Kapuçingiller

primat familyası

Kapuçingiller (Cebidae), Yeni Dünya maymunlarına (Platyrrhini) dahil bir primat familyası. Bu familyanın sınıflandırılması çok kez değiştirilmiştir. Bu madde'de kullanılan şekli[2] 14 türü içeren iki cinsi kapsamaktadır: Cebus ve Saimiri.

Cebidae
Yaşadığı dönem aralığı: 26-0 myö
Şattiyen-Günümüz[1] 
Cebus apella macrocephalus (Brown Capuchin Monkey).jpg
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
İnfra takım: Simiiformes
Parvo takım: Platyrrhini
Familya: Cebidae
Bonaparte, 1831
Sınıflandırma
Metne bakınız

Kapuçin maymunlarının adı, kafanın ön kısmını kel bırakan Kapuçin rahiplerinden kaynaklanmakta.

ÖzellikleriDüzenle

Familyanın iki cinsinin benzerlikleri dişlerinde ve kafa tasında bulunur, ama dış görünüşleri farklıdır. Uzunlukları 25 – 55 cm olur ve kuyrukları tekrar bir o kadar uzundur. Sincap maymunları sadece 0,7 - 1,1 kg ulaşırken, kapuçin maymunları 2 - 4 kg ağırlığa varır. Postları kısa tüylü olur ve rengi siyah, kahverengi veya beyazdır. Eller ve ayaklarda tırnakları olur. Kafa yuvarlak, çene kısa ve gözlerin arasındaki mesafe küçüktür.

YayılımDüzenle

Kapuçingillerin yayılımı Orta Amerika'dan Bolivya'ya ve Brezilya'nın güneydoğusuna kadar varır. Farklı orman şekillerinde yaşarlar.

Yaşam şekliDüzenle

Kapuçingiller ağaçta yaşayan gündüz faal maymunlardır. Tırmanma kabiliyeti çok iyi gelişmiştir, yere nadir inerler. 8 ila 100 bireyden oluşan gruplar içinde yaşarlar. Kapuçin maymunu grupları bir erkek tarafından yönetilirken, sincap maymunlarında grubun lideri daima bir dişi olur. Aralarında çok sayıda farklı sesler ile anlaşırlar.

BeslenmeDüzenle

Kapuçingiller her şey yiyicidir. Meyve, tohum, yaprak veya tomurcuk gibi bitkisel besinlerin yanında böcek, diğer küçük hayvanlar, küçük omurgalılar ve yumurta ile de beslenebilirler.

ÜremeDüzenle

150 - 180 günlük bir gebelikten sonra tek bir yavru doğar. Babalar yavrulara neredeyse hiç bakmaz, ama grubun diğer dişileri yavrunun bakımında yardımcı olur.

SınıflandırmaDüzenle

Yeni Dünya maymunlarının basitçe pençeli ve pençesiz maymunlar olarak ikiye ayrıldığı eski sınıflandırmalarda marmosetgillere sayılmayan bütün Yeni Dünya maymunları Cebidae familyasına koyulurdu. Ancak daha yeni araştırmalara göre bu her iki grupta birbiri ile daha yakın akraba olan türlerin olduğu ortaya çıktı ve sınıflandırma yeni bir düzene sokuldu. Böylece örümcek maymunugiller (Atelidae) ve sakigiller (Pitheciidae) familyaları ortaya çıktı.

Cebus ve saimiri'ye en yakın olan gruplar Aotidae ve Callitrichidaedir. Türlerin arasındaki akrabalık derecesi tam olarak açıklığa kavuşmuş değil, bundan dolayı sınıflandırmanın tekrar değiştirilmesi mümkündür. Bazı diğer sınıflandırmalarda marmosetgiller Callitrichinae adı ile bu familyanın bir alt familyası olarak gösterilir.[3]

KitaplarDüzenle

  • Thomas Geissmann: Vergleichende Primatologie. Berlin u.a.: Springer-Verlag, 2003, ISBN 3-540-43645-6
  • Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Baltimore u.a.: Johns Hopkins University Press, 1999, ISBN 0-8018-5789-9

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Fossilworks: Cebidae". fossilworks.org. 20 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2021. 
  2. ^ Geissmann (2003) sınıflandırması
  3. ^ etwa D. E. Wilson & D. M. Reeder: Mammal Species of the World. Johns Hopkins University Press, 2005. ISBN 0-8018-8221-4