Kraliyet imtiyaznamesi

Kraliyet imtiyaznamesi (İngilizceroyal charter), ortak hukuk ülkelerinde bir hükümdar tarafından verilen ekonomik hak, siyasal ve yargı yetkileri tanıyan imtiyazdır.[1] Tarih boyunca kraliyet imtiyaznamelerinin arasında en ünlüsü 1215 tarihli Magna Carta ("büyük imtiyazname") olmuştur.[1] 14. yüzyıldan beri yalnızca bir bireye hak veya güç vermek için özel eylemler veya Tüzel kişiler için kullanılmıştır.[2][3][4]

1827'de IV. George tarafından verilen Toronto Üniversitesi imtiyaznamesi

1844 Anonim Şirketler Yasası'na kadar, kraliyet imtiyaznameleri, bir şirketin kurulabilmesi için bir parlâmento kararı dışında tek yoldu.[5][6][7]

Kraliyet imtiyaznameleriyle kurulan imtiyazlı şirketler, Birleşik Krallık'taki ekonomik kazanım peşinde olan tüccarlar ve zengin toprak sahiplerinin Amerika Birleşik Devletleri'ki kolonilere yatırımını sağlamıştır.[1] Tarihçilere ve Laurence Tribe gibi önde gelen Amerikalı hukukçulara göre, Amerikan kolonilerinin başarısı, büyük ölçüde kraliyet imtiyaznameleri üzerinde kurulmuş hukuk sistemi sayesindeydi.[1]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c d Tribe 2000.
  2. ^ Charter. The Supplement to the Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge. 1. Society for the Diffusion of Useful Knowledge. 1845. ss. 331-332. 
  3. ^ "Magna Carta 1215". British Library. 14 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2019. 
  4. ^ Peter Crooks (July 2015). "Exporting Magna Carta: exclusionary liberties in Ireland and the world". History Ireland. 23 (4). 
  5. ^ "Chartered bodies". Privy Council. 14 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2019. 
  6. ^ M. S. Rix (September 1945). "Company Law: 1844 and To-Day". The Economic Journal. Wiley/Royal Economic Society. 55 (218/219): 242-260. doi:10.2307/2226083. 
  7. ^ "Royal charter". Turcan Connell. 4 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2019. 

Kullanılan kaynaklarDüzenle

  • Tribe, Laurence H. (2000). American constitutional law (3. bas.). New York, N.Y.: Foundation Press. ISBN 978-1566627146.