Koç'un ilk noktası

gök küresi üzerindeki nokta

Koç'un zirvesi olarak da bilinen Koç'un ilk noktası, göksel koordinat sistemlerinde referans noktası olarak kullanılan ilkbahar ekinoksunun (Mart ekinoksu) konumudur. Bu tür koordinat sistemlerini kullanan diyagramlarda genellikle ♈︎ sembolü ile gösterilir. Koç takımyıldızı olarak adlandırılan, gök ekvatorunun ekliptiği geçtiği gök küresindeki iki noktadan biri, diğeri ise ondan tam 180° uzaklıkta bulunan Terazi'nin ilk noktasıdır. Konumlar orijinal olarak antik çağda adlandırıldığından ekinoksların presesyonu nedeniyle, Güneş'in ilkbahar ekinoksundaki konumu şimdi Balık burcundadır; Sonbahar ekinoksunda (Eylül ekinoksu) iken, Başak'tadır (J2000 itibarıyla).

Koç'un ilk noktası (0°, 0°) ekliptik koordinatını tanımlar. Ekliptik (turuncu noktalı sinüs eğrisi ) içinden geçerek, gökyüzü haritasının hem sol hem de sağ uçlarında gök ekvatorundadır.

Zodyaktan geçen yıllık yol boyunca Güneş, gök ekvatorunu güneyden kuzeye Koç'un ilk noktasında ve kuzeyden güneye Terazi'nin ilk noktasında buluşur. Koç'un ilk noktası, doğru yükselişin hesaplandığı göksel "ana meridyen" olarak kabul edilir.

TarihiDüzenle

 
Sicilya, Fondachelli-Fantina'daki Pizzo Vento bölgesinden görülen ekinoks

Güneş'in gök küresi üzerindeki hareketini ölçmek için başlangıç pozisyonu seçimi keyfidir. Ekinokslar, Güneş'in ne kuzeye ne de güneye meyilli olmadığı, ancak gök ekvatorunu geçtiği zamandaki bir ekinoks olarak tercih edilir. Eski Yunanlılar, olası iki ekinokstan başlangıç noktası olarak Mart ekinoksunu seçtiler. Bu, çiftçilerin ağaçların ve yaz mahsullerinin ilk büyümesini ve çiçek açmasını ekmeye veya gözlemlemeye başladığı bir iyimserlik ve başlangıç zamanı olan Hilaria festivaline denk geldi.[1] Koç'un adlandırılması, ekinoksun en erken geleneğinde olduğu Babil zodyakında geç Orta Tunç Çağı'nda olduğu gibi Ülker ile gerçek bir tesadüf eseri olarak işaretlenmiştir.[2] Zaman aynı zamanda erkek buzağıların, katırların ve eşeklerin hadım edilme zamanına, ilkbahar ekinoksunda Sanguia'ya tekabül eder ve uygun baharın başlangıcını işaret eder.[3][4]

Koç'un ilk noktasına böyle denir, çünkü Hipparchus onu MÖ 130'da tanımladığında, Koç takımyıldızının batı ucunda, Balık ve yıldız γ Arietis ile sınırına yakın bir yerde bulunuyordu. Güneş'in yıl boyunca gökyüzünde doğuya doğru hareketi nedeniyle, Koç'un bu batı ucu, Güneş'in takımyıldıza girdiği noktaydı, bu nedenle Koç'un ilk noktası adını aldı.

TanımıDüzenle

Dünya'nın eksenel hareketi nedeniyle, bu nokta her 72 yılda bir yaklaşık bir derece hızla batıya doğru hareket eder. Bu, Hipparchus zamanından beri gökyüzünde yaklaşık 30° kaydığı ve şu anda Balık burcunda, Kova sınırına yakın olduğu anlamına gelir. Güneş artık Nisan sonundan Mayıs ortasına kadar Koç'ta görünüyor, ancak takımyıldız hala kuzey baharının başlangıcıyla ilişkilidir.[3][4] [5]

Koç burcunun ilk noktası astronomi, denizcilik ve astroloji alanları için önemlidir. Seyir efemeris tabloları, seyir yıldızlarının konumu için referans olarak Koç burcunun ilk noktasının coğrafi konumunu kaydeder. Ekinoksların yavaş devinimi nedeniyle, belirli bir konumdan yılın herhangi bir zamanında takımyıldızların Zenit görünümü (bir konumun üzerinde) yavaşça batıya doğru hareket etmiştir (güneş dönemleri kullanılarak kayma bilinmektedir). Tropikal Zodyak da benzer şekilde etkilenir ve artık takımyıldızlara karşılık gelmez (bugün Terazi Başlangıcı Başak içinde bulunur). Yıldız astrolojisinde, aksine, Koç'un ilk noktası Koç takımyıldızı ile aynı hizada kalır.

Ayrıca bakınızDüzenle

  • Ras Hammel "koçun başı"

KaynakçaDüzenle

  1. ^ R Turcan. 1996. The Cults of the Roman Empire. p44-47
  2. ^ Rogers, Mesopotamian Traditions 1998.
  3. ^ a b Ridpath, Star Tales Aries: The Ram.
  4. ^ a b Winterburn 2008.
  5. ^ Ridpath 2001.