Kazimierz Kuratowski

Kazimierz Kuratowski (Lehçe telaffuz: [kaˈʑimjɛʂ kuraˈtɔfskʲi]; 2 Şubat 1896 - 18 Haziran 1980) Polonyalı bir matematikçi ve mantıkçı. Varşova Matematik Okulu'nun önde gelen temsilcilerinden biriydi.

Kazimierz Kuratowski
Kazimierz Kuratowski.jpg
Doğum 2 Şubat 1896(1896-02-02)
Varşova, Vistula Land, Rusya İmparatorluğu
Ölüm 18 Haziran 1980 (84 yaşında)
Varşova, Polonya Halk Cumhuriyeti
Defin yeri Powązki Askeri Mezarlığı
52°15′28.9074″K 20°57′11.016″D / 52.258029833°K 20.95306000°D / 52.258029833; 20.95306000
Milliyet Leh
Eğitim Glasgow Üniversitesi, Varşova Üniversitesi
Tanınma nedeni Kuratowski teoremi
Kuratowski kapanış aksiyomları
Kuratowski–Zorn lemması
Knaster–Kuratowski–Mazurkiewicz lemması
Ödüller Fellow of the Royal Society of Edinburgh
Kariyeri
Dalı Matematik, Topoloji
Çalıştığı kurumlar Varşova Üniversitesi, Lviv Üniversitesi
Doktora
danışmanı
Doktora öğrencileri

Hayatı ve çalışmalarıDüzenle

Kazimierz Kuratowski, 2 Şubat 1896'da asimile bir Yahudi ailenin çocuğu olarak Varşova, Vistula Land'de (eski Polonya Krallığı'nın Rus İmparatorluğu tarafından kontrol edilen bölümü) doğdu. Bir avukat olan Marek Kuratow ile Róża Karzewska'nın oğluydu. General Paweł Chrzanowski'nin adını taşıyan bir Varşova ortaokulunu bitirdi. 1913'te İskoçya'daki Glasgow Üniversitesi'nde bir mühendislik kursuna kaydoldu, çünkü kısmen Rusça okumak istemiyordu; Lehçe eğitim yasaklandı. I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi, öğrenci kayıtlarının yapılmasını engellediğinden, yalnızca bir yıllık çalışmayı tamamladı. 1915'te Rus kuvvetleri Varşova'dan çekildi ve Varşova Üniversitesi öğretim dili olarak Lehçe ile yeniden açıldı. Kuratowski, üniversite eğitimine aynı yıl, bu kez matematik alanında yeniden başladı. 1921'de bağımsızlığını yeni kazanan Polonya'da doktora derecesini aldı.

Doktora teziDüzenle

1921 sonbaharında Kuratowski, Ph.D. çığır açan çalışması için derecesini aldı. Tez cümlesi iki bölümden oluşuyordu. Bunlardan biri, kapanış aksiyomları aracılığıyla topolojinin aksiyomatik inşasına ayrılmıştı. Bu ilk bölüm (1922'de biraz değiştirilmiş bir biçimde yeniden yayınlanmıştır) yüzlerce bilimsel makalede alıntılanmıştır.[1]

Kuratowski'nin tezinin ikinci bölümü, iki nokta arasında indirgenemeyen sürekliliğe ayrılmıştı. Bu, Zygmunt Janiszewski tarafından yazılan bir Fransız doktora tezinin konusuydu. Janiszewski öldüğünden beri, Kuratowski'nin danışmanı Stefan Mazurkiewicz'di. Kuratowski'nin tezi, Belçikalı bir matematikçi Charles-Jean Étienne Gustave Nicolas, Baron de la Vallée Poussin tarafından ortaya atılan küme teorisindeki bazı problemlerini çözdü.

II.Dünya Savaşı'na kadar akademik kariyerDüzenle

İki yıl sonra, 1923'te Kuratowski, Varşova Üniversitesi'nde matematik profesör yardımcılığına atandı. Daha sonra 1927'de Lwów'daki Lwów Polytechnic'e tam matematik profesörü olarak atandı. 1933'e kadar orada Matematik bölümünün başındaydı. Kuratowski ayrıca iki kez bölümün dekanlığını yaptı. 1929'da Kuratowski, Varşova Bilimsel Topluluğu'nun bir üyesi oldu.

Kuratowski, Stefan Banach ve Stanislaw Ulam gibi Lwów Matematik Okulu'ndaki birçok bilim insanıyla ve İskoç Kafe (Scottish Café) bünyesindeki matematikçilerle ilişki kurarken, Varşova'yla yakın bağlantıları sürdürdü. Kuratowski, ünlü İskoç Kitabı (Scottish Book) 1935'te başlamadan önce, 1934'te Lwów'dan Varşova'ya gitti, dolayısıyla ona herhangi bir problem katmadı. Bununla birlikte, ölçü teorisindeki önemli problemlerin çözümünde Banach ile yakın işbirliği yaptı.[2][3]

1934'te Varşova Üniversitesi'ne profesör olarak atandı. Bir yıl sonra Kuratowski, orada Matematik Bölümü başkanlığına aday gösterildi. 1936'dan 1939'a kadar Bilim ve Uygulamalı Bilimler Konseyi'nde Matematik Komitesi sekreteriydi.

Savaş sırasında ve sonrasındaDüzenle

II.Dünya Savaşı sırasında, Polonyalılar için yüksek öğrenim Alman işgali altında yasak olduğu için Varşova'daki yeraltı üniversitesinde dersler verdi.

Şubat 1945'te Kuratowski, yeniden açılan Varşova Üniversitesi'nde ders vermeye başladı. 1945'te Polonya Öğrenme Akademisi'nin (Polish Academy of Learning) bir üyesi oldu, 1946'da Varşova Üniversitesi Matematik bölümünün başkan yardımcılığına atandı ve 1949'dan itibaren Varşova Bilim Topluluğu'nun başkan yardımcısı seçildi. 1952'de, 1957'den 1968'e kadar başkan yardımcılığı yaptığı Polonya Bilimler Akademisi'ne üye oldu.

II.Dünya Savaşı'ndan sonra, Kuratowski Polonya'da bilimsel hayatın yeniden inşasında aktif olarak yer aldı. 1952'de Polonya Bilimler Akademisi'ne dahil olan Devlet Matematik Enstitüsü'nün kurulmasına yardım etti. 1948'den 1967'ye kadar Kuratowski, Polonya Bilimler Akademisi Matematik Enstitüsü'nün müdürü ve aynı zamanda Polonya ve Uluslararası Matematik Dernekleri'nin uzun süredir başkanıydı. Uluslararası Matematik Birliği'nin (1963–1966) başkan yardımcılığının yanı sıra Devlet Matematik Enstitüsü Bilimsel Konseyi'nin (1968–1980) başkanlığını yaptı. 1948'den 1980'e kadar topoloji bölümünün başındaydı. Öğrencilerinden biri Andrzej Mostowski idi.

MirasıDüzenle

Kazimierz Kuratowski, Lwów'un İskoç Kafe'de buluşacak ünlü Polonyalı matematikçilerden biriydi. Polonya Matematik Derneği'nin (PTM) başkanı ve Varşova Bilimsel Topluluğu'nun (TNW) bir üyesiydi. Dahası, "Polish Mathematical Society Annals" da bir dizi yayın olan "Fundamenta Mathematicae"nın baş editörüydü. Ayrıca Kuratowski, Polonya Bilimler Akademisi Bülteni'nde editör olarak çalıştı. Aynı zamanda Polonya Bilimler Akademisi Matematik Enstitüsü (IMPAN) ile işbirliği içinde oluşturulan Matematik monograflarının yazarlarından biriydi. Saf ve uygulamalı matematiğin tüm alanlarını ilgilendiren Varşova ve Lwów Matematik Okulu temsilcilerinin yüksek kaliteli araştırma monografileri bu ciltlerde yayınlandı.

Kazimierz Kuratowski, Edinburgh Kraliyet Cemiyeti, Avusturya, Almanya, Macaristan, İtalya ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) dahil olmak üzere birçok bilim derneğinin ve yabancı bilim akademisinin aktif bir üyesiydi.

Kazimierz Kuratowski ÖdülüDüzenle

1981'de, Polonya Matematik Derneği IMPAN ve Kuratowski'nin kızı Zofia Kuratowska, matematikte 30 yaşın altındaki insanlara başarılarından dolayı onun adına bir ödül verdi.[4] Ödül, genç Polonyalı matematikçiler için verilen en prestijli ödül olarak kabul edilen bu ödülü geçmişte alanlar arasında Józef H. Przytycki, Mariusz Lemańczyk, Tomasz Łuczak, Mikołaj Bojańczyk ve Wojciech Samotij bulunmaktadır.

AraştırmalarıDüzenle

Kuratowski'nin araştırmaları esas olarak soyut topolojik ve metrik yapılara odaklandı. Kapanış aksiyomlarını uyguladı (matematiksel çevrelerde Kuratowski kapanış aksiyomları olarak bilinir). Bu, topolojik uzay teorisinin ve iki nokta arasındaki indirgenemez süreklilik teorisinin gelişimi için temeldi. Kazimierz Kuratowski'nin savaştan sonra elde ettiği en değerli sonuçlar, topoloji ile analitik fonksiyonlar (teori) arasındaki ilişkiyi ve ayrıca Öklid uzaylarını kesme alanındaki araştırmaları ilgilendiren sonuçlardır. Lwów Dönemi'nde Kuratowski'nin en yetenekli öğrencisi olan Ulam ile birlikte, topolojik çalışmalarda yeni bir alan açan sözde homeomorfizm kavramını tanıttı. Kuratowski'nin Banach, Tarski ile yaptığı araştırmalar da dahil olmak üzere ölçü teorisi alanındaki araştırması birçok öğrenci tarafından sürdürüldü. Dahası, Alfred Tarski ve Wacław Sierpiński ile, Polish uzaylarıyla ilgili teorinin çoğunu sağladı (aslında bu, matematikçiler ve miraslarından sonra adlandırıldı). Knaster ve Kuratowski, bağlantılı bileşenler teorisine kapsamlı ve kesin bir çalışma getirdi. Bağlantılı bileşenlerin paradoksal örnekleri ile düzlem kesme gibi konulara uygulandı.

Kuratowski, 1922'de Kuratowski-Zorn lemmasını (genellikle sadece Zorn lemması olarak adlandırılır) kanıtladı.[5] Bu sonucun birçok temel teoremle önemli bağlantıları vardır. Zorn, uygulamasını 1935'te verdi.[6] Kuratowski, küme teorisi ve topolojisinde birçok kavramı hayata geçirdi. Kuratowski birçok durumda yeni terminoloji ve sembolizm oluşturdu. Matematiğe katkıları şunları içerir:

Kuratowski'nin savaş sonrası çalışmaları esas olarak üç konuya odaklandı:

  • Sürekli fonksiyonlarda homotopinin gelişimi.
  • Bağlantılı uzay teorisinin yüksek boyutlarda inşası.
  • Bu kümelerin sürekli dönüşümlerinin özelliklerine dayanarak, Öklid uzaylarını alt kümelerinden herhangi biri tarafından kesmenin tekdüze tasviri.

YayınlarıDüzenle

170'den fazla yayınlanmış eser arasında değerli monografiler ve "Topologie" (Cilt. I, 1933, İngilizce ve Rusça'ya çevrildi ve Cilt. II, 1950) ve "Küme Teorisi ve Topolojisine Giriş" (Cilt. I, 1952, İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve Bulgarca'ya çevrildi) yer almaktadır. "Yarım Yüzyıl Polonya Matematiği 1920-1970: Hatıralar ve Yansımalar" (1973) [9] ve "Otobiyografisine Notlar" (1981) adlı eserleri yazdı. İkincisi, notlarını basıma hazırlayan Kuratowski'nin kızı Zofia Kuratowska sayesinde ölümünden sonra yayınlandı. Kazimierz Kuratowski, Polonya matematiğini 1963'ten 1966'ya kadar başkan yardımcısı olduğu Uluslararası Matematik Birliği'nde temsil etti. Dahası, çok sayıda uluslararası kongreye katıldı ve dünya çapında düzinelerce üniversitede konferanslar verdi. Glasgow, Prag, Wroclaw ve Paris Üniversitelerinde fahri doktordu. En yüksek ulusal ödüllerin yanı sıra Çekoslovak Bilimler Akademisi ve Polonya Bilim Akademisi'nin altın madalyasını aldı. Kuratowski, 18 Haziran 1980'de Varşova'da öldü.

  • Set theory. With an introduction to descriptive set theory, Studies in Logic and the Foundations of Mathematics, 86, Amsterdam-New York-Oxford: North-Holland Publishing Co., 1976 [1968] 

Ayrıca bakınızDüzenle

NotlarDüzenle

  1. ^ Kuratowski 1922.
  2. ^ MacTutor article: Kazimierz Kuratowski.
  3. ^ www.day.kiev.ua article: "Scottish Book: Lviv’s mathematical relic".
  4. ^ "Nagroda im. Kazimierza Kuratowskiego". Instytut Matematyczny Polskiej Akademii Nauk (Lehçe). 18 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2017. 
  5. ^ Fundamenta Mathematicae 3: p.
  6. ^ Bulletin of the American Mathematical Society, 41: p.
  7. ^ Kuratowski 1921, s. 171.
  8. ^ Kuratowski 1920.
  9. ^ Kuratowski 1980.

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Kazimierz Kuratowski", MacTutor Matematik Tarihi arşivi 

İlave okumalarDüzenle

  • K. Kuratowski, Half a century of Polish mathematics (Warsaw, 1973).
  • M. G. Kusawa, Modern mathematics : the genesis of a school in Poland (New Haven, 1968).
  • S. Ulam, Adventures of a mathematician (New York, 1976).
  • P. S. Aleksandrow, A letter to K. Kuratowski (Lehçe), Wiadomosci matematyczne (2) 12 (1969), 59-61.
  • P. S. Aleksandrov, In Memory of C. Kuratowski, Russian Mathematical Surveys 36 (1981), 215-216.
  • P. S. Aleksandrov, Reminiscences of K. Kuratowski (Russian), Uspekhi Mat. Nauk 36 6(222) (1981), 243-244.
  • L. C. Arboleda, Les recherches de M. Fréchet, P. Alexandrov, W. Sierpinski et K. Kuratowski sur la théorie des types de dimensions et les débuts de la topologie générale, Archive for History of Exact Science 24 (4) (1981), 339-388.
  • K. Borsuk, On the achievements of Prof Dr Kazimierz Kuratowski in the realm of topology (Lehçe), Wiadomosci matematyczne (2) 3 (1960), 231-237.
  • F. Harary, Homage to the memory of Kazimierz Kuratowski, J. Graph Theory 5 (3) (1981), 217-219.
  • M. Karlowicz, Jubilee of 20 years of the Mathematical Institute of the Polish Academy of Sciences as well as of the 50 years of Kazimierz Kuratowski's scientific activity (Lehçe), Wiadomosci matematyczne (2) 12 (1969), 77-82.
  • J. Krasinkiewicz, A note on the work and life of Kazimierz Kuratowski, J. Graph Theory 5 (3) (1981), 221-223.
  • List of papers by K. Kuratowski published during 1918-1958 (Lehçe), Wiadomosci matematyczne (2) 3 (1960), 245-250.
  • E. Marczewski, On the papers of Kazimierz Kuratowski in set theory and measure theory (Lehçe), Wiadomosci matematyczne (2) 3 (1960), 239-244.
  • I. N. Sneddon, Kazimierz Kuratowski Hon. F.R.S.E., Yearbook of the Royal Society of Edinburgh Session 1980-81 (1982), 40-47