2008′de ikmal işleri Avrasya Metro Grubu (Astaldi - Makyol - Gülermak) ihale edilmiş ve Mart’ta yer teslimi yapılıp inşaata başlanmıştır. Tüneller 2 yılda kazılarak 2010 yılında bitirilmiştir.

Kadıköy - Tavşantepe metrosunda kullanılacak araçlarla ilgili olarak da aranılan niteliklerde en uygun teklifi sunan İspanyol CAF firması ile Eylül 2009′da sözleşme imzalanmış ve vagon üretimleri başlatılmıştır. İlk vagonlar da 2011 Ocak'ta gelmiştir. Birkaç aylık test sürüşleri ve bazı sorunlar nedeniyle geciken hat 17 Ağustos 2012 tarihinde hizmete açılmıştır.

Kadıköy, Ayrılık Çeşmesi, Ünalan ve Göztepe istasyonları deniz seviyesinin altındadır. İstasyonlar arası mesafe ortalama olarak 1300 metre olup, birbirine en yakın istasyonlar Maltepe ve Huzurevi (800 metre), en uzak istasyonlar ise Bostancı ve Küçükyalı (2300 metre)’dir.

Metro hattının komuta merkezi Esenkent'te, deposu ise Maltepe'de konumlandırılmıştır, projeye sonradan dâhil edilen Kaynarca’da ise depo sahası yer alacaktır. Hattın tasarımı 90 saniye aralıkla işletmeye imkân vermektedir. 8′li metro dizilerine (2600 kişi) göre tasarlanan peronlara sahip metroda kullanılan araçlar enerji temininde rijit katener sistemini kullanmaktadır. Tüm istasyonlarda yürüyen merdivenli giriş-çıkışların yanı sıra engeli asansörü de bulunmaktadır, D-100 Karayolu güzergâhındaki tüm istasyonlarda kuzey ve güney taraflarda giriş-çıkışlar ve bu giriş-çıkışlar arasında alt geçitler vardır. M4 hattı aynı zamanda saatte 100 km/h hız ile İstanbul metrosu'nun en hızlı metro hattıdır, bunun sebebi de istasyonlar arasındaki mesafenin uzun olmasıdır.

BilgilerDüzenle

  • Çift hatta toplam tünel uzunluğu: 53 km
  • Toplam tünel uzunluğu: 65.136 m (bağlantı tünelleri, şaftlar, merdiven tünelleri dâhil)
  • Toplam proje maliyeti Kaynarca uzatması ve vagonlar dâhil 3 milyar 100 milyon Türk lirası.
  • Hat için 120 vagon alındı. Kaynarca kararı üzerine sipariş sayısı 144'e çıkarıldı.
  • 5.350 ton ray kullanıldı.
  • Rayları birleştirmek için 5.500 kaynak yapıldı.
  • Ray altına uygulanan ve titreşimleri önleyen elastomer mesnet malzemesi, Türkiye’de kullanılan en kalın ve en fazla titreşim önleyen yastık.
  • Dizgede toplam 69 giriş, 315 turnike(30 Engelli), 85 asansör ve 335 yürüyen merdiven var.

Vagonların özellikleriDüzenle

  • Önceki vagonlardan farklı olarak bu hatta trenler istendiğinde vatmansız olarak kullanılabilme özelliği vardır. Bu sayede vagonların parklanma, tamir-bakım atölyesi gibi yerlere erişimi kontrol merkezinden sağlanmaktadır.
  • Vagonlar arası geçiş sayesinde yolcular homojen olarak dağılabilmektedir.
  • Isıtma, soğutma, havalandırma, kamera sistemi, dinamik yol göstergesi ve LCD ekranlar mevcuttur.
  • Titreşim ve ses izolasyonu yapılmıştır.

İstasyonlarDüzenle

M4ᴀ hattıDüzenle

Sayı İstasyon Aktarma Tür Notlar
1 Kadıköy   (Kadıköy İDO ve İskele Camii Tramvay İstasyonu)İDO (Kadıköy Terminali)Şehir Hatları (Kadıköy İskelesi)TuryolDentur Avrasya Yer altı Sultan Mustafa CamiiOsmanağa Camii
2 Ayrılık Çeşmesi   (Ayrılık Çeşmesi Tren İstasyonu) İbrahim Ağa Camii
3 Acıbadem Acıbadem Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 2 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı yoktur.
4 Ünalan   (Uzunçayır Metrobüs İstasyonu) Uzunçayır Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 700 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.
5 Göztepe Göztepe Camii
6 Yenisahra  
7 Kozyatağı   Kozyatağı Camii
8 Bostancı Bostancı İstasyon Camii
9 Küçükyalı
10 Maltepe
11 Huzurevi
12 Gülsuyu
13 Esenkent
14 Hastane - Adliye
15 Soğanlık
16 Kartal
17 Yakacık - Adnan Kahveci
18 Pendik Pendik Tren İstasyonu'na yaklaşık 1 km. yürüme mesafesi bulunmaktadır.
19 Tavşantepe
↓↓ İnşaat Halinde ↓↓
20 Fevzi Çakmak   Yer altı
21 Yayalar  
22 Kurtköy  
23 Sabiha Gökçen Havalimanı  M34 (Hızray) Sabiha Gökçen Havalimanı
↓↓ 2029'a Kadar Yapılması Planlanan ↓↓
24 Teknopark   Yer altı
25 Yenişehir  
26 Kurtköy YHT Garı  M34 (Hızray) Gebze - İstanbul Havalimanı - Halkalı yüksek standartlı demiryolu

M4ʙ hattıDüzenle

Sayı İstasyon Aktarma Tür Notlar
1 Kadıköy   (Kadıköy İDO ve İskele Camii Tramvay İstasyonu)İDO (Kadıköy Terminali)Şehir Hatları (Kadıköy İskelesi)TuryolDentur Avrasya Yer altı Sultan Mustafa CamiiOsmanağa Camii
2 Ayrılık Çeşmesi   (Ayrılık Çeşmesi Tren İstasyonu) İbrahim Ağa Camii
3 Acıbadem Acıbadem Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 2 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı yoktur.
4 Ünalan   (Uzunçayır Metrobüs İstasyonu) Uzunçayır Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 700 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.
5 Göztepe Göztepe Camii
6 Yenisahra  
7 Kozyatağı   Kozyatağı Camii
8 Bostancı Bostancı İstasyon Camii
9 Küçükyalı
10 Maltepe
11 Huzurevi
12 Gülsuyu
13 Esenkent
14 Hastane - Adliye
15 Soğanlık
16 Kartal
17 Yakacık - Adnan Kahveci
18 Pendik Pendik Tren İstasyonu'na yaklaşık 1 km. yürüme mesafesi bulunmaktadır.
19 Tavşantepe
↓↓ İnşaat Halinde ↓↓
20 Kaynarca Merkez   Yer altı
21 Çamçeşme
22 Kavakpınar
23 Esenyalı
24 Aydıntepe
25 İçmeler/Tuzla Belediyesi   (İçmeler Tren İstasyonu)
↓↓ 2029'a Kadar Yapılması Planlanan ↓↓
26 Değirmenaltı Yer altı
27 Tuzla
  • Not 2: Kaynarca Merkez istasyonu   ile ortak istasyondur, fakat trenler farklı peronları kullanacaktır.
  • Not 3: Hattaki tüm inşaat çalışmaları bittiğinde hattaki işletme M4ᴀ ve M4ʙ olarak ikiye ayrılacaktır.

İstasyon ÖzellikleriDüzenle

İstasyonlar Yürüyen merdiven (turnike katı - cadde seviyesi) Yürüyen merdiven (peron - turnike katı) Asansör (turnike katı - cadde seviyesi) Asansör (peron - turnike katı) Yürüyen bant Çıkış sayısı İstasyon Tipi
Kadıköy 8 8 4 2   4 Aç-Kapa + Tünel
Ayrılık Çeşmesi 6 12 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
Acıbadem 6 4 2 1   3 Tünel
Ünalan 13 8 6 1 4 7 Aç-Kapa + Tünel
Göztepe 6 8 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
Yenisahra 6 8 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
Kozyatağı 10 8 4 1   5 Aç-Kapa + Tünel
Bostancı 14 8 5 4   5 Aç-Kapa + Tünel
Küçükyalı 6 4 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
Maltepe 12 12 7 1 4 6 Aç-Kapa + Tünel
Huzurevi 6 4 3 1   3 Aç-Kapa + Tünel
Gülsuyu 4 12 2 1   2 Aç-Kapa + Tünel
Esenkent 8 12 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
Hastane - Adliye 8 14 3 4 8 4 Aç-Kapa + Tünel
Soğanlık 6 12 2 1   3 Aç-Kapa + Tünel
Kartal 8 12 4 1   4 Aç-Kapa + Tünel
Yakacık - Adnan Kahveci 6 12 3 2   3 Aç-Kapa + Tünel
Pendik 14 12 5 2   5 Aç-Kapa + Tünel
Tavşantepe 8 10 2 2   2 Aç-Kapa + Tünel

GörsellerDüzenle

 
İstanbul raylı sistemler haritası

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

  Wikimedia Commons'ta M4 (İstanbul metrosu) ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

  1. ^ a b M7 (Kabataş - Esenyurt) Metro Hattı'nda aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır.
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 11 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2016.