Karagöl Devlet Doğal Koruma Alanı

Karagöl Devlet Doğal Koruma Alanı, Laçın Rayonu ve Ermenistan Cumhuriyeti'nin Gerus Bölgesi sınırında bulunan ve şu anda Ermenistan'ın işgali altında olan ve sınır Gölü olarak kabul edilen Karagöl'ün doğal koruma alanıdır.[1] Özellikle ilgi çeken yüksek dağ göllerinden biridir. Dağlık Karabağ volkanik platosunda, deniz seviyesinden 2658 metre yükseklikte yer almaktadır. Aydınlık dağları, Karagöl (Sevinç), deniz seviyesinden 2658m yükseklikte, Karabağ volkanik dağlarının güney kesiminde, Hakkari nehri'nin sağ kolu olan Ağoğlan nehir kaynağı, bir kısmı Işıklı dağlar (3548m) kuzey eteklerinde kuzey-gerbdən Demirdaş ve küçük Işıklı (3452 m) dağları, kuzeyden Cankurtaran (2790 m) dağı ile doğu ve aşağıda morin tiresi çevrilidir. Bu göl, soyu tükenmiş bir volkanın kraterini andıran kalıntı bir su kaynağıdır. Stratigrafik olarak, Garagel bölgesi Yukarı Pliyosen'in eski kayalarındadır. Gölün uzunluğu 1950 metre, genişliği 1250 metredir. Kıyı şeridi uzunluğu ise 5500 metredir. Derinliği de 7-8 metreyi bulmaktadır. Alanın toplam genişliği 3 km²'dir. 10 milyon manat ödenekle 17 Kasım 1987 tarihli Azerbaycan SSC Bakanlar Kurulu Kararı ile kuruldu.[1] Hesaplamalara göre, göldeki su hacmi 10 milyon m³'tür. Göl suyunun görünür derinliği 4.6 metredir. Gölün tabanı kıyıya yakınlığa bağlı olarak farklı boyutlarda taşlardan oluşur. Merkeze doğru kayaların büyüklüğü azalır ve son olarak, orta kısmı ise hurda çökellerinden oluşur.

Azerbaycan Fiziki Haritası.

ÇevresiDüzenle

Alp peyzaj kompleksine sahiptir. Bu göl hidrolojik ve ekonomik açıdan oldukça önemlidir. Suyu yerel halk tarafından koyunların beslenmesi, ekilebilir araziler ve balıkçılık için kullanılmaktadır. Garagöl Devlet Tabiatı Koruma Alanı, 17 Ekim 1987 tarihinde Azerbaycan ve Ermenistan Cumhuriyetlerinin yönetim organlarının kararıyla kurulmuş ve cumhuriyetler arası devlet rezervi ilan edilmiştir. Jeolojik olarak volkanik dağların Pliyosen lav masifi ve jeomorfolojik açıdan volkanik fasiyes ile karakterizedir. Gölün kuzey, kuzey-batı ve batı yakalarında kara alanı dağlık ve kayalık; kuzeybatı taraflarında birkaç getirme konisi vardır; diğer yerlerde kabartma sadedir. Bölgede kuru kışlar ile soğuk bir iklim hakimdir. Bu tür bir iklim için en soğuk ayın ortalama sıcaklığı 3 derecenin altında, en sıcak ayın ortalama sıcaklığı 10 derecenin üzerindedir. Yıllık yağış miktarı 700 mm'dir.

Bitki örtüsüDüzenle

Gölü çevreleyen kara alanı, yüksek dağ kuşağının tipik dağ çayırlarından oluşur. Rezervin bitki örtüsü zengin değildir. Bitki örneklerinin eksikliği, rezervin kuru alanının küçük olmasından ve ana nadir ve endemik bitkilerin sınırlarının dışında olmasından kaynaklanmaktadır. Bitki örtüsü esas olarak dağ çayırlarından oluşur. Güney kesimde, çayırlarda üç yapraklı yonca, doğu kesiminde ise çayırlar hakimdir. Alanın mutlak yüksekliği nedeniyle gölün suyu bitki örtüsünden çok daha fakirdir. Burada sadece amfibiler büyür. Bölgede çimenli dağ-çayır arazileri yayılmıştır. Bu topraklar humus bakımından zengindir. Gölün ekolojik koşulları ve suyunun bazı özellikleri burada yaban hayatının kıtlığına yol açmıştır. Aynı zamanda gölün suyunda zooplankton ve dibinde gammarus bulunur. Ishigli Garagöl ve çevresi tarihsel olarak Azerbaycan'a bağlı olmuştur. Ancak Garagöl rezervi şu anda Ermenistan işgali altındadır. Deniz seviyesinden 2658 metre yükseklikte Lachin ve Gorus bölgeleri sınırında yer almaktadır. Rezervin toplam alanı 240 hektardır. Buna 176 hektarlık Ishigli Garagöl su alanı ve göl kıyısı boyunca 100 metre genişliğinde 64 hektarlık bir alan dahildir. Rezervde 68 tür ve 27 familyadan oluşan 102 bitki türü ve yarı tür bulunmaktadır. Göl kutsal bir ibadet yeri olarak kabul edildi çünkü hiçbir yerden su akmıyordu ve su çok temiz ve şifalıydı. 1964 yılında gölün Ermenistan kıyılarında hayvancılık çiftlikleri inşa edilmesi, gölde güçlü pompa istasyonları kurulması ve Goruz bölgesindeki mahsulleri sulamak için suyun kullanılması gölün hem kirlenmesine hem de alçalmasına neden oldu. O dönemde Laçin halkının Ermenilerin böyle bir tutumundan hoşnutsuzluğu, faaliyetlerini en azından kısmen sınırladı. Buradaki bitki örtüsünün gelişimi ve zenginliği, otlatma ve sulama sonucu koyun sürülerinin uzun yıllar ayaklar altına alınmasından önemli ölçüde olumsuz etkilenmiştir. Bitki örtüsü esas olarak alpin çayır bitkilerinden oluşur. Güney kesimde çayırlara üç yapraklı yonca, doğu kesiminde ise çayırlar hakimdir. Alanın mutlak yüksekliği nedeniyle gölün suyu bitki örtüsünden çok daha fakirdir. Burada sadece amfibiler ve düğünçiçekleri büyür.

İklimiDüzenle

Bölgede kuru kışlar ile soğuk bir iklim hakimdir. Bu iklim türü için en soğuk ayın ortalama sıcaklığı 30'un altında, en sıcak ay ise 100'ün üzerindedir. Yıllık yağış miktarı 700 mm'dir. Bölgede çimenli dağ-çayır arazileri yayılmıştır. Bu topraklar humus bakımından zengindir. Gölün ekolojik koşulları ve suyunun bazı özellikleri burada yaban hayatının kıtlığına yol açmıştır. Aynı zamanda gölün suyunda zooplankton ve dibinde gammarus bulunur. Rezervin mevcut durumu tatmin edici değil. Çevredeki çayırlar sistematik olarak otlatılır ve bitki örtüsü zarar görür. Rezervin kuru alanları çok küçüktür ve yüksek alpin halıların endemik ve endemik bitkilerinin korunmasına tam olarak izin vermemektedir. Ishigli Garagöl ve çevresi tarihsel olarak Azerbaycan'ın ülkesi olmuştur. Ancak nefret ettiğimiz komşularımız Ermeniler tarafından ele geçirildi. Şu anda, iki cumhuriyet arasında Garagol eyaleti doğa rezervinin işgali konusundaki mevcut siyasi ve ulusal çatışmanın rezervin kaderi üzerinde olumsuz bir etkisi var. İhmal edilmiş göl suyunun yoğun kullanımı göl üzerinde geri dönüşü olmayan olumsuz etkilere neden olabilir. Özel ilgi gören yüksek dağ göllerinden biridir. Alp peyzaj kompleksine sahiptir. Bu göl önemli hidrolojik ve ekonomik öneme sahiptir. Suyu yerel halk tarafından koyun, tarım arazileri ve balıkları sulamak için kullanıldı. Rezerv, Karabağ Volkanik Platosunun güney kesiminde 2650–2700 m rakımda büyük Ishigli Dağı'nın (3552 m) yamacında yer almaktadır. Bölgede kuru kışlar ile soğuk bir iklim hakimdir. Bu iklim türü için en soğuk ayın ortalama sıcaklığı 30'un altında, en sıcak ay ise 100'ün üzerindedir. Gölü çevreleyen rezervin kara alanı, yüksek dağ kuşağının tipik dağ çayırlarından oluşur. Güney kesimde çayırlara üç yapraklı yonca, doğu kesiminde ise çayırlar hakimdir. Alanın mutlak yüksekliği nedeniyle gölün suyu bitki örtüsünden çok daha fakirdir. Burada sadece amfibiler, sincaplar ve düğünçiçekleri büyür. Bölgede çimenli dağ-çayır arazileri yayılmıştır. Bu topraklar humus bakımından zengindir. Gölün ekolojik koşulları ve suyunun bazı özellikleri burada yaban hayatının kıtlığına yol açmıştır. Aynı zamanda gölün suyunda zooplankton ve dibinde gammarus bulunur. Ekim ayının ikinci yarısından Nisan sonuna kadar donuyor. Kıyıdan merkeze 20-25 metre mesafede buzun kalınlığı 50 cm'den fazladır. Buradaki karın kalınlığı yaklaşık 40–45 cm'dir.

Günümüzdeki DurumuDüzenle

 
Harita üzerindeki konumu

Bölgenin mevcut durumu tatmin edici değildir. Çevredeki çayırlar sistematik olmayan otlatma faaliyetleri nedeniyle bozulmuştur. Kuru alanlaı çok küçüktür ve yüksek alpin halıların nadir ve endemik bitkilerinin korunmasına tam olarak izin vermemektedir. Ishigli Garagöl ve çevresi resmi olarak Azerbaycan toprakları olarak kabul edilmesine rağmen günümüzde Ermenistan işgali altındadır. Şu anda, iki cumhuriyet arasında Garagol eyaleti doğa rezervinin işgali konusundaki mevcut siyasi ve ulusal çatışmanın bölgenin kaderi üzerinde olumsuz bir etkisi var. İhmal edilmiş göl suyunun yoğun kullanımı göl üzerinde geri dönüşü olmayan olumsuz etkilere neden olmaktadır.[2]

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b "Azerbaycan Ekolojisi". 4 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2020. 
  2. ^ İbrahimov Tahir. Azərbaycanın qoruqları. Bakı 2015.