Ana menüyü aç

Liçi (Litchi chinensis) (Çince: 荔枝 liçi), başlıca olarak Çin'in güneyinde yetişen bir meyve. Geçmişte kral meyvesi olarak anılmış olan bu meyve Çin'de vergi olarak da halktan toplanmıştır.

Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Liçi
Lychee.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida
(İki çenekliler)
Takım: Sapindales
Familya: Sapindaceae
(Sabun ağacıgiller)
Cins: Litchi
Sonn.
Tür: L. chinensis
İkili adı
Litchi chinensis
Sonn.
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Liçi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Liçi ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

İçindekiler

Morfolojik özellikleriDüzenle

Liçi ağacı, yaklaşık 15-20 m boyuna ulaşan, dört mevsim yeşil kalan bir ağaçtır. Meyvesi 3–4 cm uzunluğunda, yaklaşık 3 cm çapındadır. Kabuğu pembemsi kırmızı renkli ve serttir. Acımsı olan ve yenilmeyen kabuğu, oldukça incedir ve kolayca soyulur. Meyvesi yarı saydam-beyaz, üzüme benzer yumuşak kıvamda ve tatlıdır. Çekirdeği yaklaşık 2 cm uzunluğunda, 1–15 cm çapında, sert ve parlak kahverengidir. Çekirdeği hafifçe zehirlidir[kaynak belirtilmeli] ve yenilmez.

Yetişme dönemiDüzenle

Liçi meyvesi, çiçek açmasından yaklaşık 100 gün sonra, Temmuz - Ekim ayları arasında olgunlaşır. Liçi, C vitamini açısından oldukça zengindir.

Yetiştiği coğrafyaDüzenle

Liçi meyvesi Çin dışında, Hindistan, Vietnam, Filipinler,İsrail,ABD'nin Teksas,Florida,Hawaii eyaletleri ve Kaliforniya eyaletinin kıyı kesimleri ve Endonezya'da da yetişir.Türkiye'de ise şu anda yalnızca Mersin ve ilçelerinde yetiştirilmektedir.Liçi kışın serin ancak dondan korunaklı yağışlı bir iklim yazın ise sıcak ve nem ister.Yetişkin bir liçi ağacı en fazla-4 dereceye kadar olan soğukları tolere edebilir.

Besin değeriDüzenle

 
Kabuklu ve kabuğu soyulmuş halde meyveler

Liçinin toplam ağırlığının %60'ı yenilebilir.[1] Liçinin doymuş yağ oranı düşüktür ve sodyum ile kolestrol bulunmamaktadır. Polifenol oranı bazı meyvelere nazaran daha yüksektir, bununla birlikte bir kap liçi meyvesi günlük kalori ihtiyacı 2000 kilokalori olan bir insanın çinko ihtiyacının %14'ünü, fosfor ihtiyacının %9'unu, potasyum ihtiyacının %6'sını karşılar.[2]

Ortalama 9 liçi meyvesi bir yetişkinin günlük C vitamini ihtiyacını karşılar.

Liçi ve longanın besin değerleri açısından karşılaştırmasıDüzenle

Çeşit Besin Liçi (100 g) Longan (100 g)
Proximates Su 81.76 g 82.75 g
Enerji 66 kcal 60 kcal
Protein 0.83 g 1.31 g
Toplam lipidler (yağlar) 0.44 g 0.1 g
Kül 0.44 g 0.7 g
Karbonhidrat (Farklılıklarına göre) 16.53 g 15.14 g
Lif (toplam diet lifleri) 1.3 g 1.1 g
Şeker 15.23 g
Mineral Kalsium (Ca) 5 mg 1 mg
Demir (Fe) 0.31 mg 0.13 mg
Magnezyum (Mg) 10 mg 10 mg
Fosfor (P) 31 mg 21 mg
Potasyum (K) 171 mg 266 mg
Sodyum (Na) 1 mg
Çinko (Zn) 0.07 mg 0.05 mg
Bakır (Cu) 0.148 mg 0.169 mg
Manganez (Mn) 0.055 mg 0.052 mg
Selenyum (Se) 0.6 mcg
Vitaminler C Vitamini (toplam askorbik acid) 71.5 mg 84 mg
Tiamin 0.011 mg 0.031 mg
Riboflavin 0.065 mg 0.14 mg
Niasin 0.603 mg 0.3 mg
B-6 Vitamini 0.1 mg
Folate 14 mcg
Kolin 7.1 mg
E Vitamini (alpha-tocopherol) 0.07 mg
K Vitamini (phylloquinone) 0.4 mcg
Lipidler Yağ Asitleri (toplam Doymuş) 0.099 g
14:00 0.002 g
16:00 0.07 g
18:00 0.024 g
Yağ Asitleri (toplam tekli doymamış) 0.12 g
16:1 farklılaşmamış 0.001 g
18:1 farklılaşmamış 0.119 g
Yağ Asitleri (toplam çoklu doymamış) 0.132 g
18:2 farklılaşmamış 0.067 g
18:3 farklılaşmamış 0.065 g
Amino Asitler Triptofan 0.007 g
Lizin 0.041 g 0.046 g
Methionine 0.009 g 0.013 g
Threonine 0.034 g
Isoleucine 0.026 g
Leucine 0.054 g
Fenilalanin 0.03 g
Tirozin 0.025 g
Valin 0.058 g
Arginine 0.035 g
Histidin 0.012 g
Alanin 0.157 g
Aspartik asit 0.126 g
Glutamik asit 0.209 g
Glisin 0.042 g
Prolin 0.042 g
Serin 0.048 g

Kaynak: USDA Nutrient Database

Alt türleriDüzenle

"Litchi chinensis"in iki alt türü vardır:

Resim galerisiDüzenle

KaynakçaDüzenle

  • İngilizce Vikipedi

DipnotlarDüzenle

  1. ^ USDA. "Litchis, raw". Nutrition Data. 14 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 June 2009. 
  2. ^ Pierre Brat, Stéphane Georgé, Annick Bellamy, Laure Du Chaffaut, Augustin Scalbert, Louise Mennen, Nathalie Arnault and Marie Josèphe Amiot (9 2006). "Daily Polyphenol Intake in France from Fruit and Vegetables". The Journal of Nutrition. 136 (9), s. 2368–2373. PMID 16920856.  Tarih değerini gözden geçirin: |year= (yardım)